Đối với Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen và các nhà lãnh đạo trên khắp châu Âu, tuyên bố muốn sáp nhập Greenland từ phía Mỹ đã khiến họ không khỏi bất ngờ.
Hôm 5-1, Phó Chánh văn phòng Nhà Trắng Stephen Miller thẳng thừng đặt câu hỏi về vị thế của Greenland, phớt lờ mối liên hệ lịch sử của vùng lãnh thổ này với Đan Mạch và chế giễu ý tưởng rằng châu Âu có thể chống lại quân đội Mỹ, theo tờ The New York Times.
“Câu hỏi thực sự là Đan Mạch dựa vào quyền gì để khẳng định quyền kiểm soát Greenland? Rõ ràng, Greenland nên là một phần của Mỹ” – ông Miller nói.
Mặc dù Thủ tướng Frederiksen từ lâu đã chú tâm giải quyết những cảnh báo từ phía Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc kiểm soát Greenland, nhưng những bình luận thẳng thừng của ông Miller dường như đã phá tan nỗ lực kéo dài một năm của bà.
Chúng đã làm cho bà Frederiksen, vốn đã lo lắng lại thêm bối rối và tạo ra cảm giác gần như hoang mang cho các đồng minh của Đan Mạch ở châu Âu. The New York Times dẫn lời một số nguồn tin cho biết những bình luận của ông Miller và việc ông Trump trước đó khẳng định “chúng ta hoàn toàn cần Greenland” đã khiến các nhà lãnh đạo châu Âu lo lắng.
Châu Âu bối rối
Hôm 9-1, ông Trump đã thẳng thắn nói: “Tôi muốn đạt được thỏa thuận [về Greenland] theo cách dễ dàng, nhưng nếu không làm được theo cách dễ dàng, chúng ta sẽ phải làm theo cách khó khăn”.
Dù châu Âu đã quen với những phản ứng cứng rắn từ phía ông Trump nhưng việc ông đề cập về những khả năng như hiện tại không khỏi khiến các nhà lãnh đạo châu Âu bàng hoàng và lo lắng. Điều đó cũng khiến họ không thống nhất về cách phản ứng, theo tờ The New York Times.
Hôm 6-1, các nhà lãnh đạo của Pháp, Đức, Ý, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch đã có tuyên bố chung về Greenland.
“Greenland thuộc về người dân của nơi này. Chỉ có Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan Đan Mạch và Greenland” – tuyên bố chung cho biết.
Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là tuyên bố này chỉ đến từ 7 nước, chứ không phải toàn bộ 27 quốc gia thành viên của Liên minh châu Âu (EU). Trong nội bộ EU, các quan chức đã bất đồng về mức độ chỉ trích ông Trump.
Về phía Đan Mạch, bà Frederiksen tuyên bố rằng “nếu Mỹ chọn cách tấn công quân sự một quốc gia thuộc Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), mọi thứ sẽ dừng lại, bao gồm cả NATO. Do đó, an ninh đã được đảm bảo kể từ khi kết thúc Thế chiến II cũng sẽ chấm dứt”.
Hôm 9-1, Bộ Quốc phòng Đan Mạch cũng cảnh báo nếu Greenland bị tấn công, binh lính của họ sẽ được phép nổ súng mà không cần chờ lệnh từ cấp trên.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot nói trên đài phát thanh rằng ông không tin ông Trump tấn công Greenland. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý châu Âu phải “chuẩn bị sẵn sàng để đáp trả, để phản công, và không phải đáp trả một mình”.
Trong khi đó, các quan chức châu Âu khác kêu gọi các bên bình tĩnh. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen cũng cho rằng “hợp tác mạnh mẽ hơn đối đầu”.
Loạt đề xuất để giảm căng thẳng
Trên khắp châu Âu, các cuộc thảo luận về Greenland bắt đầu một cách nghiêm túc vào sáng 6-1 – tức vài giờ sau những bình luận gây sốc của ông Miller. Các cuộc thảo luận này được tổ chức trong bối cảnh các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia châu Âu tập trung tại Paris (Pháp) để thảo luận về các cách thức chấm dứt xung đột ở Ukraine.
Ngày hôm sau, cũng tại Paris, các bộ trưởng ngoại giao Ba Lan, Pháp và Đức lại tiếp tục thảo luận. Và vào 8-1 tại Brussels (Bỉ), các nhà ngoại giao đã thảo luận về tình hình này trong một cuộc họp của NATO.
Trong khoảng thời gian đó, các quan chức trên khắp châu Âu đã trao đổi về tình hình Greenland thông qua các cuộc gọi điện thoại và tin nhắn.
Theo The New York Times, các nhà lãnh đạo châu Âu đã nhấn mạnh việc trấn an bà Frederiksen, cam kết ủng hộ Đan Mạch. Các nguồn tin cho biết các cuộc thảo luận vẫn chưa dẫn đến sự đồng thuận về những việc cần làm nếu Mỹ quyết định sáp nhập Greenland.
Ngoài ra, một khả năng khác đang được thảo luận là liệu Đan Mạch có nên thay đổi quy chế pháp lý về Greenland mà không thay đổi quyền sở hữu hay không.
Điều này tức là về bản chất, Greenland vẫn thuộc Đan Mạch nhưng Mỹ có thể hành động ở Greenland như thể họ sở hữu hòn đảo này. Ví dụ, người dân Greenland có thể hợp tác Mỹ để được hưởng lợi ích về an ninh và kinh tế, mà không cần trở thành một phần của Mỹ.
Tuy nhiên, thỏa thuận như vậy dường như sẽ không khiến ông Trump hài lòng. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ The New York Times tuần trước, ông Trump nói rằng “quyền sở hữu rất quan trọng”.
“Tôi cảm thấy đó là điều cần thiết về mặt tâm lý để thành công. Tôi nghĩ rằng quyền sở hữu mang lại cho bạn một thứ mà bạn không thể có được, cho dù đó là hợp đồng thuê hay hợp đồng mua bán” – ông nói.
Một lựa chọn khác mà các quan chức châu Âu đang thảo luận là tăng cường đáng kể lực lượng NATO tại Greenland, để chứng minh với ông Trump rằng liên minh này nghiêm túc trong việc đối phó các hoạt động của các bên tại Bắc Cực.
Một số quan chức châu Âu đã nêu ra khả năng cho phép Mỹ mở rộng sự hiện diện quân sự ở Greenland mà không cần phải sở hữu hòn đảo này. Một số người khác cho rằng Đan Mạch có thể xem xét thỏa thuận cung cấp cho Mỹ các khoáng sản quý hiếm từ Greenland, vốn cần thiết cho sản xuất công nghệ cao và quân sự – điều mà ông Trump đã bày tỏ sự quan tâm.
Tuy nhiên, trong các đề xuất đó, dường như không ai ủng hộ việc Đan Mạch bán Greenland.
“Greenland không phải để bán, cũng không phải để chiếm đoạt” – Ngoại trưởng Pháp Barrot nói.
