Cục Đường bộ Việt Nam cho biết đang yêu cầu các Ban Quản lý dự án tổ chức thu phí sử dụng đường bộ đối với các tuyến cao tốc thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước đại diện chủ sở hữu và trực tiếp quản lý, khai thác.
Trong số 18 dự án thành phần được Bộ Xây dựng đồng ý cho thu phí, hiện có 5 dự án đang ở giai đoạn chạy thử nghiệm và đánh giá hiệu năng vận hành hệ thống thu phí tự động không dừng (ETC).
Năm dự án đang triển khai thử nghiệm gồm: Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Phan Thiết - Dầu Giây. Đây đều là các dự án thành phần thuộc cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 1 (2017-2020) đã đưa vào khai thác vào tháng 4-2024.
Để các dự án này sớm đủ điều kiện thu phí, lãnh đạo Bộ Xây dựng vừa giao Cục Đường bộ và các Ban Quản lý dự án chỉ đạo nhà thầu, đơn vị liên quan triển khai ngay việc đánh giá các chỉ số hiệu quả vận hành (KPI) của hệ thống thu phí tại trạm và hệ thống Back-End thu phí cao tốc.
Công tác đánh giá được thực hiện sau khi hoàn tất kiểm thử và kết nối thu phí kín liên tuyến. Đây là bước quan trọng để tiến tới tổ chức thu phí chính thức trên các tuyến cao tốc.
Tuy nhiên, tại một số dự án thành phần, việc đánh giá KPI dự kiến nhanh nhất cũng phải kéo dài đến giữa tháng 2. Điều này khiến tiến độ thu phí không thể thực hiện đồng loạt ngay trong tháng đầu năm.
Bên cạnh đó, một số dự án thành phần hiện chậm tiến độ xây dựng trạm dừng nghỉ, không hoàn thành trong năm 2025 như kế hoạch. Một số trạm phải xin gia hạn thời gian thi công. Theo quy định, trạm dừng nghỉ là một trong các điều kiện để dự án đủ điều kiện tổ chức thu phí, nên việc chậm tiến độ cũng ảnh hưởng đến kế hoạch thu phí sớm.
Với các vướng mắc nêu trên, dự kiến 5 dự án thành phần đang thử nghiệm hệ thống thu phí sẽ bắt đầu thu phí sau dịp Tết Nguyên đán. Trong khi đó, một số dự án thành phần còn lại trên tuyến cao tốc Bắc - Nam thuộc giai đoạn 2 (2021-2025) dự kiến sẽ triển khai thu phí từ tháng 3 tới.
Theo đề án thu phí được Bộ Xây dựng phê duyệt, các đoạn tuyến thực hiện thu phí gồm: Mai Sơn - Quốc lộ 45, Quốc lộ 45 - Nghi Sơn, Nghi Sơn - Diễn Châu, Vĩnh Hảo - Phan Thiết, Phan Thiết - Dầu Giây, Bãi Vọt - Hàm Nghi, Hàm Nghi - Vũng Áng, Vũng Áng - Bùng, Bùng - Vạn Ninh, Vạn Ninh - Cam Lộ, Hòa Liên - Túy Loan, Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong, Vân Phong - Nha Trang, Cần Thơ - Hậu Giang, Hậu Giang - Cà Mau.
Bộ Xây dựng cho biết đoạn Hòa Liên - Túy Loan và Phan Thiết - Dầu Giây áp dụng mức thu 1.300 đồng/PCU/km. Các đoạn còn lại áp dụng mức thu 900 đồng/PCU/km. Mức phí được tính theo quãng đường phương tiện thực tế lưu thông trên tuyến.
Theo đề án, các dự án cao tốc Bắc - Nam được tổ chức thu phí trong thời gian 7 năm. Cục Đường bộ được giao trực tiếp tổ chức thu phí. Sau thời gian này, cơ quan quản lý sẽ xem xét, tính toán phương án khai thác và quản lý hạ tầng phù hợp với từng giai đoạn.
Dự kiến, khi các dự án thành phần đồng loạt thu phí, nguồn thu mang lại khoảng gần 3.000 tỉ đồng mỗi năm, sau khi trừ chi phí tổ chức thu phí và vận hành hệ thống. Đây là nguồn lực lớn để Nhà nước tái đầu tư hạ tầng giao thông.
Dự án cao tốc Bắc - Nam có tổng chiều dài khoảng 1.375 km, quy mô từ 2 đến 4 làn xe. Trong đó, 654 km thuộc giai đoạn 1 (2017-2020) đã đưa vào khai thác.
Giai đoạn 2 (2021-2025) gồm 12 dự án, được khởi công ngày 1-1-2023, tổng vốn đầu tư 146.990 tỉ đồng, dài 729 km.
