Tổng thống Mỹ Donald Trump trở về sau chuyến công du Trung Quốc trong bối cảnh phải đưa ra những quyết định quan trọng liên quan Iran, khi các trợ lý cấp cao của ông đã soạn thảo kế hoạch nối lại các đợt không kích nếu ông Trump quyết định phá vỡ thế bế tắc bằng bom đạn.
Tờ The New York Times dẫn lời các trợ lý của ông Trump rằng Tổng thống Mỹ hiện vẫn chưa đưa ra quyết định về bước đi tiếp theo. Giới chức các nước liên quan đang cố gắng xây dựng một thỏa hiệp nhằm khiến Iran mở lại eo biển Hormuz, qua đó giúp ông Trump có thể tuyên bố chiến thắng và thuyết phục những cử tri Mỹ còn hoài nghi rằng chiến dịch quân sự nhằm vào Iran đã thành công.
Tuy nhiên, ông Trump nhắc lại với các phóng viên trên chuyên cơ Air Force One ngay sau khi rời Bắc Kinh hôm 15-5 rằng đề xuất hòa bình mới nhất của Iran là không thể chấp nhận. “Tôi đã xem qua, và nếu tôi không thích ngay câu đầu tiên thì tôi sẽ vứt bỏ luôn” - ông nói.
Kế hoạch của Lầu năm Góc
Tổng thống Trump cho biết đã thảo luận với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình về Iran. Bắc Kinh là đối tác chiến lược của Tehran và cũng là nước phụ thuộc vào nguồn dầu khí vận chuyển qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, ông Trump nói rằng ông không yêu cầu ông Tập gây sức ép lên Iran.
Theo The New York Times, ông Trump hiện đối mặt nhiều áp lực trái chiều liên quan cuộc chiến. Dù xung đột đã trở thành gánh nặng chính trị đối với ông và ông nhiều lần tỏ ra muốn sớm khép lại vấn đề, tổng thống Mỹ vẫn chưa đạt được điều mà ông thường mô tả là mục tiêu cuối cùng của cuộc chiến: ngăn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Lầu Năm Góc đang chuẩn bị cho khả năng Chiến dịch Epic Fury (Cơn thịnh nộ Dữ dội) sẽ được nối lại trong vài ngày tới, dù có thể dưới một tên gọi mới.
“Chúng tôi có kế hoạch leo thang nếu cần thiết” - Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth phát biểu trước quốc hội Mỹ trong phiên điều trần tuần trước. Ông Hegseth cũng cho biết Washington đã chuẩn bị phương án rút quân, theo đó, hơn 50.000 binh sĩ được tăng cường tới Trung Đông trong thời gian căng thẳng sẽ được đưa về nước hoặc quay trở lại các nhiệm vụ triển khai thường lệ.
Hai quan chức Trung Đông, giấu tên do thảo luận các vấn đề tác chiến, cho biết Mỹ và Israel đang tiến hành những công tác chuẩn bị căng thẳng nhất kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực hồi tháng trước cho kịch bản nối lại các cuộc tấn công vào Iran sớm nhất là ngay trong tuần tới.
“Họ sẽ thỏa thuận hoặc sẽ bị nghiền nát. Dù theo cách nào thì chúng ta cũng thắng” - ông Trump nói hôm 12-5 trước khi lên đường tới Trung Quốc.
Theo các quan chức Mỹ, nếu ông Trump quyết định nối lại các đòn tấn công quân sự, những lựa chọn được cân nhắc bao gồm các chiến dịch ném bom quy mô lớn hơn nhằm vào mục tiêu quân sự và cơ sở hạ tầng của Iran.
Một phương án khác là triển khai lực lượng tác chiến đặc biệt trên bộ để truy tìm vật liệu hạt nhân được chôn sâu dưới lòng đất. Các quan chức cho biết vài trăm binh sĩ thuộc lực lượng đặc nhiệm đã được điều tới Trung Đông từ tháng 3 nhằm tạo cho ông Trump lựa chọn này.
Với vai trò là lực lượng tác chiến mặt đất chuyên biệt, họ có thể được sử dụng trong chiến dịch nhắm vào lượng uranium làm giàu cấp độ cao của Iran tại cơ sở hạt nhân Isfahan. Tuy nhiên, chiến dịch như vậy cũng sẽ cần hàng nghìn binh sĩ hỗ trợ để thiết lập và duy trì vòng đai an ninh, đồng thời có nguy cơ bị cuốn vào giao tranh với quân đội Iran.
Các quan chức quân sự thừa nhận phương án đó tiềm ẩn nguy cơ thương vong rất lớn.
