Bán đảo Triều Tiên 2026: Nhiều biến số khó đoán

Năm 2025, bán đảo Triều Tiên tiếp tục là một trong những điểm nóng trên bức tranh chính trị toàn cầu khi chứng kiến hai khuynh hướng rõ rệt: Bình Nhưỡng tăng cường hơn nữa quan hệ với Nga trong khi Seoul củng cố liên minh với Mỹ. Nhưng giới quan sát cũng nhận thấy một số tín hiệu có thể mở ra hy vọng nối lại liên lạc giữa Hàn Quốc-Triều Tiên trong năm mới 2026.

Hàn Quốc 2025: ‘Kiên cường’ trong nước, khẳng định vị thế quốc tế

Năm 2025 ở Hàn Quốc bắt đầu với phiên toà luận tội Tổng thống Yoon Suk-yeol vì lệnh thiết quân luật do ông ban ra hôm 3-12-2024. Bầu không khí thêm ảm đạm với những vấn đề kinh tế và xã hội trong nước. Tuy nhiên, nửa cuối năm 2025 nước này chứng kiến làn gió mới với sau kỳ bầu cử hồi tháng 6, theo nhận xét của chuyên gia Mỹ Robert Fouser đăng trên tờ The Korea Herald.

Ngay trong những ngày đầu tháng 1-2025, dư luận Hàn Quốc đổ dồn sự chú ý về việc bắt và luận tội Tổng thống Yoon. Ngày 15-1, ông Yoon trở thành tổng thống đương chức đầu tiên bị bắt giữ. Một số vụ biểu tình nổ ra và đã có đụng độ nhỏ giữa các nhóm ủng hộ và chỉ trích ông Yoon. Ngày 4-4, ông Yoon bị phế truất sau khi Toà Hiến pháp Hàn Quốc phán quyết giữ nguyên quyết định của quốc hội luận tội ông.

Một chính phủ mới lên nắm quyền hồi tháng 6, sau khi ông Lee Jae-myung đắc cử với những cam kết đưa Hàn Quốc trở thành một cường quốc kinh tế hàng đầu, thiết lập nền tảng tăng trưởng mới dựa trên các ngành công nghiệp mới và làm ấm các kênh liên lạc với Triều Tiên.

TS Fouser nhận định rằng cam kết chính sách kinh tế của ông Lee đã thể hiện hiệu quả trong nửa cuối năm 2025 khi động lực cho nền kinh tế Hàn Quốc đã phục hồi sau nửa đầu năm tăng trưởng chậm chạp.

Với sự thành công của cuộc bầu cử bất thường giữa năm và việc triển vọng phát triển kinh tế trở nên sáng sủa hơn, ông Fouser cho rằng nếu cần một từ duy nhất có thể tóm gọn về tình hình Hàn Quốc năm 2025 thì đó sẽ là từ “kiên cường”.

Cuối tháng 10 - đầu tháng 11, Hàn Quốc trở thành một trong những tâm điểm của ngoại giao toàn cầu khi TP Gyeongju đăng cai tổ chức tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC).

Năm APEC 2025 của Hàn Quốc kết thúc với việc thông qua Tuyên bố Gyeongju 2025, định hình các xu hướng kinh tế chủ chốt của khu vực bằng những ngôn từ mà “cả Mỹ và Trung Quốc đều có thể chấp nhận được”, theo hãng thông tấn Hàn Quốc Yonhap.

Triều Tiên 2025: Quan hệ với Nga và Trung Quốc là trọng tâm

Nghiên cứu viên Choi Eun-ju thuộc Viện Sejong (Hàn Quốc) cho rằng chính sách đối ngoại của Triều Tiên năm 2025 được đặc trưng bởi sự đa dạng hóa rõ rệt giữa lúc sự bất ổn bên ngoài ngày càng gia tăng. Bình Nhưỡng tăng cường quan hệ với Nga, theo đuổi chiến lược kép vừa phục hồi vừa quản lý trong quan hệ với Trung Quốc và duy trì lập trường cứng rắn đối với Mỹ, Hàn Quốc.

Moscow và Bình Nhưỡng hồi cuối tháng 4-2025 lần đầu tiên xác nhận về sự hiện diện của binh lính Triều Tiên ở chiến trường tỉnh Kursk (Nga).

Giữa năm 2025, Triều Tiên khôi phục lại một số hoạt động kinh tế và vận tải với Nga sau nhiều năm gián đoạn do đại dịch COVID-19, theo hãng thông tấn Triều Tiên KCNA. Phương Tây và đồng minh còn cho rằng Bình Nhưỡng đã cung cấp hàng triệu quả đạn pháo cho Moscow và tăng cường hợp tác trên nhiều khía cạnh quân sự khác, theo tờ The Guardian.

Lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un đã vắng mặt tại lễ duyệt binh trên Quảng trường Đỏ của Nga hồi tháng 5 nhưng không lâu sau đó, ông đã trao đổi nhiều vấn đề với Tổng thống Nga Vladimir Putin khi hai nhà lãnh đạo cùng tới dự lễ duyệt binh của Trung Quốc ở thủ đô Bắc Kinh.

Trong lễ kỷ niệm 80 năm thành lập đảng Lao động Triều Tiên hôm 10-10 ở Bình Nhưỡng, ông Putin không trực tiếp tới dự nhưng đã cử đồng minh thân cận là Phó Chủ tịch Hội đồng An ninh quốc gia Nga Dmitry Medvedev dẫn đầu phái đoàn Nga.

Đến dự lễ kỷ niệm tháng 10 tại Bình Nhưỡng còn có Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường và nhiều lãnh đạo nhiều quốc gia khác. Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) nhận định rằng việc cử ông Lý sang dự cho thấy Bắc Kinh cũng muốn khôi phục quan hệ với Bình Nhưỡng.

Dù không có bất kỳ thoả thuận nào được hai bên công bố sau chuyến thăm của ông Lý, CSIS cho rằng điều này không có nghĩa là các cuộc gặp chỉ mang tính biểu tượng mà có thể nhiều hoạt động hợp tác Trung-Triều sẽ được triển khai trong thời gian tới.

Bà Choi lưu ý rằng dù kiên quyết với lập trường cứng rắn trước Washington và Seoul nhưng Triều Tiên vẫn quản lý cẩn thận phạm vi đàm phán, không bao giờ hoàn toàn đóng cánh cửa đối với khả năng ngoại giao thượng đỉnh với Mỹ.

Quan hệ liên Triều năm 2025: Căng thẳng 'được kiểm soát'

Sau khi Triều Tiên ghi trong Hiến pháp rằng Hàn Quốc là “quốc gia thù địch” hồi cuối năm 2024, quan hệ liên Triều trong năm 2025 tiếp tục chứng kiến nhiều xung lực làm căng thẳng gia tăng. Tuy nhiên, chuyên gia Choi cho rằng tình hình bán đảo Triều Tiên trong năm 2025 là “một giai đoạn thù địch dai dẳng nhưng được kiểm soát, trong đó đối thoại gần như bị đình chỉ nhưng cũng tránh được chiến tranh toàn diện”.

Trước hết là vấn đề lính Triều Tiên ở Nga. Ngay sau khi Bình Nhưỡng công khai thừa nhận việc gửi quân tới Nga, Seoul đã “kịch liệt lên án hành động này”, cáo buộc rằng sự hợp tác Nga-Triều trong lĩnh vực này đã “vi phạm nghiêm trọng các chuẩn mực quốc tế”, theo hãng thông tấn Yonhap.

Phản bác lại chỉ trích của Seoul, Bình Nhưỡng tuyên bố rằng việc lính Triều Tiên hiện diện, chiến đấu và giành chiến thắng ở Kursk là “một chương mới của lịch sử, thể hiện mức độ chiến lược cao nhất của tình hữu nghị chiến đấu vững chắc giữa Triều Tiên và Nga”, theo KCNA.

Vấn đề thứ hai là các cuộc thử nghiệm tên lửa của Triều Tiên. Ngay trong tuần đầu tiên của năm 2025, Triều Tiên đã phóng thử thành công tên lửa đạn đạo tầm trung-xa (IRBM) Hwasong-16B mang đầu đạn lượn siêu thanh. Sau nhiều tháng yên ắng, Bình Nhưỡng đã liên tục phóng thử một số loại tên lửa tiên tiến khác trong 4 tháng cuối năm.

Hàn Quốc liên tục lên tiếng phản đối các vụ thử tên lửa của Triều Tiên, cáo buộc rằng các “hành động khiêu khích” của Bình Nhưỡng làm suy yếu hoà bình khu vực. Còn Triều Tiên nói rằng đây là “hành động có trách nhiệm nhằm thực thi quyền tự vệ và răn đe chiến tranh” trước các mối đe doạ từ bên ngoài. Bình Nhưỡng cũng chỉ trích các cuộc tập trận chung của Hàn Quốc và Mỹ.

Từ khi nhậm chức Tổng thống ở Hàn Quốc hồi tháng 6, ông Lee đã cố gắng khôi phục đối thoại với Triều Tiên, hướng tới hoà giải và thiết lập một bán đảo Triều Tiên không có vũ khí hạt nhân.

Ông Lee đã chủ động cho tháo dỡ một số loa tuyên truyền dọc ranh giới liên Triều và tuyên bố Bình Nhưỡng cũng đã có động thái tương tự; dù vậy em gái ông Kim - bà Kim Yo-jong phủ nhận việc này. Seoul cũng ngăn chặn việc thả truyền đơn về phía Triều Tiên.

Cùng với việc Bình Nhưỡng chưa có phản hồi chính thức trước nhiều đề xuất khác của Seoul, gồm cả việc khôi phục đường dây liên lạc quân sự liên Triều, chuyên gia Choi cho rằng Triều Tiên đang có “ý định quản lý căng thẳng thông qua hành vi có qua có lại một cách hạn chế” mà không có tuyên bố chính thức.

