Bầu cử Nhật: Đảng của bà Takaichi đứng trước cơ hội thắng lớn

Chỉ ba tháng sau khi nhậm chức, Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi đã đặt cược vào một canh bạc lớn - giải tán Hạ viện và bầu cử sớm vào ngày 8-2.

Kết quả thăm dò trước bầu cử

Theo một cuộc thăm dò của tờ Nikkei Asia được tiến hành vào giai đoạn cuối chiến dịch, liên minh cầm quyền giữa đảng Dân chủ Tự do (LDP) của bà Takaichi và đảng Đổi mới Nhật nhiều khả năng sẽ giành hơn 300 trong tổng số 465 ghế tại cuộc bầu cử Hạ viện.

Trong khi đó, Liên minh Cải cách Trung dung, một đảng đối lập mới được thành lập từ đảng Dân chủ Lập hiến và đảng Komeito, có thể chứng kiến số ghế giảm từ 167 xuống còn khoảng một nửa.

Ngay cả khi chiến dịch đang bước vào chặng cuối, hơn một nửa trong số 289 đơn vị bầu cử một ghế (mỗi nơi chỉ bầu 1 người) vẫn được xem là cạnh tranh, đồng nghĩa chỉ cần những dịch chuyển nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến việc ứng viên nào dẫn đầu.

Nhiều yếu tố có thể tác động đến tỉ lệ đi bầu và quyết định của cử tri, qua đó ảnh hưởng đến kết quả chung cuộc.

Ở giai đoạn đầu, LDP được dự đoán sẽ gia tăng số ghế so với 198 ghế trước bầu cử và đạt mức đa số 233 ghế, nhưng đà tăng của đảng này càng mạnh hơn trong chặng nước rút. Hiện nay, LDP đang nhắm tới việc vượt qua mốc 261 ghế cần thiết để đạt “đa số ổn định tuyệt đối”. Khi đó, đảng có thể nắm trọn các vị trí chủ tịch, đồng thời chiếm đa số trong mọi ủy ban nghị viện.

Các ứng viên của LDP hiện được đánh giá là có lợi thế tại hơn 40% số đơn vị bầu cử một ghế. Đảng này cũng đang dẫn trước tại 70% số đơn vị bầu cử được xem là cạnh tranh. Ngoài ra, ngay cả ở những đơn vị mà ứng viên đối lập đang dẫn đầu, ứng viên LDP vẫn còn cơ hội chiến thắng tại khoảng 40 nơi.

Trong số 176 ghế được phân bổ theo hình thức đại diện tỉ lệ, LDP được kỳ vọng vượt mốc 70 ghế, cải thiện so với 59 ghế giành được trong cuộc bầu cử Hạ viện năm 2024.

Đảng Đổi mới Nhật có thể không giữ được 34 ghế như trước. Đảng này được dự báo sẽ giành chiến thắng hoặc đang dẫn đầu tại hầu hết các đơn vị bầu cử một ghế ở thành trì Osaka, nhưng lại gặp khó khăn ở các khu vực khác. Số ghế giành được theo hình thức đại diện tỉ lệ nhiều khả năng sẽ ít hơn con số 15 trước đây.

LDP và đảng Đổi mới Nhật kỳ vọng thiết lập “đa số liên minh cầm quyền”. Nếu các kết quả thăm dò hiện tại trở thành hiện thực, hai đảng có thể giành hơn 310 ghế, tức hơn 2/3 tổng số ghế. Điều này cho phép Hạ viện vượt qua quyền phủ quyết của Thượng viện để thông qua luật.

Liên minh Cải cách Trung dung được dự báo chỉ giành chưa đến 50 ghế khi đà tiến của đảng này tại các đơn vị bầu cử một ghế đã chậm lại.

Đảng Dân chủ vì Nhân dân, lực lượng đối lập lớn thứ hai, được dự báo hầu như không thay đổi so với 27 ghế nắm giữ trước bầu cử. Đảng này nhiều khả năng giành được một vài ghế tại các đơn vị bầu cử một ghế, cùng với một số ghế đại diện tỉ lệ ở mức trên dưới 20.

Đảng Sanseito đang gia tăng đà ủng hộ ở mảng bầu cử theo tỉ lệ đại diện, nơi đảng này có thể nâng số ghế lên mức hai chữ số, so với chỉ 2 ghế trước bầu cử. Tuy nhiên, không có ứng cử viên nào của đảng này tại các đơn vị bầu cử một ghế được đánh giá có triển vọng cao.