Iran cũng chuẩn bị cho xung đột
Giới chức Iran cũng đã tuyên bố họ đang chuẩn bị cho khả năng xung đột tái diễn.
“Các lực lượng vũ trang của chúng tôi sẵn sàng đáp trả thích đáng mọi hành động gây hấn; chiến lược sai lầm và quyết định sai lầm luôn dẫn tới kết cục sai lầm” - Chủ tịch Quốc hội Iran, ông Mohammad Bagher Ghalibaf, viết trên mạng xã hội hôm 11-5.
“Cả thế giới giờ đã hiểu điều đó. Chúng tôi sẵn sàng cho mọi kịch bản; họ sẽ phải bất ngờ” - ông Ghalibaf cho biết.
Bất kỳ cuộc tấn công mới nào nhằm vào Iran nhiều khả năng sẽ tiếp nối giai đoạn giao tranh dang dở trước khi Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào phút chót hôm 7-4. Trong thời gian dẫn tới thỏa thuận đó, ông Trump từng đe dọa sẽ xóa sổ “toàn bộ nền văn minh” của Iran nếu nước này không cho phép hoạt động vận tải thương mại đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn.
Trong nhiều ngày, tổng thống Mỹ liên tục tuyên bố sẽ ra lệnh cho quân đội Mỹ phá hủy có hệ thống mọi cây cầu và nhà máy điện tại Iran nếu Tehran không mở lại eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu lưu thông. Các quan chức quân đội Mỹ cho biết những mục tiêu được lựa chọn đều có liên hệ trực tiếp với hoạt động của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Tuy nhiên, luật chiến tranh cấm việc cố ý phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự nhằm ép buộc một chính phủ.
Kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, các quan chức cấp cao Lầu Năm Góc và lãnh đạo quân đội Mỹ cho biết Washington đã tận dụng khoảng thời gian tạm dừng không kích kéo dài một tháng để tái trang bị cho các chiến hạm và máy bay tấn công trong khu vực.
Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, phát biểu trước tiểu ban quốc phòng của Thượng viện tuần này rằng giới quân sự “vẫn duy trì và tiếp tục nắm giữ nhiều phương án cho các lãnh đạo dân sự”. Ông từ chối tiết lộ những hành động quân sự tiềm năng mà ông Trump có thể ra lệnh thực hiện.
Trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc ngày 5-5, Tướng Caine cho biết hơn 50.000 binh sĩ, hai tàu sân bay, hơn một chục tàu khu trục hải quân cùng hàng chục máy bay chiến đấu “vẫn trong trạng thái sẵn sàng nối lại các chiến dịch tác chiến quy mô lớn chống Iran nếu được lệnh. Không đối thủ nào nên nhầm lẫn sự kiềm chế hiện nay của chúng tôi với việc thiếu quyết tâm”.
Thách thức đang chờ
Tuy nhiên, các quan chức quân sự cũng thừa nhận rằng chiến thắng có thể là mục tiêu rất khó đạt được. Theo họ, quân đội Mỹ đã làm tốt trong việc tấn công các mục tiêu, bao gồm các bệ phóng tên lửa đạn đạo của Iran, kho đạn của IRGC và nhiều cơ sở hạ tầng quân sự khác. Nhưng theo các cơ quan tình báo Mỹ, Iran đã khôi phục quyền tiếp cận phần lớn các bãi phóng tên lửa, bệ phóng và cơ sở ngầm của mình.
The New York Times tuần này đưa tin Iran cũng đã khôi phục khả năng vận hành tại 30 trong số 33 căn cứ tên lửa dọc eo biển Hormuz, điều có thể đe dọa các chiến hạm Mỹ và tàu chở dầu đi qua tuyến đường biển hẹp này.
Các quan chức cho biết khoảng 5.000 lính thủy đánh bộ cùng khoảng 2.000 lính dù thuộc Sư đoàn Đổ bộ đường không số 82 tinh nhuệ của lục quân Mỹ hiện đang có mặt trong khu vực để chờ lệnh.
Theo giới chức quân sự, các binh sĩ này có thể được sử dụng trong chiến dịch nhằm tiếp cận vật liệu hạt nhân của Iran tại cơ sở nguyên tử Isfahan, bao gồm nhiệm vụ bảo vệ và kiểm soát khu vực xung quanh để hỗ trợ lực lượng đặc nhiệm tiến vào bên trong, nếu chiến dịch được phê duyệt.
Các quan chức cũng cho biết lực lượng này có thể được triển khai trong chiến dịch kiểm soát đảo Kharg - trung tâm xuất khẩu dầu mỏ của Iran - dù quân đội Mỹ sẽ cần thêm nhiều binh sĩ trên thực địa để duy trì quyền kiểm soát hòn đảo này.
