Hôm qua (14-10), TAND TP Hà Nội xét xử sơ thẩm vụ án hình sự đối với hai nguyên điều tra viên Phạm Xuân Quắc, Đinh Văn Huynh và hai nguyên nhà báo Nguyễn Việt Chiến (Báo Thanh Niên) và Nguyễn Văn Hải (Báo Tuổi Trẻ). Sáng nay, phiên xử tiếp tục với phần đối đáp giữa VKS và luật sư, sau đó tòa sẽ ra phán quyết.
Trưởng ban chuyên án có được cung cấp tin?
Ông Phạm Xuân Quắc - nguyên trưởng ban chuyên án PMU 18 bị truy tố về tội cố ý làm lộ bí mật công tác thông qua việc cung cấp thông tin cho nhiều nhà báo.
Trước tòa, ông Quắc nói rằng đã bị truy tố oan về tội cố ý làm lộ bí mật công tác. Ở tin “hàng chục nhân vật chạy án”, theo ông Quắc, sau khi Báo Thanh Niên đăng, ông đã yêu cầu báo này cải chính và tin đó không phải do ông cung cấp. Tin phạm nhân cùng buồng nói Dũng “tổng” chi 500 ngàn USD “chạy”, ông Quắc cho biết do liên quan đến cán bộ cấp cao nên ông phải báo cáo cấp trên xin chủ trương. Tin đó hàng chục người biết, không biết “lộ lọt ở đâu”. Các tin khác, cái thì ông nói chỉ biết sau khi báo đăng, cái thì không phải do ông cung cấp.
Được gọi làm nhân chứng, các phóng viên của nhiều cơ quan báo chí đều khai một số tin họ viết do ông Quắc cung cấp, một số họ nghe được và kiểm tra lại chỗ ông. Khi luận tội, đại diện VKS tái khẳng định ông đã phạm tội khi cung cấp tám nội dung cho báo chí đăng tải, bởi quy định của ngành công an đã yêu cầu bảo mật tin tức điều tra. Thậm chí ông còn để nhà báo đến nhà riêng, gọi điện thoại, vào phòng làm việc khi đang lãnh đạo chuyên án.
Luật sư bào chữa cho ông Quắc nói ông không phạm tội cố ý làm lộ bí mật công tác vì ông là cá nhân có thẩm quyền, có nghĩa vụ cung cấp thông tin cho báo chí khi nhà báo yêu cầu. Luật sư nói ông là lãnh đạo chuyên án thì không vi phạm pháp luật bởi việc cung cấp tin là thực hiện yêu cầu của Luật Báo chí, Luật Phòng chống tham nhũng và Bộ luật Tố tụng hình sự, tất nhiên là việc cung cấp tin không ảnh hưởng đến điều tra vụ án. Trong 13 năm làm lãnh đạo Cơ quan Cảnh sát điều tra của Bộ, ông Quắc đã phá hàng chục vụ án lớn, vụ nào cũng cung cấp tin cho báo chí ngay từ đầu và đều đạt kết quả cao. Tuy nhiên, ở vụ PMU 18, theo luật sư, ngay tám hành vi VKS quy kết cũng không có bằng chứng trực tiếp nào chứng minh rằng do ông Quắc cung cấp. “Và dù ông cung cấp cũng là đúng thẩm quyền” - luật sư nói.
Ông Huynh được rút hai hành vi
Ông Đinh Văn Huynh bị cáo buộc đã gặp gỡ, quan hệ, cung cấp bốn loại thông tin cho các phóng viên của Thông tấn xã Việt Nam, Tiền Phong, An ninh Thủ đô, Công an nhân dân. Ngoài ra, ông Huynh bị buộc đã để lộ kế hoạch làm việc của chuyên án, tự ý điều tra nội dung ngoại vụ (chi một tỷ đồng “chạy án” của ông Lâm Đợi - giám đốc Bưu điện Huế).
Ông Huynh một mực kêu oan rằng không cố ý làm lộ bí mật công tác. Bản thân ông không phải thủ trưởng cơ quan nên không có trách nhiệm về việc các nhà báo tự do ra vào. Việc điều tra PMU, bản thân không quản lý kế hoạch triệu tập. Khi các phóng viên gọi Huynh kiểm tra thông tin, bị cáo ầm ừ cho qua chuyện...
Các nhân chứng là nhà báo đều nói tin họ viết phần nhiều nhờ gọi điện thoại cho Huynh để kiểm tra và thấy Huynh nói “biết rồi hỏi làm gì” hoặc không phủ nhận là cho họ đăng tải.
