Chiều 9-4, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, Thủ tướng Lê Minh Hưng trình bày Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 và tình hình triển khai năm 2026.
Năm 2025: Vượt toàn bộ 15/15 chỉ tiêu
Mở đầu phần đánh giá bổ sung năm 2025, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định các kết quả phát triển kinh tế - xã hội năm 2025 đã đạt và vượt toàn bộ 15/15 chỉ tiêu chủ yếu. Đây là điểm nhấn quan trọng nhất trong phần trình bày của người đứng đầu Chính phủ trước Quốc hội khóa XVI trong ngày làm việc đầu tiên.
Tốc độ tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,02%, thuộc nhóm cao của khu vực và thế giới. Với mức tăng trưởng này, quy mô nền kinh tế Việt Nam đã đạt 514 tỉ USD, vươn lên vị trí thứ 32 thế giới. GDP bình quân đầu người đạt 5.026 USD, đưa Việt Nam chính thức bước vào nhóm nước có thu nhập trung bình cao - một cột mốc phát triển có ý nghĩa lịch sử.
Kinh tế vĩ mô được duy trì ổn định, lạm phát kiểm soát tốt. Tỉ giá USD/VNĐ tăng 3,19% - thấp hơn nhiều so với mức tăng 5,03% của năm 2024 - phản ánh nền tảng tiền tệ ổn định hơn. Thu ngân sách nhà nước vượt dự toán đáng kể, đạt trên 2,65 triệu tỉ đồng, tăng 34,7% so với dự toán và tăng 30% so với cùng kỳ. Bội chi ngân sách bằng 3,1% GDP, nợ công bằng 35% GDP - thấp hơn các mức đã báo cáo trước đó.
Vốn FDI thực hiện đạt kỷ lục 27,6 tỉ USD. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt kỷ lục trên 930 tỉ USD, tăng 18,2%; thặng dư thương mại trên 20 tỉ USD. Trong đó, xuất khẩu gạo đạt khoảng 8,1 triệu tấn, trị giá 4,1 tỉ USD. Lượng khách quốc tế đạt 21,2 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay.
Về hạ tầng, năm 2025 ghi nhận bước tiến vượt bậc khi đã hoàn thành 3.345 km đường bộ cao tốc và 1.711 km đường ven biển, cơ bản kết nối thông suốt trục cao tốc Bắc - Nam phía Đông. Chính phủ tổ chức ba lễ khởi công và khánh thành đồng loạt 564 dự án, công trình trọng điểm trên toàn quốc với tổng vốn đầu tư trên 5,12 triệu tỉ đồng.
Về lập pháp, năm 2025 Chính phủ trình Quốc hội thông qua 99 luật, nghị quyết và ban hành 377 nghị định - một khối lượng công việc được Thủ tướng đánh giá là "tập trung triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả".
Về xã hội, tỉ lệ hộ nghèo đa chiều đã giảm còn 1,3%. Mục tiêu xóa nhà tạm, nhà dột nát đã hoàn thành sớm với hơn 334.000 căn được xử lý và xây dựng trên 102.000 căn nhà ở xã hội. Chỉ số phát triển Chính phủ điện tử tăng 15 bậc so với năm 2020, xếp thứ 71/193 quốc gia.
Quý I-2026: Động lực tích cực nhưng thách thức chồng chất
Chuyển sang phần đánh giá tình hình những tháng đầu năm 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng thẳng thắn nhìn nhận bối cảnh quốc tế có nhiều diễn biến mới hết sức phức tạp, khó lường, gây gián đoạn nguồn cung; giá dầu, khí, chi phí vận tải tăng cao, ảnh hưởng tiêu cực đến thương mại, đầu tư quốc tế.
Dù vậy, kết quả quý I-2026 vẫn cho thấy nhiều tín hiệu tích cực. Tăng trưởng GDP quý I ước đạt 7,83%, với bốn địa phương tăng trưởng trên 10% gồm Hà Tĩnh (12,42%), Ninh Bình (11,63%), Hải Phòng (11,21%) và Hưng Yên (10,43%). Chỉ số giá tiêu dùng bình quân tăng 3,51% - nằm trong vùng kiểm soát. Thu ngân sách nhà nước ba tháng ước đạt 829,4 nghìn tỉ đồng, tăng 11,4%, bằng 32,8% dự toán cả năm.