Team Mirai, một đảng đối lập mới thành lập, cũng đang tạo được động lực. Đảng này, trước đó không có đại diện nào tại Hạ viện, có thể giành ít nhất 7 ghế theo hình thức đại diện tỉ lệ. Trong khi đó, đảng Cộng sản Nhật đặt mục tiêu giữ vững 8 ghế hiện có.

Rủi ro với bà Takaichi

Dù đảng của bà được dự đoán sẽ chiến thắng lớn trong cuộc bầu cử sắp tới, vẫn có rủi ro với bà Takaichi. Vấn đề nằm ở chỗ sức hút cá nhân của bà có thể không chuyển hóa thành sự ủng hộ rộng rãi cho đảng, theo trang tin Bloomberg.

Nếu không thể mở rộng thế đa số mong manh hiện nay của liên minh cầm quyền tại Hạ viện, bà có nguy cơ trở thành một thủ tướng tại vị ngắn ngủi khi đã tính toán sai mức độ ủng hộ dành cho các kế hoạch chi tiêu đầy tham vọng - tương tự trường hợp cựu Thủ tướng Anh Liz Truss. Bà Takaichi đã tuyên bố sẽ từ chức nếu liên minh của bà không thể giành được đa số ghế.

Dù Thủ tướng Takaichi đặt cược vào việc sự ủng hộ cá nhân của bà sẽ mang lại thành công bầu cử cho đảng, cục diện bỏ phiếu lại trở nên phức tạp bởi hai yếu tố khác: tầm ảnh hưởng bầu cử chưa được kiểm chứng của liên minh cầm quyền mới, và sức hút của một liên minh đối lập vừa được thành lập.

Các đảng trong Liên minh Cải cách Trung dung, bao gồm đảng Dân chủ Lập hiến của cựu Thủ tướng Yoshihiko Noda và đảng Komeito, vốn là đối tác liên minh trước đây của LDP. Khối chính trị mới này hiện nắm giữ 172 ghế và đang tìm cách mở rộng sự hiện diện của mình nhằm kìm hãm điều mà họ coi là xu hướng chính trường Nhật đang trượt sang cánh hữu.

Một thách thức lớn mà bà Takaichi và LDP phải đối mặt chính là chi phí sinh hoạt tăng cao. Sự bất mãn của cử tri trước chi phí sinh hoạt leo thang đã khiến LDP hứng chịu những thất bại đáng kể trong hai cuộc bầu cử toàn quốc gần nhất, diễn ra trước khi bà Takaichi lên nắm quyền vào tháng 10-2025.

Các cuộc khảo sát cho thấy lạm phát là một trong những vấn đề được cử tri quan tâm nhất trước cuộc bỏ phiếu. Theo một khảo sát của Nikkei Asia công bố tuần trước, khoảng 54% người được hỏi coi đây là mối lo lớn nhất.

Các đảng đối lập đã nhanh chóng chú ý tới điều này và xây dựng những kế hoạch riêng nhằm hạ thấp chi phí sinh hoạt. Liên minh Cải cách Trung dung đặt mục tiêu đi xa hơn LDP bằng cách chấm dứt vĩnh viễn thuế tiêu dùng đối với thực phẩm. Đảng Dân chủ vì Nhân dân đề xuất hạ thuế tiêu dùng chung xuống còn 5%, trong khi Sanseito cam kết xóa bỏ hoàn toàn thuế tiêu dùng.

Dù vậy, giới quan sát nhìn chung vẫn tin tưởng vào khả năng giành chiến thắng của bà Takaichi. “Tôi không chắc đây sẽ là một chiến thắng áp đảo, nhưng rõ ràng bà Takaichi đang ở vào thế thuận lợi. Chính vì vậy, bà ấy không nhất thiết phải lo lắng về việc tiếp tục đẩy mạnh chi tiêu hơn nữa” - ông Shoki Omori, chiến lược gia trưởng phụ trách thị trường Nhật tại công ty tài chính Mizuho Securities, nói với hãng tin Reuters.

Nhật: Tuyết rơi dày gần 2 mét, 30 người thiệt mạng

Diễn biến mới liên quan thủ phạm ám sát cựu Thủ tướng Nhật Shinzo Abe