Ngày 12-4, Sở Xây dựng Đà Nẵng cho hay, Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp đã phối hợp với 20 xã, phường vùng đông (từ Quốc lộ 1 đến bờ biển) khảo sát, kiểm đếm và thống kê số lượng mộ cần di dời.
Kết quả, tổng số mộ cần di dời khoảng 394.471 mộ.
Nhiều ngôi mộ xen lẫn trong khu dân cư
Khảo sát của PV tại phường Điện Bàn Đông, tình trạng mộ xen lẫn trong khu dân cư khá phổ biến. Trên khắp các tuyến đường xương cá nối ĐT607 với Quốc lộ 1, nhiều nghĩa trang nhỏ lẻ của các hộ dân nằm dọc hai bên đường.
Ông Nguyễn Hùng (ngụ khối phố Ngân Câu, phường Điện Bàn Đông) cho biết, người dân địa phương thường ví von khu vực các nghĩa trang tại đây là “thành phố ma”. Các em nhỏ di chuyển qua nghĩa trang vào ban đêm không khỏi cảm giác rùng mình.
Theo ông Trương Anh Quốc, Phó chủ tịch UBND phường Điện Bàn Đông, địa phương có nhiều nghĩa trang, gồm một nghĩa trang cấp 1 rộng hơn 60 ha và hai nghĩa trang cấp 2.
Lãnh đạo phường Điện Bàn Đông khẳng định hoàn toàn ủng hộ chủ trương di dời mộ để tái thiết đô thị. Qua đó sẽ tạo được quỹ đất để làm các dự án. Trên địa bàn phường hiện có hơn 100 dự án với số mộ cần giải tỏa là 1.400.
“Nếu kết hợp di dời được hết số mộ này sẽ khơi thông được vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng. Khi các dự án được khơi thông, hạ tầng sẽ đồng bộ, đô thị sẽ hình thành”, ông Quốc cho hay.
Khu vực TP Hội An cũ cũng đang rất bức xúc câu chuyện mộ xen lẫn khu dân cư, nghĩa trang thiếu đất chôn cất mới.
Ông Bùi Văn Dũng, Chủ tịch UBND phường Hội An Tây thông tin, nghĩa trang nhân dân trên địa bàn phường là nghĩa trang chung cho toàn bộ khu vực TP Hội An cũ. Nghĩa trang này hình thành từ lịch sử lâu đời. Diện tích đất còn lại để chôn cất mới rất ít.
“Di dời những khu mộ nhỏ nằm xen kẹp trong khu dân cư là rất cần thiết. Người dân vẫn chưa có thói quen chọn hình thức hỏa táng nhiều, nên đây cũng là điều rất khó khăn trong việc giải quyết chôn cất mới, phường đang lo hết chỗ chôn”, ông Dũng chia sẻ.
Quy hoạch 5 nghĩa trang tập trung mới
Thông tin từ Sở Xây dựng Đà Nẵng, vùng đông TP (khu vực từ tuyến cao tốc bắc - nam đến ven biển) hiện có khoảng 256 nghĩa trang. Tổng diện tích các nghĩa trang khoảng 1.420 ha với hơn 1,46 triệu ngôi mộ.
Các nghĩa trang chủ yếu phân bố rải rác, xen cài trong khu dân cư và các khu vực quy hoạch phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ.
Nhiều vị trí không bảo đảm yêu cầu theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia. Đặc biệt là các quy định về khoảng cách ly môi trường và khoảng cây xanh cách ly.
Tình trạng này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người dân, gây ô nhiễm nguồn nước ngầm. Đồng thời làm gia tăng khó khăn trong công tác quản lý và tổ chức không gian phát triển đô thị theo quy hoạch.
Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng đã đề xuất các vị trí dự kiến di dời và kiến nghị cập nhật vào quy hoạch chung TP, làm cơ sở triển khai các bước tiếp theo.
Cụ thể là kiến nghị quy hoạch năm nghĩa trang mới. Vị trí thứ nhất tại xã Đại Lộc rộng 200 ha. Vị trí thứ hai tại xã Xuân Phú rộng 300 ha. Vị trí thứ ba tại xã Chiên Đàn rộng 200 ha. Vị trí thứ tư tại xã Tam Anh rộng 150 ha. Vị trí thứ năm tại xã Núi Thành rộng 200 ha.
Sở Xây dựng Đà Nẵng đánh giá, diện tích đất dành cho nghĩa trang hiện nay chiếm tỉ lệ lớn, trực tiếp ảnh hưởng đến quỹ đất phát triển đô thị, công nghiệp và thu hút đầu tư.
Việc này chưa phù hợp với định hướng phát triển vùng đông theo Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ TP nhiệm kỳ 2025 – 2030. Trong đó xác định mục tiêu hình thành chuỗi đô thị ven biển, các khu đô thị mới, xanh, hiện đại, thông minh.
Bên cạnh đó, yêu cầu di dời mồ mả để triển khai các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao bắc - nam, các dự án chỉnh trang đô thị và hạ tầng kỹ thuật ngày càng cấp bách. Đòi hỏi phải có quỹ đất thay thế phù hợp, đồng bộ.
Trước thực trạng và yêu cầu phát triển nêu trên, TP cần sớm hoàn thiện quy hoạch tổng thể hệ thống nghĩa trang. Trước mắt ưu tiên đầu tư các nghĩa trang tập trung đã có trong quy hoạch, phù hợp với định hướng phát triển lâu dài làm cơ sở tổ chức di dời mộ.
Từ đó các địa phương có quỹ đất sạch phục vụ phát triển kinh tế – xã hội và triển khai thắng lợi các mục tiêu Nghị quyết Đại hội đã đề ra.
Sở Xây dựng kiến nghị UBND TP giao Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật rà soát, cập nhật năm vị trí nghĩa trang mới nêu trên vào quy hoạch chung TP.
Cùng với đó phải tiếp tục rà soát, cập nhật, bổ sung các vị trí đầu tư xây dựng mới khác để đảm bảo phục vụ chôn cất của người dân sau này.
UBND TP cũng được kiến nghị giao các xã, phường liên quan lập kế hoạch đóng cửa, di dời nghĩa trang, các phần mộ xen lẫn trong khu dân cư theo thứ tự ưu tiên từ vùng đông sang tây. Các địa phương báo cáo Sở Xây dựng trong quý II-2026 làm cơ sở di dời và đề xuất đầu tư xây dựng các nghĩa trang.
