Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Nghị định quy định chính sách trợ giúp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội.
Hiện nay, cả nước có khoảng 4,5 triệu người đang hưởng trợ cấp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội hằng tháng. Mức chuẩn trợ giúp xã hội và trợ cấp hưu trí xã hội hiện hành là 500.000 đồng/tháng, tương đương 22,7% chuẩn nghèo nông thôn và 17,8% chuẩn nghèo đô thị theo quy định mới.
Bộ Y tế nhận định việc duy trì mức trợ cấp hiện tại khiến nhóm đối tượng bảo trợ xã hội vốn không có khả năng lao động có nguy cơ rơi xuống dưới mức sống tối thiểu và tái nghèo.
Bên cạnh đó, các quy định về chính sách trợ giúp xã hội đang phân tán ở nhiều văn bản (Nghị định 20/2021, Nghị định 76/2024, Nghị định 176/2025, Nghị định 147/2025) gây khó khăn cho việc tra cứu, áp dụng và tổ chức thực hiện.
Quy trình giải quyết chính sách hiện nay chưa được số hóa hoàn toàn trên môi trường điện tử. Pháp luật cũng chưa có quy định chung về chế độ thăm hỏi, tặng quà của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với trường hợp bị thiệt hại do thiên tai, thảm họa.
Ngoài ra, các nội dung về định mức chi phí sinh hoạt cho đối tượng bảo trợ xã hội và vận hành cơ sở trợ giúp xã hội mới chỉ quy định mức tiền ăn, gây khó khăn cho các địa phương trong quá trình lập dự toán và phân bổ ngân sách.
Từ những nguyên nhân trên, Bộ Y tế đề xuất xây dựng một Nghị định mới nhằm hợp nhất các chính sách.
Về mức trợ cấp, dự thảo đề xuất điều chỉnh mức chuẩn trợ giúp xã hội, mức trợ cấp hưu trí xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng (tăng 8%), dự kiến thực hiện từ ngày 1-7-2026.
Bộ Y tế đề xuất nâng mức trợ cấp xã hội từ 500.000 đồng lên 540.000 đồng/tháng từ ngày 1-7-2026. Ảnh: TRẦN MINH
Dự thảo cũng bổ sung quy định về chế độ thăm hỏi, tặng quà bằng tiền mặt và hiện vật của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các bộ, ngành đối với cơ quan, hộ gia đình và cá nhân bị thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh, tai nạn hoặc sự cố bất khả kháng. Mức quà tặng bằng tiền mặt từ 1-5 triệu đồng tùy thuộc vào cấp lãnh đạo và đối tượng nhận, kèm theo hiện vật.
Đối với hoạt động của cơ sở trợ giúp xã hội, dự thảo bổ sung các định mức chi vận hành. Cụ thể, mức chi thuốc thông thường, dụng cụ phục hồi chức năng tối đa bằng mức chuẩn trợ giúp xã hội nhân hệ số 20; chi phí điện, nước, vệ sinh tối đa bằng mức chuẩn nhân hệ số 15. Hỗ trợ mua sắm trang thiết bị chuyên môn tối đa 15 triệu đồng/đối tượng/năm và không quá 1,5 tỉ đồng/năm/cơ sở.
Về thủ tục hành chính, dự thảo phân quyền giao UBND cấp xã là đầu mối duy nhất tiếp nhận, xét duyệt và quyết định trợ cấp. Các thủ tục sẽ thực hiện trực tuyến toàn trình, cắt giảm 50% thành phần hồ sơ giấy nhờ liên thông với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn từ 10 ngày xuống 7 ngày làm việc.
Bộ Y tế đánh giá dự thảo Nghị định không làm tăng biên chế cán bộ và không tăng chi phí hành chính.
Với phương án nâng mức chuẩn trợ cấp lên 540.000 đồng/tháng cho khoảng 4,5 triệu đối tượng, dự kiến kinh phí ngân sách nhà nước chi tăng thêm mỗi tháng là 304 tỉ đồng mỗi tháng.
Trong năm 2026, do thực hiện từ 1-7, ngân sách nhà nước sẽ chi tăng thêm 1.824 tỉ đồng. Mức chi này nằm trong khả năng phân bổ của ngân sách nhà nước giai đoạn 2026-2030. Các trường hợp địa phương tự nâng mức chuẩn trợ giúp xã hội và mở rộng đối tượng sẽ do ngân sách địa phương tự bảo đảm.
Đối với kinh phí thăm hỏi, tặng quà đối tượng bị thiệt hại bởi thiên tai, dịch bệnh hoặc nhân dịp Tết Nguyên đán, dự kiến ngân sách cấp trung ương cần khoảng 5 tỉ đồng/năm; cấp địa phương sẽ tự cân đối và bố trí nguồn lực.
Đối với các khoản chi vận hành cơ sở trợ giúp xã hội, việc đưa vào dự thảo Nghị định nhằm luật hóa các định mức chi để tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho các địa phương chủ động lập dự toán ngân sách.
