Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an mới đây đã đã ra quyết định khởi tố năm vụ án hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự; khởi tố bảy bị can, trong đó có ca sĩ Quang Lập và loạt giám đốc các Công ty BH Media, Mây Sài Gòn, Lululola...
Sau thông tin trên, nhiều nhạc sĩ đã lên tiếng chia sẻ về thực trạng xâm phạm bản quyền trong lĩnh vực âm nhạc, đồng thời bày tỏ kỳ vọng việc xử lý nghiêm sẽ tạo chuyển biến trong nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ.
Ca khúc Giấc mơ trưa của nhạc sĩ Giáng Son từng bị đánh gậy bản quyền
Trước đó, vào năm 2021, vụ ca khúc Giấc mơ trưa của nhạc sĩ Giáng Son và Nguyễn Vĩnh Tiến bị BH Media đánh gậy bản quyền đã trở thành chủ đề vào thời điểm đó.
Theo chia sẻ của nhạc sĩ Giáng Son, vụ kiện bản quyền ca khúc Giấc mơ trưa giữa chị và BH Media kéo dài từ tháng 10-2021 đến nay vẫn chưa được xét xử.
Trong 2 ngày qua, chị liên tục nhận được thông tin từ bạn bè liên quan việc Tổng Giám đốc BH Media cùng một số người khác bị khởi tố vì hành vi xâm phạm bản quyền.
Nhạc sĩ Giáng Son cho biết vụ kiện của chị nhiều lần thay đổi thẩm phán, mỗi lần thay đổi lại phải làm việc và trình bày lại từ đầu dù hồ sơ, đơn thư đã đầy đủ.
“Từ tháng 10-2021 đến nay, vụ kiện Giấc mơ trưa với BH Media vẫn chưa được xử không rõ lý do, trong khi Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam nói có quá nhiều vụ kiện với BH Media nên phải chờ”- nữ nhạc sĩ chia sẻ.
Chị cũng thông tin: “Có thẩm phán khuyên tôi hoà giải với BH Media nhưng tôi nhất quyết không thoả hiệp”.
Theo nhạc sĩ Giáng Son, năm 2021 chị từng bị YouTube “đánh gậy bản quyền” đối với chính sáng tác của mình là ca khúc Giấc mơ trưa.
Nữ nhạc sĩ kể thời điểm đó chị lập kênh YouTube “Giáng Son Official” để đăng tải các ca khúc cũ và mới. Tuy nhiên khi đưa bài Giấc mơ trưa lên nền tảng, chị bất ngờ bị BH Media thông qua YouTube khiếu nại bản quyền.
Nhạc sĩ Giáng Son cho rằng bản ghi mà chị đăng tải là phiên bản do chính chị sản xuất trong album Giáng Son phát hành năm 2007, với giọng hát ca sĩ Khánh Linh. Nữ nhạc sĩ khẳng định chị chưa từng ký hợp đồng chuyển nhượng hay bán ca khúc này cho bất kỳ đơn vị nào.
Theo lời nhạc sĩ Giáng Son, sau khi ca khúc ra đời, nghệ sĩ đàn nhị Dương Thùy Anh từng xin bản phối để biểu diễn và phát hành CD. Sau đó, BH Media mua lại CD này và phát hành trên các nền tảng số.
Tuy nhiên, nữ nhạc sĩ nhấn mạnh đây là hai bản ghi hoàn toàn khác nhau: một bản ghi giọng hát của Khánh Linh trong album Giáng Son, còn bản BH Media khai thác là bản đàn nhị của Dương Thùy Anh. Vì vậy, theo chị, BH Media không có quyền đối với bản ghi do chị sản xuất năm 2007.
“Cú hích” để ngành công nghiệp văn hóa trong nước chuyển mình
Bày tỏ tâm trạng trước việc Tổng Giám đốc BH Media Nguyễn Hải Bình cùng một số chủ sân khấu bị khởi tố vì xâm phạm bản quyền, nhạc sĩ Dương Cầm cho rằng đây là bài học lớn đối với những người hoạt động trong lĩnh vực giải trí.