Đại diện VKS khi luận tội nói Huynh được đào tạo rất kỹ về quy định bảo mật nhưng vẫn cung cấp thông tin cho báo chí là phạm tội. Một đại diện khác của VKS đứng dậy nói rút hai hành vi quy kết cho Huynh do không xác thực sau khi đồng nghiệp kết thúc luận tội. Đó là việc ngày 20-3-2006, Huynh trực tiếp hỏi cung các bị can và việc Huynh tự ý điều tra việc ông Đợi chạy tội.
Luật sư bào chữa cho Huynh nói vụ PMU 18 có tới 1.200 bài báo, kéo dài suốt hai năm mà Bộ Công an không có văn bản nào nêu ý kiến về các bí mật bị lộ lọt trên báo chí, hoặc ít ra nói tin báo đăng là bí mật nhà nước. Hơn nữa, vụ án PMU 18 có nhiều hoạt động tố tụng công khai như bắt, khám xét có nhiều lực lượng tham gia, không phải là bí mật. Việc kết tội Huynh chỉ dựa vào những lời khai gián tiếp có nhiều mâu thuẫn trong khi bị cáo không thừa nhận thì có đúng không? Luật sư đề nghị tòa chỉ xử lý hành chính sai sót của Huynh.
Hai nguyên nhà báo, hai thái độ
Nguyễn Văn Hải là bị cáo duy nhất thừa nhận kết luận điều tra và cáo trạng là “tương đối khách quan và chính xác” và nói rằng sai sót của cá nhân chỉ là nhận tin sai chứ không phải cố ý bình luận, suy diễn. Hải thừa nhận có viết sáu bài có nhiều nội dung sai sự thật, “có gây ít nhiều ảnh hưởng đến các đối tượng bị đề cập”. Tuy nhiên, bị cáo không cố ý mà đó chỉ là “tai nạn nghề nghiệp”.
Đại diện VKS nói Hải là nhà báo nhưng không tuân thủ Luật Báo chí, lấy tin không phải từ cơ quan chức năng, người có thẩm quyền, không kiểm tra, xác minh nên đã đưa ra công chúng nhiều nội dung sai sự thật. Việc đó đã ảnh hưởng đến danh dự, nhân phẩm của một số cá nhân và gây hoài nghi trong nhân dân về chống tham nhũng. Tuy nhiên, do Hải thành khẩn khai nhận, hối lỗi nên VKS đề nghị giảm nhẹ hình phạt, cải tạo không giam giữ 18-24 tháng.
Riêng Nguyễn Việt Chiến vẫn một mực khẳng định các bài viết đăng trên Thanh Niên bị cáo đều lấy nguồn từ những cán bộ có trách nhiệm, có thẩm quyền và không có bình luận. Bản thân bị cáo khi thấy báo khác đăng đều thẩm định lại thông tin với các quan chức Tổng cục Cảnh sát trước khi sử dụng lại. Theo bị cáo, vụ PMU 18 mới xử phần đánh bạc và đưa hối lộ, phần tham nhũng chưa xử. Trong khi đó, nhà báo không đợi được nên phải thu thập tin từ nhiều nguồn. Riêng bài viết “40 VIP chạy án”, bị cáo nói đã xác minh ở bốn nguồn khác nhau.
Công tố viên nói Chiến lấy tin từ một số người không có thẩm quyền là sai. Luật Báo chí nói nhà báo phải bảo vệ bí mật nhà nước nhưng bị cáo vẫn xâm phạm. Bị cáo thu thập thông tin mà không kiểm chứng, đưa đăng tải tin sai, đó là phạm tội lợi dụng dân chủ. Bản thân bị cáo tham gia viết đến 70 bài là sai phạm “có hệ thống”.
Bào chữa cho Chiến và Hải, luật sư Phạm Hồng Hải biện luận: Cáo trạng nói hành vi các bị cáo làm nhiều người hiểu “không đúng bản chất vụ án” PMU 18 là chưa đúng. Bởi lẽ phần tham nhũng trong vụ PMU 18 chưa được giải quyết nên chưa biết bản chất thật thế nào. Ông nói không rõ quy kết lợi dụng quyền tự do dân chủ là sao, bởi nhà báo có quyền và nghĩa vụ phải viết, đó cũng là kiếm sống. “Hậu quả hành vi hai bị cáo gây ra có không? Có bị can nào trốn hay tài sản nào không thu hồi được không? Báo sai thì người đứng đầu chịu, sao lại quy kết nhà báo?”... Luật sư đề nghị tòa trả hồ sơ để điều tra bổ sung.
Cả bốn bị cáo đều tỏ ý hài lòng với những lời bào chữa của luật sư. Riêng Huynh đề nghị xin tại ngoại do bệnh tật.
PHAN MAI
