Ngày 18-2, Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Anh không được “nhượng lại” một căn cứ chủ chốt ở Ấn Độ Dương, cho rằng căn cứ này sẽ mang tính sống còn nếu Mỹ tấn công Iran, theo hãng tin AFP.
Ông Trump, người đang cân nhắc các đòn không kích nhằm vào Iran, đưa ra phát biểu chỉ vài giờ sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ tiếp tục bày tỏ ủng hộ thỏa thuận của Thủ tướng Anh Keir Starmer về việc trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius.
Theo thỏa thuận, Anh sẽ trao trả quần đảo Chagos cho Mauritius, nhưng tiếp tục thuê căn cứ chiến lược chung Mỹ - Anh tại Diego Garcia trong 100 năm.
“Thủ tướng Starmer không nên vì bất kỳ lý do gì mà đánh mất quyền kiểm soát căn cứ Diego Garcia bằng cách ký một hợp đồng thuê 100 năm đầy rủi ro, nếu không muốn nói là mong manh” - ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
“Mảnh đất này không nên bị tách khỏi Anh và nếu điều đó xảy ra, đây sẽ là vết nhơ đối với đồng minh vĩ đại của chúng ta. Chúng tôi luôn sẵn sàng, mong muốn và có đủ khả năng chiến đấu vì Anh, nhưng họ phải giữ vững lập trường trước làn sóng ‘thức tỉnh’ và những vấn đề khác đặt ra trước mắt. Đừng nhượng lại Diego Garcia!” - ông Trump nói thêm.
Các đặc phái viên của ông Trump hôm 17-2 đã tiến hành vòng đàm phán mới với Iran, yêu cầu Tehran phải chấp nhận những nhượng bộ đáng kể, bắt đầu từ chương trình hạt nhân.
Trong bài đăng, ông Trump cho thấy ông lo ngại về nguy cơ bùng nổ căng thẳng với Iran.
“Nếu Iran quyết định không đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể buộc phải sử dụng Diego Garcia và căn cứ không quân đặt tại Fairford để loại bỏ một cuộc tấn công tiềm tàng từ một chế độ cực kỳ bất ổn và nguy hiểm” - ông Trump nói.
Tổng thống Mỹ cho biết ông lo ngại về “một cuộc tấn công có thể nhằm vào Anh cũng như các quốc gia thân thiện khác”.
Anh đã duy trì quyền kiểm soát quần đảo Chagos sau khi Mauritius giành độc lập từ Anh vào thập niên 1960. Khi đó, Anh đã buộc hàng nghìn người dân rời khỏi quần đảo; từ đó đến nay, họ theo đuổi các vụ kiện đòi bồi thường.
Ông Trump cho rằng các yêu sách của người dân địa phương xuất phát từ “những thực thể trước đây chưa từng được biết đến” và “mang tính chất bịa đặt”.
Anh chưa bình luận về phát ngôn của ông Trump.
Trước đó, hôm 17-2, Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo sẽ tổ chức ba ngày đàm phán vào tuần tới với Mauritius về việc duy trì căn cứ này.
“Mỹ ủng hộ quyết định của Anh trong việc tiếp tục thực hiện thỏa thuận với Mauritius liên quan quần đảo Chagos” - theo tuyên bố của bộ này.
Khi được hỏi nên tin vào phát ngôn của ông Trump hay tuyên bố của Bộ Ngoại giao Mỹ, Thư ký Báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết bài đăng trên mạng xã hội do Tổng thống Trump trực tiếp đăng và “cần được xem là chính sách của chính quyền ông Trump”.
Đây là sự thay đổi lập trường mới nhất. Khi chính phủ của Thủ tướng Starmer lần đầu đạt được thỏa thuận, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã ca ngợi đây là một thỏa thuận “mang tính lịch sử”.
Sau đó, ông Trump gọi đây là một “hành động cực kỳ ngu ngốc”, cho rằng điều đó cho thấy vì sao Mỹ nên thâu tóm Greenland từ đồng minh Đan Mạch.
Về sau, ông Trump nói ông chấp nhận thỏa thuận sau khi trao đổi với Thủ tướng Starmer, một quan điểm mà hiện nay dường như tổng thống Mỹ đã rút lại.