Vốn FDI đăng ký trong quý I đạt 15,2 tỉ USD, tăng 42,9% so với cùng kỳ - một con số ấn tượng phản ánh niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường đầu tư Việt Nam. Vốn FDI thực hiện đạt 5,4 tỉ USD, tăng 9,1%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 249,5 tỉ USD, tăng 23%. Khách du lịch quốc tế đạt gần 6,8 triệu lượt, tăng 12,4%.
Đáng chú ý, chỉ số PMI tháng 3-2026 đạt 51,2 điểm, là tháng thứ 9 liên tiếp duy trì ở mức mở rộng trên 50 điểm - cho thấy khu vực sản xuất tiếp tục phục hồi bền vững. Công nghiệp chế biến, chế tạo tăng 9,7%.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn thuận chiều. Thủ tướng thẳng thắn chỉ ra mục tiêu tăng trưởng "2 con số" - tức từ 10% trở lên - là "thách thức rất lớn."
Trong quý I-2026, có 91,8 nghìn doanh nghiệp rút khỏi thị trường. Sức mua trong nước thấp, xuất khẩu còn phụ thuộc nhiều vào khu vực FDI. Thị trường bất động sản phục hồi chậm, tiềm ẩn rủi ro. Các động lực tăng trưởng mới đang ở giai đoạn đầu, cần thời gian để phát huy hiệu quả. Một số thủ tục hành chính còn rườm rà, dịch vụ công trực tuyến chưa thực sự thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
12 nhóm giải pháp trọng tâm
Phần trọng tâm của báo cáo là các nhiệm vụ, giải pháp cho những tháng còn lại của năm 2026. Thủ tướng Lê Minh Hưng đặt mục tiêu "quyết tâm cao nhất đạt và vượt các chỉ tiêu, mục tiêu của năm 2026", với định hướng bao trùm là thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV và Kết luận 18 Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV.
Nhóm giải pháp đầu tiên và được nhấn mạnh hàng đầu là "thống nhất tư duy, nhận thức, khát vọng và hành động để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số." Thủ tướng dẫn lời chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Hội nghị Trung ương 2: "Chúng ta không chấp nhận tăng trưởng thấp. Phải kiên trì mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, bền vững, thực chất".
Về huy động nguồn lực, Chính phủ đặt mục tiêu phấn đấu thu ngân sách tăng 10%, tiết kiệm trên 10% và tiết kiệm thêm trên 5% chi thường xuyên. Đặc biệt, tăng chi đầu tư phát triển lên 40% tổng chi ngân sách nhà nước, giảm tối thiểu 30% số dự án đầu tư sử dụng ngân sách trung ương và địa phương giai đoạn 2026-2030 so với giai đoạn trước.
Về cải cách thể chế - lĩnh vực được coi là "nút thắt" lớn nhất - Chính phủ đặt mục tiêu hoàn thành cắt giảm 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính, 50% chi phí tuân thủ thủ tục và cắt giảm tối thiểu 30% các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, 100% các điều kiện kinh doanh không cần thiết. Năm 2026, sẽ tổng rà soát hệ thống pháp luật và xây dựng chiến lược hệ thống pháp luật Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Thủ tướng nói sẽ đẩy mạnh triển khai Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo, phủ sóng 5G toàn quốc, đưa vào khai thác tuyến cáp quang biển, hướng tới "thuộc nhóm bốn nước dẫn đầu ASEAN về Chính phủ điện tử trong năm 2026".
Về hạ tầng giao thông, Thủ tướng xác định đẩy nhanh tiến độ tuyến đường sắt đô thị Hà Nội và TP.HCM, tuyến đường sắt kết nối với Trung Quốc, các tuyến trên đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; đảm bảo tiến độ xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và mở rộng các sân bay Phú Quốc, Chu Lai, Cà Mau.
Về an sinh xã hội, Chính phủ phấn đấu hoàn thành trên 110.000 căn nhà ở xã hội trong năm 2026 và từ năm 2026 tổ chức khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm một lần. Mục tiêu 100% bệnh viện công lập và tư nhân triển khai bệnh án điện tử, không sử dụng bệnh án giấy, cũng được Thủ tướng nêu rõ.
