Chiều 19-4, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức Phiên toàn thể lần thứ hai, cho ý kiến thẩm tra dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Đáng chú ý, dự thảo đề xuất thể chế hóa chủ trương lấy ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, đồng thời khuyến khích người dân tham gia các hoạt động văn hóa.
Đặc biệt, dự thảo đề xuất nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi để phát triển văn hóa Việt Nam. Theo đó, ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực văn hóa được đề xuất bảo đảm tối thiểu 2% tổng chi, đồng thời khuyến khích huy động mạnh mẽ các nguồn lực xã hội.
Cùng với đó là các cơ chế, chính sách nhằm thu hút đầu tư vào lĩnh vực văn hóa, như: hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng; ưu đãi về thuế, phí, lệ phí; thúc đẩy hình thành các cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa; giao cộng đồng dân cư quản lý, vận hành một số thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở.
Dự thảo cũng đề xuất một số chính sách ưu đãi, như áp dụng thuế suất 5% thuế giá trị gia tăng đối với một số hàng hóa, dịch vụ văn hóa; miễn 100% thuế nhập khẩu và phí hải quan đối với các tác phẩm nghệ thuật, di sản, bảo vật quốc gia, cổ vật quý hiếm được đưa về Việt Nam không vì mục đích lợi nhuận để trưng bày.
Ngoài ra, cho phép thí điểm mô hình đô thị di sản; ưu tiên quỹ đất cho các công trình văn hóa, thể thao; miễn, giảm tiền thuê đất và thuê tài sản công đối với một số đơn vị; phát triển nguồn nhân lực đặc thù thông qua các chính sách đào tạo, đãi ngộ và chuyển đổi nghề…
Dự thảo cũng đề cập đến cơ chế đặt hàng, khoán chi trong hoạt động văn hóa sử dụng ngân sách nhà nước; thúc đẩy quảng bá, phát triển thị trường công nghiệp văn hóa; đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển văn hóa số.
Dự thảo cho phép thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công tư. Quỹ này hoạt động như một quỹ đầu tư mạo hiểm, chấp nhận rủi ro theo nguyên tắc thị trường để tài trợ cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và các dự án văn hóa có tính đột phá.
Trình bày báo cáo thẩm tra, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương cho biết Ủy ban này cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Nghị quyết. Cơ quan thẩm tra cũng thống nhất với đề xuất trình Quốc hội theo trình tự, thủ tục rút gọn, đồng thời ghi nhận nỗ lực của các cơ quan trong việc chuẩn bị hồ sơ đầy đủ, khẩn trương.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ nội hàm một số khái niệm, nhất là trong các cơ chế thu hút đầu tư và ưu đãi trong lĩnh vực văn hóa, nhằm bảo đảm cách hiểu thống nhất và nâng cao hiệu quả thực thi.
Đối với mô hình đô thị di sản, Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề nghị xác định rõ tiêu chí, phạm vi áp dụng, ưu tiên lựa chọn địa phương có trọng tâm, tránh dàn trải.
Với các chính sách về thuế và đất đai, cần đánh giá kỹ tác động đến ngân sách nhà nước và hiệu quả sử dụng tài sản công.
Về chính sách phát triển nguồn nhân lực, Ủy ban đề nghị rà soát kỹ đối tượng thụ hưởng để bảo đảm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đồng thời tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đối với các loại hình nghệ thuật đặc thù.
Đối với cơ chế khoán chi, cần quy định rõ danh mục nhiệm vụ, định mức và tiêu chí đánh giá.
Riêng Quỹ văn hóa nghệ thuật, một chính sách mới có phạm vi tác động lớn, cơ quan thẩm tra cho rằng cần được nghiên cứu kỹ về mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức huy động vốn và nguyên tắc phân chia rủi ro nhằm bảo đảm tính khả thi…
