Mấy ngày qua, dư luận đặc biệt quan tâm đến việc 72 con chim kiểng bị tịch thu, tiêu hủy tại phường 4, quận Tân Bình, TP.HCM. Nhiều người quan tâm theo dõi vì đây là sự kiện pháp lý “thú vị”, mức thiệt hại phỏng tính lên đến hàng trăm triệu đồng.
Xử lý hành chính phải theo đúng pháp luật
Phía Trạm Thú y quận Tân Bình - nơi tiến hành lập biên bản tiêu hủy chim thì cho rằng việc tiêu hủy là đúng, nhằm thực hiện chủ trương tăng cường công tác phòng chống dịch cúm gia cầm theo Công văn số 1248 ngày 24-3-2010 của UBND TP.HCM: “Kiên quyết xử lý tịch thu, tiêu hủy gia cầm, sản phẩm gia cầm không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, không rõ nguồn gốc”.
Còn phía Công an phường 4 thì cho rằng: Việc tiêu hủy lồng chim căn cứ vào quyết định tịch thu, tiêu hủy do UBND phường 4 ký. Hội đồng tiêu hủy gồm đại diện UBND phường, công an, y tế, tổ dân phố nhưng chưa tống đạt quyết định tiêu hủy cho đương sự…
Nói chung là cả hai cơ quan trực tiếp thực hiện việc tịch thu, tiêu hủy chim và lồng chim đều khẳng định mình đã làm đúng trình tự, thủ tục luật định…
Trong số chim bị tiêu hủy, có nhiều con chích chòe than như thế này, giá trị mỗi con có thể lên đến nhiều triệu đồng. Ảnh: aquabird.com.vn
Theo chúng tôi, nếu những người nuôi chim kiểng thực sự có vi phạm quy định về kiểm dịch động vật, chống dịch bệnh cho động vật thì về mặt pháp lý, đây là một loại vi phạm hành chính phải được xử lý đúng theo Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 được sửa đổi, bổ sung năm 2008 và Nghị định số 40/2009/NĐ-CP ngày 24-4-2009 của Chính phủ (sau đây gọi tắt là Pháp lệnh). Ngoài ra, không thể dựa theo văn bản nào khác, nếu đó không phải là văn bản quy phạm pháp luật.
Ai vi phạm?
Cho đến lúc các con chim và lồng chim bị tiêu hủy vẫn chưa có đủ chứng cứ để xác định việc nuôi các con chim kiểng ấy là không hợp pháp, nhất là trong thời hạn luật định, các người nuôi chim đã xuất trình được các chứng từ kiểm dịch hợp lệ; việc tập hợp, sinh hoạt diễn ra tại nơi được phép tổ chức. Tính phỏng giá trị 72 con chim kiểng biết thi hót là trên 70 triệu đồng và 72 cái lồng nuôi chim kiểng ngót nghét cũng trên 40 triệu đồng.
Dù do yêu cầu cấp bách thế nào đi nữa (chuyện xảy ra vào ngày Chủ nhật) thì cũng việc xử lý cũng phải được tiến hành theo đúng quy định của pháp luật. Đó là nguyên tắc đã được quy định tại khoản 3 Điều 3 pháp lệnh.
Đi vào tình tiết cụ thể thì thấy trước hết về mặt thẩm quyền, trưởng trạm thú y cấp quận không có quyền quyết định xử lý tịch thu, tiêu hủy các tang vật vi phạm thuộc diện này (trong lĩnh vực thú y); còn chủ tịch UBND phường và trưởng công an phường thì chỉ có quyền tịch thu tang vật, phương tiện được sử dụng để vi phạm có giá trị tối đa là 2 triệu đồng. Như vậy, dù có quyết định xử lý hay không thì các cơ quan chức năng trong vụ này cũng đã vượt thẩm quyền khi quyết định tiêu hủy số chim, lồng chin nêu trên. Một quyết định hành chính vượt thẩm quyền là quyết định không hợp pháp. Người trực tiếp ra quyết định ấy phải chịu trách nhiệm pháp lý; nếu những người chấp hành không có ý kiến gì, không báo cáo, trao đổi lại với người ra quyết định trước khi chấp hành thì họ cũng phải liên đới chịu trách nhiệm theo Luật Cán bộ, công chức năm 2008 (Điều 77).
Vi phạm gì?
Như trên đã nói, việc tịch thu, tiêu hủy 72 con chim trước hết là vi phạm về thẩm quyền. Bên cạnh đó còn có một số vi phạm khác nữa: Nếu coi việc nuôi và tập trung chim như vậy là vi phạm thì tại sao quyết định xử lý không nêu hình thức xử phạt chính (cảnh cáo hay phạt tiền); mà chỉ có hình thức xử phạt bổ sung (tịch thu cả lồng lẫn chim) và biện pháp khắc phục hậu quả (buộc tiêu hủy chim và lồng)?
Quyết định xử phạt không được gửi đến người bị xử phạt để chấp hành là vi phạm khoản 5 Điều 56 pháp lệnh.
Sao gấp gáp thế?
Pháp lệnh quy định thời hạn xử lý tang vật, phương tiện bị tạm giữ là 10 đến 60 ngày kể từ ngày tạm giữ. Trong thời gian đó, cơ quan có thẩm quyền xử lý tang vật theo quyết định xử lý hoặc trả lại cho cá nhân nếu quyết định xử lý không áp dụng hình thức tịch thu. Thực tế trong vụ này mọi thủ tục đã được giải quyết gọn trong ngày Chủ nhật đó. Tại sao phải tranh thủ, gấp gáp, vượt hạn định của pháp luật như vây?!
Vả lại, Hội đồng Định giá tang vật sao không có đại diện cơ quan tài chính cấp quận và chuyên viên đại diện cơ quan, tổ chức chuyên về chim kiểng…
Trách nhiệm pháp lý đến đâu?
Với việc vi phạm pháp luật gây thiệt hại quá lớn cho công dân như vậy, ngoài việc cơ quan và người vi phạm phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại về mặt dân sự (theo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước), mỗi cá nhân vi phạm đều có thể bị xử lý kỷ luật theo Luật Cán bộ, công chức.
72 con chim đã bị giết, 72 cái lồng đã bị hủy nhưng trách nhiệm pháp lý thì còn rất nhiều việc để giải quyết. Chỉ mấy con chim mà nảy sinh bao nhiêu điều rắc rối!
| Diễn tiến vụ tịch thu, tiêu hủy 72 con chim kiểng Ngày Chủ nhật 2-1 - 10 giờ, Công an quận Tân Bình lập biên bản phạm pháp quả tang việc đá chím ăn tiền, thu giữ ba con chim và 600.000 đồng tang vật. - 11 giờ, Công an phường 4 lập biên bản thu giữ 73 lồng và 72 con chim còn sống. - 12 giờ, công an phường bàn giao 72 con chim và cho Trạm Thú y Tân Bình. - 13 giờ, Trạm Thú y Tân Bình lập biên bản ghi nhận tình trạng vệ sinh thú y với 72 con chim kiểng. - 14 giờ 30, Trạm Thú y Tân Bình lập biên bản tiêu hủy bằng nhiệt 3,5 kg chim kiểng (72 con). Ngày thứ Hai 3-1 - Chủ tịch UBND phường 4 ra quyết định tịch thu, tiêu hủy 72 lồng chim. (Quyết định này ban hành sau khi đã thực hiện việc tiêu hủy) |
LS-TS PHAN ĐĂNG THANH
