Các điều khoản bị rò rỉ của một bản ghi nhớ đề xuất nhằm chấm dứt chiến sự giữa Mỹ và Iran đã vấp phải sự chỉ trích từ Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tối 12-6 (giờ Mỹ), gọi các báo cáo này là không chính xác.
Rò rỉ điều khoản thoả thuận Mỹ-Iran
Hãng thông tấn IRNA ngày 12-6 đưa tin sau nhiều lần sửa đổi, một bản ghi nhớ với Mỹ đã “thực sự đạt đến giai đoạn cuối cùng” dựa trên đề xuất 14 điểm của Iran.
Theo IRNA, bản ghi nhớ này đề cập việc chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm Lebanon. Mỹ sẽ “cam kết buộc Israel” chấm dứt các hành động thù địch ở Beirut nếu thỏa thuận được ký kết.
Về eo biển Hormuz, các phương tiện truyền thông Iran nhấn mạnh rằng Tehran sẽ không cam kết nhượng quyền quản lý eo biển hoặc “khôi phục tình trạng” như trước chiến tranh. Bản ghi nhớ chỉ thảo luận về “việc bình thường hóa giao thông hàng hải” trên tuyến đường thủy này và chấm dứt việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran.
Về tài sản bị đóng băng của Iran, thỏa thuận sẽ yêu cầu giải phóng 24 tỉ USD từ quỹ bị đóng băng của Iran, mà một nửa trong số đó phải được giải ngân ngay lập tức sau khi ký kết.
IRNA cũng đưa tin trong thời hạn 60 ngày Washington và Tehran sẽ tiến hành đàm phán nhằm giải quyết 3 vấn đề tồn đọng chưa được đề cập trong bản ghi nhớ hiện hành, đó là việc tiếp tục chương trình hạt nhân hòa bình, dỡ bỏ lệnh trừng phạt và một cơ chế bồi thường thiệt hại.
Hãng thông tấn Tasnim cho biết thoả thuận “vẫn cần được xem xét và hoàn thiện bởi các thể chế liên quan ở Iran”.
Trong khi đó, theo một quan chức cấp cao trong chính quyền ông Trump, thỏa thuận giữa Mỹ và Iran bao gồm các điều khoản về việc xoá bỏ chương trình hạt nhân của Iran và chấm dứt việc Tehran tài trợ cho các nhóm uỷ nhiệm, theo đài CNN.
Quan chức này đã nêu ra các điều khoản sau mà Mỹ cho là Iran đã đồng ý: 1/ Vật liệu hạt nhân sẽ bị phá hủy và loại bỏ; 2/ Chương trình hạt nhân của Iran sẽ bị xoá bỏ; 3/ Tài sản của Iran sẽ không được giải phóng cho đến khi Tehran thực hiện thoả thuận; 4/ Eo biển Hormuz sẽ được mở cửa; 5/ Iran không tài trợ cho các nhóm uỷ nhiệm.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Trump chỉ trích Tehran vì đã rò rỉ các điều khoản của thỏa thuận cho truyền thông Iran.
"Những điều khoản mà Iran rò rỉ cho các phương tiện truyền thông giả mạo không liên quan gì các điều khoản đã được thỏa thuận bằng văn bản" - ông Trump cho hay.
Ông Trump nói rằng việc Iran tiếp tục nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền trong eo biển là "hoàn toàn không thể chấp nhận được”.
"Họ tốt hơn hết nên chấn chỉnh lại hành động của mình một cách nhanh chóng” - ông Trump nhấn mạnh.
Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance cho biết thỏa thuận tiềm năng với Iran được cấu trúc để đảm bảo rằng “các mối quan tâm của Mỹ và các đồng minh được ưu tiên”.
Ông Vance nhắc lại rằng Iran không nhận được bất kỳ khoản tiền mặt nào, cũng như không có khoản tiền nào được giải ngân cho họ chỉ vì “ký kết một thỏa thuận hoặc tham dự một cuộc họp”.
“Thỏa thuận này có tiềm năng định hình lại khu vực và dẫn đến hòa bình lâu dài” - ông Vance nói, đồng thời cho biết thêm rằng ông Trump “sẽ mang lại cho chúng ta một kết quả tốt, bằng cách này hay cách khác”.
Về phía Iran, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói rằng một bản ghi nhớ giữa Tehran và Washington “chưa bao giờ gần hoàn thiện đến thế” khi ông cảnh báo chống lại những suy đoán về thỏa thuận.
“Cho đến khi thỏa thuận được hoàn tất, các phương tiện truyền thông nên hạn chế suy đoán về nội dung của nó. Theo cách tiếp cận có trách nhiệm và minh bạch của chúng tôi, tất cả thông tin chi tiết sẽ được chia sẻ với công chúng vào thời điểm thích hợp” - ông Araghchi viết trên mạng xã hội X.
Ông Trump sau đó chia sẻ bài viết này của ông Araghchi.
Israel tuyên bố không rút quân
Bộ trưởng Quốc phòng Israel - ông Israel Katz tuyên bố sẽ không rút quân khỏi các vùng lãnh thổ mà nước này kiểm soát ở Lebanon trong bối cảnh một thỏa thuận ngừng bắn tiềm năng giữa Mỹ và Iran.
“Israel sẽ không rút quân khỏi các khu vực an ninh ở Lebanon, Syria và Gaza. Học thuyết an ninh của chúng tôi rất rõ ràng: chúng tôi hành động chống lại cả các mối đe dọa trước mắt và tương lai và hướng tới những kết quả quyết định, chứ không phải là sự thỏa hiệp hay nhượng bộ” - ông Katz nhấn mạnh.
Người phát ngôn của lực lượng Hamas (Gaza) - ông Hazem Qassem nói rằng việc lực lượng Israel mở rộng “Đường màu vàng” ở Gaza “vi phạm trắng trợn thỏa thuận ngừng bắn”.
Ông Qassem lưu ý hành động của Israel xảy ra khi các cuộc đàm phán ở Cairo đang diễn ra, cáo buộc nước này tiếp tục leo thang nhằm phục vụ cho các tính toán chính trị và bầu cử của mình.
Ấn Độ triệu tập đại biện Mỹ
Bộ Ngoại giao Ấn Độ đã triệu tập Đại biện lâm thời Mỹ tại New Delhi Jason Meeks và gửi “lời phản đối mạnh mẽ” sau các vụ tấn công tàu thương mại chở thủy thủ Ấn Độ ở eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ lên án “các cuộc tấn công liên tục của lực lượng hải quân Mỹ vào các tàu thương mại chở thủy thủ Ấn Độ ở Vịnh Oman, vốn đã dẫn đến cái chết bi thảm và có thể tránh được của 3 công dân Ấn Độ”.
Bộ Ngoại giao Ấn Độ “thể hiện sự quan ngại sâu sắc về việc sử dụng vũ lực gây chết người và nguy hiểm chống lại tàu thuyền dân sự”.
3 thủy thủ Ấn Độ đã thiệt mạng trong các cuộc không kích của Mỹ nhằm vào ít nhất 3 tàu thương mại ở eo biển Hormuz trong tuần này.
