Có cồn trong máu nhưng không biết nguyên nhân: Giải đáp của Tòa Tối cao về việc áp dụng tình tiết định khung

TAND Tối cao vừa ban hành Công văn số 250, thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử.

Các nội dung giải đáp tập trung vào nhiều vụ việc phát sinh trong thực tiễn xét xử tại tòa án các cấp.

Phải xác định được nguyên nhân có cồn trong máu

Một nội dung đáng chú ý là việc áp dụng tình tiết “trong tình trạng có sử dụng rượu, bia” quy định tại điểm b khoản 2 Điều 260 BLHS (Tội vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ).

Theo tình huống được nêu, bị cáo thực hiện hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, quá trình điều tra và tại phiên tòa, bị cáo khai trước khi tham gia giao thông không uống rượu, bia. Tuy nhiên, kết quả giám định xác định nồng độ cồn trong máu của bị cáo là 0,282mg/100ml (không xác định nồng độ cồn do nguyên nhân nào).

Khi đó, vấn đề đặt ra là: Trường hợp này có áp dụng tình tiết “trong tình trạng có sử dụng rượu, bia mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn vượt quá mức quy định...” tại điểm b khoản 2 Điều 260 BLHS đối với bị cáo không?

TAND Tối cao cho biết, để áp dụng tình tiết này thì kết luận giám định phải xác định rõ nồng độ cồn trong máu là do sử dụng rượu, bia hoặc có căn cứ khác chứng minh người phạm tội đã sử dụng rượu, bia. Trường hợp không có căn cứ xác định người phạm tội đã sử dụng rượu, bia thì không áp dụng tình tiết này.

Liên quan tội trộm cắp tài sản, TAND Tối cao cũng giải đáp trường hợp người phạm tội đã có 1 tiền án về tội trộm cắp tài sản chưa được xóa án tích, sau đó lại thực hiện 2 hành vi trộm cắp (trong đó 1 hành vi đủ định lượng và 1 hành vi không đủ định lượng) theo khoản 1 Điều 173 BLHS.

Trường hợp này có bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản với tình tiết là tái phạm hay phạm tội 2 lần trở lên không?

Theo TAND Tối cao, tình tiết “đã bị kết án” được sử dụng để làm tình tiết định tội lần 2 thì không sử dụng tình tiết là dấu hiệu định tội là tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự (khoản 2 Điều 52 BLHS).

Do vậy, trường hợp này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trộm cắp tài sản theo quy định tại Điều 173 BLHS và bị áp dụng tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 2 lần trở lên” theo quy định tại điểm g khoản 1 Điều 52 của BLHS.

Hướng dẫn xử lý hành vi gây rối

Theo Công văn, quá trình xét xử phát sinh tình huống: Trường hợp người có hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây rối, làm mất trật tự công cộng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng theo điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS; hay sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về 2 tội là tội gây rối trật tự công cộng và tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ (Điều 306 BLHS)?

TAND Tối cao cho biết, trường hợp người sử dụng dao có tính sát thương cao để thực hiện hành vi gây rối, làm mất trật tự công cộng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng theo điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ theo Điều 306 BLHS.

TAND Tối cao cũng giải đáp tình huống nhóm thanh, thiếu niên tụ tập, điều khiển xe máy tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí để tìm đánh nhau giải quyết mâu thuẫn.

Câu hỏi được đặt ra là trường hợp nhóm thanh, thiếu niên tụ tập, điều khiển mô tô, xe máy di chuyển tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí nguy hiểm tìm đánh nhau để giải quyết mâu thuẫn thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo khoản 6 Điều 134 hay điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS.

TAND Tối cao trả lời theo khoản 6 Điều 134 BLHS và hướng dẫn tại tiểu mục 9 mục 1 Công văn số 163/TANDTC-PC thì trường hợp này, nhóm thanh, thiếu niên đã chuẩn bị hung khí nguy hiểm và xác định rõ được đối tượng mình sẽ gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của họ.

Do vậy, các đối tượng này bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích theo quy định tại khoản 6 Điều 134 BLHS, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.

Nếu nhóm thanh, thiếu niên dùng hung khí nguy hiểm là vũ khí quân dụng thì các đối tượng này bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự theo quy định tại Điều 304 BLHS, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo hướng dẫn tại điểm c tiểu mục 1.2 mục 1 Công văn số 01/TANDTC-PC của TAND Tối cao.