“Việc không nắm được các quy định về bản quyền chính là 'con dao' giết chết chính thương hiệu mà bấy lâu nay vất vả gây dựng, đưa bản thân vào lao lý”- anh viết trên trang cá nhân.
Theo nhạc sĩ Dương Cầm, vụ việc có thể trở thành “cú hích” để ngành công nghiệp văn hóa trong nước chuyển mình, khi quyền sở hữu trí tuệ được xem là tài sản và được pháp luật bảo vệ nghiêm ngặt.
Trong khi đó, nhạc sĩ Minh Hà cho rằng việc xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền sẽ giúp giới sáng tác và nhà sản xuất yên tâm hơn trong hoạt động nghề nghiệp.
“Quyền sở hữu trí tuệ giờ là tài sản mà không ai có quyền xâm phạm. Ai bị xâm phạm cứ thu thập chứng cứ, lập vi bằng và báo công an”- anh chia sẻ.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cũng cho biết anh từng nhiều lần bị xâm phạm quyền tác giả trong quá trình làm nghề.
Tác giả Nhật ký của mẹ kể rằng cú sốc đầu tiên xảy ra vào năm 2008, khi đọc báo cáo doanh thu nhạc chờ của một ca khúc nổi tiếng do mình sáng tác lên đến 1,7 tỉ đồng nhưng người nhận tiền không phải là anh.
“Không phải ai làm nghệ thuật cũng vô tư như mình, mà đó chính là kinh doanh”, nam nhạc sĩ chia sẻ.
Sau vụ việc, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho biết anh bắt đầu cẩn trọng hơn trong các hợp đồng và văn bản pháp lý. Tuy nhiên, theo anh, sự phát triển quá nhanh của công nghệ và các nền tảng số khiến nhiều nghệ sĩ khó theo kịp những quy định mới liên quan đến vấn đề bảo vệ bản quyền.
Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung cho biết anh từng bị người tự xưng là luật sư bản quyền thuyết phục ký giấy ủy quyền để đòi quyền lợi, nhưng sau đó lại tiếp tục mang các bài hát đi ký bán cho đơn vị khác nhằm hưởng lợi.
Nam nhạc sĩ cho biết anh từng nhiều lần rơi vào tình huống “phải đi xin” các đơn vị gỡ khiếu nại đối với chính ca khúc của mình. Điều này xảy ra cả với các bài hát về gia đình, thiếu nhi hay quê hương đất nước mà anh cho phép sử dụng miễn phí trong trường học hoặc chương trình phi lợi nhuận.
Theo nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, việc cơ quan chức năng vào cuộc xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền là tín hiệu tích cực đối với giới sáng tác. Chẳng ai vui với việc một người nào đó bị khởi tố, nhưng việc xử lý nghiêm những vi phạm là cần thiết.
“Điều đó giúp tôi có niềm tin rằng mình sắp thật sự được bảo vệ, còn những người ăn cắp chất xám sẽ bị xử lý nghiêm khắc và bản quyền âm nhạc sẽ được tôn trọng”, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung nói.
Trung tâm quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) được uỷ quyền quản lý và bảo vệ quyền tác giả của hàng triệu tác giả quốc tế tại Việt Nam, đồng thời bảo vệ quyền lợi của các tác giả Việt Nam được gìn giữ và thực thi trên toàn thế giới.
NSƯT Đinh Trung Cẩn, Tổng Giám đốc Trung tâm quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC) nhận định: “Việt Nam đang tiến gần hơn tới các chuẩn mực quốc tế về thực thi quyền tác giả. Trong năm 2026 VCPMC triển khai app ứng dụng tra cứu dữ liệu thông tin bản quyền tác giả âm nhạc Việt Nam “all in one” bằng 1 chạm. Theo đó cho phép các nhạc sỹ theo dõi cũng như làm việc quản lý bản quyền tác phẩm trên app thuận tiện dễ dàng”.