Đặc biệt, Thủ tướng xác định năm 2026 là "năm nâng cao chất lượng cán bộ cơ sở" và yêu cầu "kiên quyết thay thế cán bộ yếu kém, đùn đẩy, thiếu trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ; khen thưởng, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung".
"Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, nhiệm vụ từ nay đến cuối năm là rất nặng nề nhưng có ý nghĩa vô cùng quan trọng, tạo đà phát triển cho những năm tiếp theo" - Thủ tướng nói.
Cần tư duy phát triển mới, tránh "giật cục" trong điều hành
Trình bày báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế - Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi cho hay về kết quả năm 2025, Ủy ban cơ bản đồng thuận với nhận định của Chính phủ, song nhấn mạnh một số vấn đề "bộc lộ rõ hơn qua đánh giá bổ sung".
Cụ thể, chất lượng tăng trưởng chưa bền vững, còn phụ thuộc lớn vào vốn, lao động và khu vực FDI; năng lực nội tại, công nghiệp hỗ trợ và doanh nghiệp trong nước còn yếu. Đây là những hạn chế "mang tính cơ cấu, tích tụ qua nhiều năm, đòi hỏi giải pháp căn cơ, đồng bộ và quyết liệt hơn".
Về ngân sách, Ủy ban lưu ý dù thu ngân sách vượt dự toán ấn tượng, tổng nợ thuế nội địa đến 31-12-2025 vẫn ở mức cao, khoảng 247,1 nghìn tỉ đồng, tăng 21,5% so với cuối năm 2024. Về giải ngân, vốn ngân sách trung ương chỉ đạt 76,1% kế hoạch - "khá thấp so với yêu cầu" - trong khi vốn vay ngoài nước chỉ đạt 44,5%, tình trạng này "đã kéo dài nhiều năm, chậm được khắc phục."
Về năm 2026, Ủy ban cảnh báo rủi ro từ chính sách thuế, thương mại của các nền kinh tế lớn - nhất là Hoa Kỳ - "tiềm ẩn rủi ro đối với xuất khẩu." Với độ mở kinh tế lớn, Việt Nam chịu tác động trực tiếp qua giá năng lượng và gián tiếp qua dòng vốn đầu tư, tâm lý thị trường. Ủy ban đặt vấn đề: điều hành phải chuyển từ "ứng phó" sang "chủ động thích ứng."
Về Kế hoạch năm năm 2026-2030, Ủy ban Kinh tế - Tài chính xác định sáu trọng tâm như hoàn thiện thể chế phải là "đột phá thực chất", không chỉ dừng ở sửa văn bản mà phải nâng cao hiệu lực thi hành, lấy kết quả thực thi làm thước đo. Đồng thời, theo đuổi tăng trưởng cao và giữ ổn định vĩ mô là thách thức lớn, đòi hỏi điều hành "thận trọng, linh hoạt, kỷ luật", tránh "giật cục"; mô hình tăng trưởng mới cần lộ trình rõ ràng, tránh dàn trải.
Ủy ban cũng đề nghị bổ sung Chương trình Năng suất quốc gia và bộ tiêu chí đo lường đóng góp của khoa học công nghệ vào tăng trưởng.
Cơ quan thẩm tra cũng nói năng lượng là "nút thắt lớn của tăng trưởng", cần hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh với cơ chế giá linh hoạt, minh bạch; hạ tầng là "điểm nghẽn" cần ưu tiên, đầu tư công phải giữ vai trò dẫn dắt. Tuy nhiên, cần tinh gọn, hiệu quả, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách nhà nước; nâng cao năng lực nội tại, phát triển kinh tế tư nhân thành "động lực chủ yếu."
Cơ quan thẩm tra nhận định khó khăn giai đoạn 2026-2030 "gay gắt hơn giai đoạn trước", đòi hỏi "tư duy phát triển mới, quyết tâm chính trị cao".
Thực tiễn cũng cho thấy nhiều hạn chế không nằm ở thiếu cơ chế mà ở khâu điều hành, triển khai thực hiện" - và yêu cầu làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, bảo vệ cán bộ "dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm", đồng thời đẩy mạnh phòng chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm.
