VKSND TP.HCM đã có kiến nghị gửi Chủ tịch UBND TP.HCM về việc áp dụng biện pháp phòng ngừa tội phạm ma túy sử dụng các dịch vụ xe công nghệ để thực hiện hành vi phạm tội.
Nhiều shipper vướng lao lý
Theo VKSND TP.HCM, trong thời gian qua, tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn Thành phố tiếp tục diễn biến phức tạp với thủ đoạn tinh vi và ngày càng tăng. Năm 2022: 242 vụ/354 bị can; năm 2023: 293 vụ/796 bị can; năm 2024: 350 vụ/1.462 bị can...
Một trong những cách thức khá phổ biến hiện nay là tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ như Grab, Gojek, Be, Xanh SM, Vinasun App, AhaMove, Lalamove... để vận chuyển và mua bán trái phép chất ma túy.
Điển hình, vụ Phạm Văn Trung bị TAND TP.HCM tuyên án tử hình về tội vận chuyển trái phép chất ma túy vào ngày 26-8-2024. Bị án Trung là lái xe ôm công nghệ và đã nhận vận chuyển 4,9kg ma túy để lấy 10 triệu đồng tiền công.
Hay như vụ hai bị cáo Hoàng Đại Dương và Vũ Văn Phôn (cùng là tài xế xe ôm công nghệ) bị TAND TP.HCM tuyên án chung thân về tội mua bán trái phép chất ma túy. Dương và Phôn đã nhận vận chuyển 1,82kg ma túy để lấy 5 triệu đồng tiền công.
Nhiều người vô tình trở thành mắt xích vận chuyển ma túy
Theo VKSND TP.HCM, các shipper phần lớn là lao động tự do, không biết bên trong hàng hóa là ma túy và vô tình trở thành mắt xích trung gian trong quá trình vận chuyển trái phép chất ma túy.
Chẳng hạn vụ việc diễn ra vào ngày 15-6-2023, một tài xế xe công nghệ được thuê giao hàng từ quận 8 đến quận Bình Thạnh (cũ). Lực lượng công an phát hiện gói hàng chứa 200 viên thuốc lắc và 100 gram ma túy đá. Tài xế không biết mình đang vận chuyển ma túy.
Vụ việc ngày 12-1-2024 tại quận 1 (cũ), nghi phạm bị bắt quả tang tại khách sạn khi nhận gói hàng do tài xế công nghệ giao đến. Qua điều tra, phát hiện đường dây mua bán ma túy hoạt động qua Telegram, sử dụng dịch vụ giao hàng nhanh để giao ma túy.
VKSND TP.HCM cho biết các nghi phạm sử dụng tài khoản, số điện thoại, địa chỉ không có thực để che giấu danh tính, hoặc đóng giả làm lái xe dịch vụ công nghệ để tránh bị phát hiện.
Việc giao hàng bằng cách giấu ma túy trong các kiện hàng như quà tặng, đồ ăn, hàng điện tử, quần áo, lon nước ngọt, thú nhồi bông, loa nghe nhạc… sau đó đặt shipper giao đến người mua; tránh bị lái xe dịch vụ công nghệ và cơ quan chức năng phát hiện.
Ma túy được chuyển tiếp nhiều lần qua cuốc xe công nghệ trước khi đến tay người nhận cuối cùng. Các nghi phạm còn dụ dỗ, mua chuộc, lôi kéo lái xe dịch vụ công nghệ tham gia vận chuyển ma túy bằng cách trả tiền công cao...
Theo VKSND TP.HCM, nguyên nhân tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ để vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy là do TP.HCM là trung tâm kinh tế, văn hóa và du lịch của cả nước. Nhiều hãng xe dịch vụ công nghệ đang hoạt động với hàng chục nghìn phương tiện và người lái xe.
Việc kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng chưa được thực hiện thường xuyên, liên tục. Một số trường hợp, các đơn vị cung cấp dịch vụ giao hàng công nghệ chưa đảm bảo quy trình xác minh danh tính lái xe và người gửi hàng; chưa có cơ chế kiểm tra đối với các kiện hàng có dấu hiệu nghi vấn.
Quy trình đăng ký tài khoản giao hàng còn đơn giản, lỏng lẻo; nhiều trường hợp dùng danh tính giả để phạm pháp.
Sự phối hợp giữa các công ty dịch vụ công nghệ với các cơ quan chức năng chưa chặt chẽ khi phát hiện vận chuyển hàng hóa có dấu hiệu nghi vấn, làm hạn chế việc khám phá, điều tra xử lý tội phạm.
Kiến nghị phòng ngừa tội phạm ma túy qua dịch vụ giao hàng
Trước tình hình trên, VKSND TP.HCM kiến nghị Chủ tịch UBND TP.HCM quan tâm, chỉ đạo các sở, ngành chức năng và chính quyền địa phương phối hợp chặt chẽ để quản lý, kiểm tra và xử lý vi phạm đối với hoạt động của các dịch vụ xe công nghệ trên địa bàn Thành phố. Cụ thể:
Yêu cầu các công ty dịch vụ xe công nghệ tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động giao hàng, tránh tình trạng sử dụng danh tính giả để hoạt động phạm pháp. Quy định bắt buộc đối với các lái xe dịch vụ công nghệ trong mọi trường hợp đều phải kiểm tra kỹ hàng hóa trước khi nhận vận chuyển, xác nhận danh tính khi nhận và giao hàng hóa...
Thực hiện lưu trữ toàn bộ lịch sử các giao dịch đã thực hiện trên phần mềm ứng dụng hỗ trợ kết nối vận tải, để phục vụ thanh tra, kiểm tra, thời gian lưu trữ tối thiểu 2 năm. Chủ động phối hợp giữa các cơ quan chức năng, các lái xe dịch vụ công nghệ buộc phải có trách nhiệm phối hợp kịp thời khi cần thiết.
Xây dựng kênh thông tin, cung cấp đường dây nóng, hoặc ứng dụng phản ánh để lái xe công nghệ và các công ty dịch vụ xe công nghệ kịp thời các trường hợp vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy.
Tổ chức các chương trình đào tạo, hướng dẫn lái xe dịch vụ công nghệ cách nhận diện các dấu hiệu bất thường trong quá trình giao hàng.
Thường xuyên kiểm tra việc tuân thủ pháp luật của các công ty dịch vụ xe công nghệ và của các lái xe dịch vụ công nghệ, để kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý vi phạm.
VKSND TP.HCM cũng kiến nghị, tham mưu cho cơ quan có thẩm quyền sửa đổi Nghị định 10/2020 quy định về kinh doanh, điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe ô tô, theo hướng bổ sung thêm quy định về kinh doanh, điều kiện kinh doanh vận tải bằng xe mô tô. Quy định cụ thể, đầy đủ, chặt chẽ hơn và có chế tài phù hợp, bắt buộc doanh nghiệp và lái xe phải có biện pháp kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn, tố giác kịp thời các hành vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh vận tải.
VKSND TP.HCM kiến nghị đến Chủ tịch UBND TP.HCM quan tâm, phối hợp, chỉ đạo việc thực hiện các nội dung nêu trên, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đấu tranh, xử lý và phòng ngừa tội phạm sử dụng các dịch vụ xe công nghệ để vận chuyển, mua bán trái phép chất ma túy trên địa bàn Thành phố.
