Tổng công ty Cảng hàng không (ACV) vừa báo cáo Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về tình hình triển khai dự án sân bay Long Thành. Theo đó, chủ đầu tư cho biết hàng loạt khó khăn phát sinh đang gây áp lực cho tiến độ, đặc biệt là mục tiêu khai thác thương mại vào cuối năm nay.
Thiếu hơn 5.500 lao động
ACV cho biết việc thiếu hụt nhân lực tại công trường sân bay Long Thành là vấn đề lớn hiện nay. Nguyên nhân là khu vực Đồng Nai đang đồng thời triển khai nhiều dự án hạ tầng trọng điểm như cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, mở rộng cao tốc TP.HCM - Long Thành và các dự án thành phần khác của chính sân bay Long Thành.
Bên cạnh đó, điều kiện thi công tại công trường còn khó khăn: Mặt bằng rộng, nhiều hạng mục thi công ngoài trời, chịu ảnh hưởng bởi nắng nóng, bụi...
Tính đến ngày 14-4, tổng số nhân lực trên công trường khoảng 8.457 người, chỉ đạt 60% so với nhu cầu. Để đảm bảo tiến độ, dự án cần khoảng 14.000 lao động, tức đang thiếu hơn 5.500 người.
Trước ngày 26-1, liên danh nhà thầu huy động khoảng 5.300 nhân sự mỗi ngày. Sau thời điểm này, số lượng giảm mạnh còn khoảng 1.500 người. Gần đây, lực lượng lao động tăng trở lại nhưng chỉ đạt khoảng 3.400 người, mới đáp ứng một nửa nhu cầu là 6.000 người để thi công và lắp đặt thiết bị.
Tại gói thầu hạ tầng cảng và giao thông, số nhân sự hiện khoảng 1.200 người, trong khi nhu cầu lên tới 1.900 người.
Thiếu nhân sự ở nhiều khâu
Không chỉ thiếu lao động phổ thông, dự án còn thiếu nhân sự chuyên môn cao như tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến công tác quản lý chất lượng, hồ sơ nội nghiệp và quy trình thanh toán.
Theo ACV, sau Tết Nguyên đán, đơn vị tư vấn thiết kế bản vẽ thi công thiếu nhân sự chủ trì đủ năng lực theo quy định. Việc này khiến quá trình thiết kế, phê duyệt bản vẽ bị chậm, ảnh hưởng đến tổ chức thi công ngoài hiện trường.
Nhà thầu VIETUR đã đề xuất sử dụng chuyên gia Thổ Nhĩ Kỳ thay thế. Tuy nhiên, phương án này vẫn đang được cân nhắc. Ngoài ra, việc phối hợp giữa các đơn vị tư vấn trong quá trình xử lý, làm rõ thiết kế còn chậm cũng ảnh hưởng đến tiến độ chung.
Các chi phí tăng
Khó khăn trên chưa được giải quyết, dự án lại phải đối mặt tiếp với chi phí nhiên liệu tăng mạnh, tạo thêm áp lực cho các nhà thầu.
Hiện có gần 2.500 thiết bị đang hoạt động trên công trường như máy xúc, máy ủi, xe lu, cần cẩu, máy phát điện… Tất cả đều phụ thuộc vào nhiên liệu.
Theo các nhà thầu, chi phí nhiên liệu chiếm tỉ trọng lớn trong chi phí vận hành. Với giá nhiên liệu tăng gần gấp đôi so với trước, mỗi ca thi công đều phát sinh chi phí bù lỗ.
Không chỉ tăng giá, nguồn cung nhiên liệu còn bắt đầu hạn chế do cạnh tranh với các dự án khác trong khu vực. Điều này khiến việc tổ chức thi công đồng loạt gặp khó.
Các gói thầu hiện áp dụng hợp đồng đơn giá cố định. Khi chi phí đầu vào tăng mạnh, nhà thầu chịu áp lực lớn. Ngoài ra, chi phí vận chuyển vật liệu như đá, cát, thép từ Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu về công trường tăng mạnh. Theo báo cáo, giá các vật liệu này đã tăng khoảng 15-25%.
Các vật liệu phụ thuộc nhiều vào năng lượng như nhựa đường, xi măng, thép cũng đồng loạt tăng giá. Đặc biệt, bê tông nhựa đã tăng khoảng 40-50%/tấn so với trước.
ACV cảnh báo nếu tình trạng thiếu nhiên liệu và tăng giá vật liệu kéo dài có thể dẫn đến chậm tiến độ, thậm chí gián đoạn một số hạng mục do không đủ nguồn lực thi công liên tục.
Trước mắt, ACV đã kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai hỗ trợ đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho dự án.
Khẩn trương phối hợp các bộ, ngành đưa ra phương án giải quyết
Hiện ACV đang triển khai đồng thời 12 gói thầu xây lắp chính với quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp, yêu cầu cao về chất lượng.