Tuy nhiên, cũng cần lưu ý rằng nguy cơ đụng độ biên giới và các mối bận tâm liên quan các trang bị hạt nhân quân sự trên bán đảo Triều Tiên vẫn hiện hữu. Hàn Quốc báo cáo ít nhất một lần tàu Triều Tiên vi phạm đường giới hạn trên biển hồi tháng 9 và một vụ nổ súng trên biên giới hồi tháng 10.

Bình Nhưỡng công khai xúc tiến chương trình tàu ngầm hạt nhân. Seoul chỉ trích, cho rằng động thái này làm suy yếu nghiêm trọng hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên. Hồi cuối tháng 10, các thoả thuận về việc Washington cho phép Seoul phát triển tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân được coi là động thái đáp trả của Hàn Quốc và cũng vấp phải phản ứng gay gắt từ Triều Tiên.

Bán đảo Triều Tiên 2026: Nhiều biến số khó đoán

Chuyên gia Choi cho rằng trong bối cảnh thế giới và khu vực hiện tại, rất khó dự đoán khả năng khôi phục đối thoại trực tiếp liên Triều trong năm 2026. Đại hội đảng Lao động Triều Tiên lần thứ IX dự kiến diễn ra trong tháng 2 có thể sẽ định hình cách Triều Tiên ứng xử với Hàn Quốc, cũng như với các đối tác của Bình Nhưỡng như Nga và Trung Quốc.

Bà Choi nhắc tới khả năng trong đại hội đảng năm 2026, ông Kim sẽ tái khẳng định “lý thuyết hai nhà nước” – thừa nhận sự tồn tại độc lập của Triều Tiên và Hàn Quốc, bác bỏ ý tưởng tái thống nhất bán đảo Triều Tiên. Nếu khả năng này xảy ra thì động lực để Bình Nhưỡng phản hồi tích cực về các đề xuất đàm phán của Seoul được cho là sẽ càng yếu hơn nữa.

Ngay cả trong viễn cảnh đó, Hàn Quốc có thể sẽ vẫn duy trì các nỗ lực chủ động nhằm tạo ra lối thoát cho quan hệ liên Triều qua kênh đối thoại trực tiếp Seoul-Bình Nhưỡng hoặc gián tiếp thông qua Nga, Trung Quốc hoặc Mỹ. Seoul cũng có thể mở rộng tầm nhìn ngoại giao với Đông Nam Á.

Bà Choi cho rằng cách tiếp cận “đa tầng” này của Hàn Quốc có thể không kéo Triều Tiên ngay lập tức ngồi xuống đàm phán nhưng sẽ thúc đẩy một môi trường quốc tế mà Bình Nhưỡng nhìn thấy ở đó yêu cầu cải thiện quan hệ với Seoul.

Về quan hệ Nga-Triều, bà Choi cho rằng ngay cả khi đạt được thoả thuận hoà bình hay ngừng bắn ở Ukraine, Moscow sẽ tiếp tục hợp tác với Bình Nhưỡng. Cơ hội để Hàn Quốc và Nga khôi phục quan hệ về mức trước khi chiến sự nổ ra ở Ukraine cũng tăng lên nếu Moscow và Kiev có thoả thuận. Khi đó, mức độ liên lạc nhất định giữa Nga và Hàn Quốc có thể gián tiếp ảnh hưởng tới thái độ của Bình Nhưỡng dành cho Seoul.

Quan hệ Trung-Triều trong năm 2026 có thể xoay quanh vấn đề kinh tế. Để thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế mà Triều Tiên sẽ đặt ra cho 5 năm tới, việc ổn định nguồn cung nguyên liệu trở nên vô cùng quan trọng. Do đó, Bình Nhưỡng rất có thể sẽ tích cực nỗ lực bình thường hoá thương mại, hỗ trợ kinh tế và nối lại hoạt động du lịch và logistics với Trung Quốc.

Trong bối cảnh đó, bà Choi gợi ý rằng dựa trên quan hệ đồng minh Mỹ-Hàn, Seoul cần tăng cường liên lạc với Bắc Kinh để khuyến khích Trung Quốc tham gia tích cực hơn vào việc giảm căng thẳng và quản lý khủng hoảng trên bán đảo Triều Tiên.

Liên quan tới quan hệ Trung-Hàn, chủ nhiệm bộ phận nghiên cứu Triều Tiên-Hàn Quốc của CSIS - ông Victor Cha dự đoán rằng Trung Quốc có thể sẽ gây áp lực kinh tế liên quan chương trình tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân của Seoul. Trong kịch bản đó, Seoul có thể tìm kiếm các nỗ lực phản ứng chung của bộ ba Hàn-Mỹ-Nhật để đáp lại động thái từ Bắc Kinh.