Việc cảm thấy hạnh phúc hơn sau một tách cà phê khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu thức uống này có khả năng chống lại trầm cảm hay không.
Thực tế, khi bạn đang trải qua một ngày mệt mỏi, cà phê có thể cung cấp một sự khởi động lại, giúp não bộ hành động, tăng cường sự tập trung và làm bừng sáng tâm trạng.
Nhiều phân tích quy mô lớn đã chỉ ra rằng việc uống cà phê có liên quan đến việc giảm nguy cơ trầm cảm, tuy nhiên Tiến sĩ Ma-Li Wong, bác sĩ tâm thần tại Đại học Y khoa SUNY Upstate, khẳng định điều này không chứng minh rằng cà phê có thể ngăn ngừa hoặc điều trị căn bệnh này. Ngược lại, nếu tiêu thụ quá nhiều, cà phê thực sự có thể làm trầm trọng thêm sức khỏe tâm thần của bạn.
Mối liên hệ giữa việc uống cà phê và giảm các triệu chứng trầm cảm vốn không quá mạnh mẽ, chắc chắn yếu hơn nhiều so với các nghiên cứu xung quanh thuốc chống trầm cảm hoặc việc tập thể dục.
Dù vậy, caffeine vẫn là một chất kích thích giúp tăng cường tín hiệu dopamine trong não, khiến bạn cảm thấy tràn đầy năng lượng và tỉnh táo hơn. Đó là lý do tại sao cà phê gắn liền với sự cải thiện tâm trạng ngắn hạn, đặc biệt là trong vài giờ đầu sau khi thức dậy.
Tiến sĩ Laura Juliano từ Đại học American giải thích rằng caffeine phát huy khả năng cải thiện tâm trạng tốt nhất khi cơ thể bạn đang ở trạng thái thiếu hụt, chẳng hạn như thiếu ngủ hoặc đang phải gồng mình cho một dự án khó khăn.
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng não bộ sẽ thích nghi với việc tiêu thụ caffeine thường xuyên, khiến bạn ít phản ứng hơn với tác động của nó theo thời gian.
Đối với những người uống cà phê hàng ngày, cảm giác hưng phấn có thể chỉ là sự nhẹ nhõm khi thoát khỏi các triệu chứng cai nghiện như mệt mỏi và đau đầu.
Tách cà phê mỗi sáng có thể chỉ đưa bạn trở lại trạng thái bình thường, nhưng cảm giác thoát ra khỏi cơn uể oải vẫn mang lại sự thỏa mãn. Việc đạt được một sự thúc đẩy tâm trạng thực sự có lẽ chỉ giới hạn ở những người thỉnh thoảng mới uống cà phê vì họ chưa xây dựng được mức độ dung nạp caffeine tương tự.
Hiệu quả của cà phê đối với tâm trạng phụ thuộc lớn vào lượng tiêu thụ. Mặc dù mỗi người chuyển hóa caffeine khác nhau, nhưng điểm vàng để đạt được lợi ích tâm trạng thường là từ một đến hai tách.
Quá ít có thể không có tác dụng, nhưng quá nhiều có thể khiến bạn lo lắng hoặc bồn chồn. Đối với một số người, ngay cả một lượng nhỏ cà phê cũng có thể làm giảm sức khỏe tâm thần, đặc biệt nếu họ là người dễ lo âu hoặc uống cà phê vào cuối ngày gây ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ.
Vì vậy, các bác sĩ khuyên nên tránh caffeine từ 6 đến 12 giờ trước khi đi ngủ và những người đang điều trị bằng thuốc tâm thần nên tham khảo ý kiến chuyên gia vì sự kết hợp này có thể làm tăng tác dụng phụ.
Nếu bạn đang trải qua các triệu chứng trầm cảm, việc tìm kiếm sự hỗ trợ y tế là cần thiết vì không có bằng chứng nào cho thấy cà phê là một phương pháp điều trị hiệu quả. Đối với những người vốn không có thói quen uống cà phê, không cần thiết phải bắt đầu chỉ vì mục đích cải thiện tâm trạng.
Các chiến lược khác như ưu tiên giấc ngủ, tăng cường giao tiếp xã hội và vận động cơ thể mang lại lợi ích sức khỏe tâm thần mạnh mẽ hơn nhiều.
Cuối cùng, nếu bạn đang uống một đến hai tách cà phê mỗi ngày và cảm thấy ổn, bạn không cần phải thay đổi thói quen của mình, nhưng nếu mục tiêu thực sự là cải thiện tâm trạng lâu dài, tập thể dục mới là lựa chọn tối ưu.