Trong bối cảnh thiếu nhân lực, lực lượng tư vấn giám sát chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu theo hợp đồng, việc bố trí kỹ sư, cán bộ kỹ thuật chưa tương xứng với khối lượng công việc dẫn đến nguy cơ ảnh hưởng chất lượng công trình, ACV cho biết đang tăng cường làm việc với các đơn vị tư vấn giám sát, yêu cầu bổ sung nhân sự, đồng thời siết chặt công tác kiểm tra, giám sát tại công trường.
Cuối năm 2024, Quốc hội chấp thuận lùi tiến độ hoàn thành dự án sân bay Long Thành sang tháng 12-2026 thay vì năm 2025 như kế hoạch ban đầu.
Tuy nhiên, Chính phủ vẫn đặt mục tiêu đẩy dự án sớm hơn, đưa sân bay vào khai thác thương mại từ tháng 6-2026. Căn cứ trên tình hình hiện tại, mục tiêu này không đạt được.
Mới đây, Chính phủ lùi thời hạn hoàn thành dự án về cuối năm 2026, cùng mốc mục tiêu Quốc hội đặt ra. Dù vậy, mốc tiến độ này vẫn đối mặt nhiều thách thức.
Về cơ chế, ACV đang phối hợp với tư vấn pháp lý để rà soát hợp đồng, thương thảo với các nhà thầu nhằm điều chỉnh phù hợp thực tế. Trong đó có việc xem xét gia hạn hợp đồng đối với các gói thầu bị ảnh hưởng bởi yếu tố khách quan như thời tiết, điều chỉnh tỷ lệ thanh toán và tháo gỡ vướng mắc pháp lý.
Để dự án đảm bảo tiến độ, ACV kiến nghị lãnh đạo Chính phủ quan tâm chỉ đạo UBND tỉnh Đồng Nai và các cơ quan liên quan tiếp tục hỗ trợ, tạo điều kiện để các nhà thầu tiếp cận ổn định nguồn cung nhiên liệu, vật tư, vật liệu, qua đó giảm rủi ro và bảo đảm tiến độ thi công dự án.
Theo ACV, đơn vị đã chủ động phối hợp với các nhà thầu, tư vấn giám sát và các bên liên quan để rà soát, xử lý các tồn tại trong quá trình thi công. Trọng tâm là huy động nhân lực, bổ sung nhân sự tư vấn giám sát, hoàn thiện hồ sơ thiết kế, hồ sơ pháp lý, nghiệm thu, thanh toán và kiểm soát chất lượng các gói thầu.
Tuy nhiên, một số khó khăn liên quan đến nhiều chủ thể, cần được xử lý đồng bộ, kịp thời. Vì vậy, ACV đề nghị Phó Thủ tướng chỉ đạo các bộ, ngành và các bên liên quan tăng cường phối hợp, sớm tháo gỡ vướng mắc, tạo điều kiện thuận lợi cho thi công, bảo đảm tiến độ và chất lượng dự án.
Để bảo đảm khai thác đồng bộ khi sân bay Long Thành đi vào hoạt động, ACV cho rằng cần đẩy nhanh tiến độ các dự án hạ tầng giao thông kết nối. Do đó, ACV đề nghị Thủ tướng, Bộ Xây dựng, UBND TP.HCM và UBND tỉnh Đồng Nai chỉ đạo các chủ đầu tư các dự án liên quan khẩn trương triển khai, đồng thời phối hợp chặt chẽ với ACV trong việc khớp nối tiến độ, bảo đảm vận hành đồng bộ.
Lộ trình khai thác sân bay Long Thành
ACV đã xây dựng phương án chuyển giao khai thác giữa sân bay Tân Sơn Nhất và sân bay Long Thành theo 3 giai đoạn.
Giai đoạn 1 (từ 1-12-2026 đến 27-3-2027): Chuyển toàn bộ các chuyến bay quốc tế đường dài sang Long Thành, dự kiến chiếm khoảng 19% sản lượng khách quốc tế khu vực TP.HCM.
Giai đoạn 2 (từ 28-3-2027 đến hết năm 2030): Chuyển hầu hết các chuyến bay quốc tế còn lại, trừ các chặng ngắn dưới 1.000 km. Mục tiêu đạt trên 90% sản lượng khách quốc tế ngay trong năm 2027.
Giai đoạn sau 2030: Chuyển toàn bộ chuyến bay quốc tế thường lệ sang Long Thành, hướng đến hình thành trung tâm trung chuyển hàng không quốc tế của khu vực. Sân bay Tân Sơn Nhất sẽ chủ yếu khai thác các chuyến bay nội địa và một số chuyến quốc tế không thường lệ.
ACV cho biết đang tiếp tục hoàn thiện kế hoạch chuyển giao khai thác và sẽ triển khai ngay khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
