Iran nỗ lực ổn định đất nước giữa làn sóng biểu tình

Làn sóng biểu tình tại Iran phản đối việc đồng nội tệ mất giá sắp bước sang tuần thứ ba và đang leo thang. Các con số về thương vong và bạo lực vẫn tăng trong bối cảnh chính phủ nỗ lực xoa dịu những bất đồng.

Biểu tình bạo lực tiếp diễn

Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim ngày 11-1 đưa tin rằng đã có ít nhất 109 thành viên lực lượng an ninh Iran thiệt mạng trên khắp cả nước trong hai tuần biểu tình.

Tại tỉnh Isfahan, Tỉnh trưởng Ali Ahmadi xác nhận 30 nhân viên an ninh đã thiệt mạng và cho biết có một trẻ sơ sinh tử vong trong số các nạn nhân dân sự. Các trường hợp tử vong khác gồm 12 nhân viên an ninh tại tỉnh Fars và 8 thành viên Đơn vị Đặc nhiệm cảnh sát tại Tehran.

Tasnim đưa tin về 11 nhà thờ Hồi giáo đã bị phóng hỏa tại Isfahan và Mashhad, và 2 nhân viên Hội Trăng lưỡi liềm Đỏ thiệt mạng trong các vụ tấn công riêng rẽ ở miền bắc Iran.

Cũng theo Tasnim, tính đến ngày 12-1, khoảng 150 xe cứu thương đã bị phá hoại trong các đợt biểu tình quy mô lớn tại Iran.

Chính phủ Iran chưa công bố con số thương vong dân sự chính thức tính tới thời điểm này.

Ngày 12-1, Thị trưởng TP Tehran - ông Alireza Zakani nói rằng những kẻ gây rối đã đốt cháy 25 nhà thờ Hồi giáo tại thủ đô, phá hoại 26 ngân hàng, ba cơ sở y tế, 10 tòa nhà chính phủ và 24 căn hộ.

Các cuộc biểu tình ban đầu bùng phát trong giới tiểu thương vào ngày 29-12-2025 do đồng rial mất giá mạnh và các biện pháp cải cách trợ cấp trên diện rộng. Sang ngày 30-12, sinh viên bắt đầu tham gia. Biểu tình sau đó lan rộng ra hầu hết các thành phố lớn và xuất hiện bạo lực.

Giới chức Iran quy trách nhiệm cho các phần tử liên quan nước ngoài và các lệnh trừng phạt của Mỹ là nguyên nhân dẫn đến làn sóng biểu tình này.

Ngày 11-1, các lực lượng đặc nhiệm của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt 2 người tại tỉnh North Khorasan, (đông bắc Iran) với cáo buộc có liên hệ với cơ quan tình báo Mossad của Israel. Những người bị bắt bị cáo buộc đóng “vai trò then chốt trong việc tổ chức các cuộc bất ổn quy mô lớn trong nước”.

Cùng ngày, Iran tuyên bố 3 ngày quốc tang để tưởng niệm các nạn nhân của làn sóng biểu tình trên toàn quốc, mà nước này gọi là “cuộc chiến” chống lại Mỹ và Israel. “Người dân Iran đã tận mắt chứng kiến ​​cách thức mà các phần tử khủng bố đô thị gây ra bạo lực tương tự IS (tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo). Cho đến nay, chưa từng thấy bạo lực nào như vậy ngoại trừ trong hành vi khủng bố được Mỹ huấn luyện” - Tasnim dẫn tuyên bố của chính phủ Iran.

Truyền hình nhà nước phát sóng hình ảnh các con phố yên ắng tại các thành phố lớn vào sáng 11-1 và cho biết chính phủ đang tập trung vào việc triển khai chương trình cải cách trợ cấp quy mô lớn. Các quan chức nói rằng kế hoạch này nhằm ổn định thị trường và nâng cao sức mua.

Chính phủ cam kết hành động, tăng chỉ trích Mỹ

Ngày 11-1, trả lời phỏng vấn của hãng thông tấn IRIB, Tổng thống Iran - ông Masoud Pezeshkian nói rằng chính phủ Iran quyết tâm giải quyết các vấn đề kinh tế mà người dân đang đối mặt, đồng thời kêu gọi người Iran tránh mọi “hành động mang tính phá hoại”.

Ông Pezeshkian cáo buộc Israel và Mỹ đang đứng sau hành động làm mất ổn định Iran, cho rằng “chính những kẻ đã tấn công Iran” trong cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6-2025 đang “tìm cách đẩy mạnh các bất ổn dưới danh nghĩa vấn đề kinh tế”.

“Họ đã huấn luyện một số người ở trong và ngoài nước; họ đã đưa một số phần tử khủng bố từ bên ngoài vào” - ông Pezeshkian nói.

Tổng thống Iran cho biết chính phủ đã lắng nghe những lo ngại của giới tiểu thương và sẽ giải quyết các vấn đề của họ “bằng mọi biện pháp cần thiết”. Tuy nhiên, ông kêu gọi người dân không để “những kẻ gây rối” làm gián đoạn đất nước. “Những kẻ gây rối không phải là người biểu tình. Chúng tôi lắng nghe người biểu tình và đã nỗ lực hết sức để giải quyết các vấn đề của họ” - ông Pezeshkian nói.

Cùng ngày, chính phủ Iran ra tuyên bố cho biết toàn thể các thành viên nội các và quan chức nhà nước “cam kết lắng nghe ý kiến và những phê phán của người biểu tình, đồng thời tìm cách giải quyết các vấn đề”, theo kênh Al Maydadeen.

Tuyên bố cáo buộc “Mỹ và thực thể Do Thái nhiều lần khẳng định những nỗ lực kích động hỗn loạn sau cuộc xâm lược gần đây nhằm vào Iran”, đồng thời “lợi dụng bầu không khí căng thẳng và đưa lính đánh thuê của họ xuống đường phố Iran để phá hoại”.

Đáng chú ý, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf tuyên bố Tehran sẽ tiến hành các đòn tấn công phủ đầu nhằm vào các mục tiêu của Mỹ và Israel nếu phát hiện dấu hiệu một cuộc tấn công sắp xảy ra.

“Hãy để những kẻ đe dọa Iran biết rõ. Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào Iran đều sẽ khiến các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, toàn bộ các trung tâm và căn cứ quân sự, cũng như các tàu của Mỹ trong khu vực trở thành những mục tiêu hợp pháp” - ông Ghalibaf nói hôm 11-1.

Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump ngày 11-1 nói rằng Iran đã liên lạc và đề xuất đàm phán do đã mệt mỏi vì liên tục bị Mỹ gây sức ép, đài CNN đưa tin. Ông Trump cho biết “một cuộc gặp đang được sắp xếp”, song cũng nói thêm rằng Mỹ “có thể sẽ phải hành động trước khi cuộc gặp diễn ra”.

Truyền thông Mỹ những ngày qua dẫn các nguồn tin rằng ông Trump đang cân nhắc nhiều phương án khác nhau với Iran, bao gồm các cuộc tấn công quân sự, vũ khí mạng bí mật, mở rộng các lệnh trừng phạt và hỗ trợ trực tuyến cho các nguồn chống chính phủ.

Một quan chức Mỹ nói với hãng tin Reuters rằng ông Trump dự kiến sẽ gặp các cố vấn cấp cao vào ngày 13-1 để thảo luận các phương án đối với Iran.