Sáng nay, 6-1, Báo Tiền Phong phối hợp với Trường Đại học Công nghệ Giao thông vận tải, Sở NN&MT TP Hà Nội, Sở Xây dựng TP Hà Nội tổ chức hội thảo “Kiểm soát ô nhiễm không khí Hà Nội: Thách thức và Hành động”.
Thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp tại Hà Nội và TPHCM để giảm ô nhiễm
Khai mạc hội thảo, ông Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập Báo Tiền phong, cho biết trong nhiều năm qua, ô nhiễm không khí đã trở thành nỗi lo thường trực của người dân Hà Nội.
Trước thực trạng này, cuối năm 2025, Chính phủ đã ban hành Quyết định số 2530 của Phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về khắc phục ô nhiễm và quản lý chất lượng môi trường không khí giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045; Quyết định số 43 Quy định lộ trình áp dụng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về khí thải xe ô tô tham gia giao thông đường bộ.
Mới nhất, ngày 26-11, HĐND TP Hà Nội đã ban hành Nghị quyết 57 Quy định thực hiện vùng phát thải thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội…
“Những chính sách này cho thấy quyết tâm chính trị rõ ràng, song cũng đồng thời đặt ra thách thức lớn trong khâu thực thi, phối hợp liên ngành và thay đổi thói quen của toàn xã hội”, ông Sưởng nói.
Ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ NN&MT), cho biết hiện nay, ô nhiễm không khí tập trung chủ yếu tại Hà Nội và các tỉnh lân cận. Đặc biệt vào thời điểm cuối năm, chất lượng không khí thường xuyên ở mức xấu hoặc rất xấu.
Trước thực trạng này, kế hoạch quốc gia đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng nhằm "đảo ngược" xu thế ô nhiễm. Cụ thể, đến năm 2030, Hà Nội phấn đấu giảm 20% nồng độ bụi PM2.5 trung bình năm so với mức đo đạc của năm 2024, đưa chỉ số này xuống dưới 40µg/m³. Các tỉnh vệ tinh như Thái Nguyên, Phú Thọ, Bắc Ninh... cũng đặt mục tiêu giảm trên 10% chỉ số này...
Về giải pháp, kế hoạch đưa ra 5 nhóm hành động trọng tâm: Hoàn thiện thể chế, chính sách; kiểm soát nguồn gây ô nhiễm; tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ; huy động nguồn lực và hợp tác; truyền thông và nâng cao nhận thức. Trong đó, nhóm giải pháp về kiểm soát nguồn gây ô nhiễm từ giao thông và xây dựng được đặc biệt chú trọng.
Ông Tuấn cũng cho biết dự án ưu tiên trong giai đoạn tới là thí điểm xây dựng vùng phát thải thấp (LEZ) tại Hà Nội và TPHCM. Tại các vùng này, các phương tiện giao thông và nguồn phát sinh ô nhiễm sẽ bị kiểm soát chặt chẽ, kết hợp với các chính sách ưu đãi chuyển đổi sang xe năng lượng sạch. Bên cạnh đó là xây dựng hệ thống cảnh báo ô nhiễm không khí quốc gia.
Sẽ có thông báo về cung đường, giờ cấm phương tiện vào vùng phát thải thấp
Từ phía Hà Nội, ông Nguyễn Tuyển, Trưởng phòng Quản lý vận tải, Sở Xây dựng Hà Nội, cho biết, từ 1-7-2026 Hà Nội sẽ thí điểm vùng phát thải thấp ở một số khu vực.
Theo ông Tuyển, Nghị quyết 57 của HĐND TP. Hà Nội đã nêu rõ các tiêu chí, điều kiện thực hiện phát thải thấp. Đầu tiên, ngoài các tuyến buýt hiện nay, Hà Nội tiếp tục nghiên cứu các tuyến buýt điện sức chứa nhỏ để tăng cường kết nối các ga đường sắt, khu đô thị... Đồng thời tiếp tục phát triển dịch vụ xe đạp công cộng.
Thứ hai, khuyến khích chuyển đổi, tạo hạ tầng trạm sạc, đổi pin. Thành phố đã lập tổ công tác đi khảo sát các vị trí để lắp đặt trạm sạc, trạm đổi pin cho xe máy.
Thứ ba là tổ chức giao thông. Thành phố đang xây dựng phương án về những phương tiện ưu tiên, phương tiện hạn chế vào vùng phát thải thấp. Ví dụ ô tô 3,5 tấn sử dụng dầu không được lưu thông trong vùng phát thải thấp; xe ô tô không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải EURO 4 cũng không được tham gia trong một số khung giờ nhất định.
Thứ tư, phối hợp với lực lượng Công an nghiên cứu xử lý các trường hợp không tuân thủ.
Về việc hỗ trợ cho người dân chuyển đổi xe xăng sang xe sử dụng nguyên liệu sạch, theo ông Tuyển, Sở Xây dựng đã lấy ý kiến chuyên gia, Mặt trận tổ quốc để xây dựng cơ chế hỗ trợ người dân, doanh nghiệp khi chuyển đổi, hay đầu tư trạm sạc, tủ đổi pin cho xe máy. Các giải pháp sẽ được đưa ra trong quý 1-2026.
Trung tá Đào Việt Long, Phó trưởng Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT), Công an TP. Hà Nội, cũng cho biết hiện Phòng CSGT Hà Nội đang quản lý hơn 8 triệu phương tiện, trong đó có gần 7 triệu phương tiện là xe máy, 1,2 triệu là ô tô. Đây là con số rất lớn, trong khi Hà Nội chưa có đến 1% đất dành cho giao thông tĩnh - con số rất khiêm tốn so với 3-4% theo tiêu chuẩn.
“Đây là vấn đề quan trọng vì khi thực hiện vùng phát thải thấp, phải có điểm đỗ, điểm trung chuyển, đảm bảo cuộc sống bình thường của người dân”, ông Long nói.
Trung tá Đào Việt Long cho biết từ nay đến khi thực hiện thí điểm vùng phát thải thấp vào 1-7-2026, Công an TP. Hà Nội sẽ phối hợp chặt chẽ với UBND TP. Hà Nội, Sở Xây dựng để khi có lộ trình sẽ thông báo cụ thể để người dân biết cung đường nào, giờ nào cấm phương tiện, tránh trường hợp người dân không nắm được thông tin.
Còn hiện tại chưa có quy định xử lý với xe xăng vào giờ cấm hay đường cấm khi thực hiện vùng phát thải thấp. Còn phương tiện đi vào đường cấm sẽ xử phạt theo Nghị định 68 của Chính phủ.
Lộ trình thực hiện vùng phát thải thấp tại Hà Nội
Bà Lê Thanh Thuỷ, Phó trưởng Phòng Quản lý Môi trường, Sở NN&MT Hà Nội, cho biết Hà Nội đã có Nghị quyết quy định thực hiện vùng phát thải thấp và lộ trình sẽ được triển khai từng bước.
Theo đó, năm 2026-2027 sẽ là giai đoạn thí điểm triển khai tại vành đai 1 và một số phường trọng điểm để đánh giá hiệu quả (mỗi phường chọn một khu vực đáp ứng các tiêu chí vùng phát thải thấp).
Từ 1-1-2028, áp dụng cho toàn bộ vành đai 1 và một số khu vực vành đai 2. Từ 1-1-2030, triển khai từ vành đai 3 trở vào, bao phủ phần lớn trung tâm thành phố. Từ năm 2031 trở đi thì tất cả các khu vực đáp ứng tiêu chí xác định vùng phát thải thấp phải thực hiện đầy đủ.
