Bịt kín 'kẽ hở', tránh thất thoát, lãng phí trong lĩnh vực xây dựng

Chiều 8-1-2026, Bộ Xây dựng tổ chức hội nghị quán triệt, triển khai công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực năm 2026. Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu toàn ngành nghiêm túc nghiên cứu, triển khai quyết liệt các chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, Trưởng Ban chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bộ trưởng đặc biệt lưu ý bảy bài học được Tổng Bí thư khái quát thành 10 chữ: Kiên trì - Quyết tâm - Đồng thuận - Toàn diện - Đột phá. Đây là những yêu cầu cốt lõi, cần được quán triệt sâu sắc và thực hiện đồng bộ trong toàn ngành xây dựng.

Tránh thất thoát, lãng phí

Thông tin tại hội nghị, ông Nguyễn Trí Đức, Chánh văn phòng Bộ Xây dựng, cho biết thời gian qua ngành xác định xây dựng và hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ then chốt trong phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Nhiều quy định pháp luật trong lĩnh vực xây dựng, hạ tầng giao thông, nhà ở, bất động sản đã được sửa đổi, bổ sung kịp thời.

Cùng với đó, Bộ Xây dựng ban hành nhiều văn bản theo thẩm quyền, các định mức, tiêu chuẩn nhằm khắc phục bất cập, bịt kín những “kẽ hở” dễ phát sinh thất thoát, lãng phí.

Nhiều dự án chậm tiến độ được xử lý quyết liệt, góp phần đẩy nhanh tiến độ thực hiện, hạn chế lãng phí nguồn lực. Một số dự án kém hiệu quả được đình hoãn, điều chỉnh hoặc dừng triển khai, qua đó tiết kiệm ngân sách nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng đề nghị Bộ trưởng giao Cục Kinh tế và Quản lý đầu tư xây dựng có văn bản gửi các cơ quan, đơn vị liên quan về nội dung Thông tư liên tịch số 11. Mục tiêu là giúp các đơn vị nhận diện rủi ro, chủ động đề ra giải pháp phòng ngừa tham nhũng, lãng phí, tiêu cực trong lĩnh vực xây dựng cơ bản, lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề xuất khẩn trương hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật triển khai Luật Xây dựng. Các quy định phải bảo đảm ngăn chặn, phòng ngừa lãng phí, đồng thời phân định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư, cơ quan thẩm tra, tư vấn, tư vấn thiết kế, tư vấn khảo sát.

Còn nhiều hạn chế, tồn tại

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Minh thẳng thắn chỉ ra những hạn chế còn tồn tại tại một số cơ quan, đơn vị. Trong đó, có tình trạng cấp ủy, người đứng đầu chưa thực sự quyết liệt trong lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Việc tổ chức thực hiện các kết luận thanh tra, kiểm toán tại một số nơi còn chậm, thậm chí có kết luận ban hành trên năm năm nhưng chưa thực hiện xong.

Theo Bộ trưởng, vẫn còn xảy ra một số vụ việc tiêu cực, tham nhũng tại một số cơ quan, đơn vị, cho thấy công tác phòng ngừa chưa đạt yêu cầu. Ông nhấn mạnh: “Tham nhũng là khuyết tật bẩm sinh của quyền lực, là giặc nội xâm đe dọa sự trong sạch của Đảng. Đây là cuộc đấu tranh trong mỗi con người, mỗi cơ quan, tổ chức, đơn vị, rất khó khăn, phức tạp”.

Do đó, cuộc đấu tranh này đòi hỏi phải có quyết tâm chính trị rất cao, hành động quyết liệt hơn, hiệu quả hơn, kiên trì và liên tục. Bộ trưởng yêu cầu tất cả cơ quan, đơn vị trong Bộ phải đồng lòng, xây dựng kế hoạch cụ thể, nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí.

Năm 2026 là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030. Bộ Xây dựng sẽ bước vào giai đoạn phát triển mới với phương châm “5 bảo đảm, 6 đột phá” do Thủ tướng đề ra.

Trong thời gian tới, nhiều công trình, dự án lớn sẽ được triển khai, khối lượng vốn giải ngân hằng năm rất lớn. Cùng với đó là việc áp dụng nhiều chủ trương, chính sách mới, tạo cơ chế thông thoáng hơn cho phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, mặt trái là nguy cơ phát sinh tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nếu không được kiểm soát chặt chẽ.

“Các đơn vị tuyệt đối không được chủ quan. Phải tiếp tục kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực với tinh thần không có vùng cấm, không có ngoại lệ”- Bộ trưởng nhấn mạnh.

Từ đó, ông yêu cầu cấp ủy các cấp, thủ trưởng, tập thể lãnh đạo cơ quan, đơn vị phải nghiên cứu kỹ các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước; khẩn trương xây dựng và triển khai kế hoạch phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí ngay từ đầu năm.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị tổ chức phổ biến, quán triệt đầy đủ nội dung Thông tư liên tịch số 11 đến cán bộ, người lao động. Thông tư này hướng dẫn xác định lãng phí để áp dụng trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử các tội phạm liên quan đến lãng phí theo Bộ luật Hình sự.

Bộ trưởng cũng nhấn mạnh trách nhiệm của thủ trưởng các đơn vị trong việc lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp thực hiện các kết luận thanh tra, kiến nghị của Kiểm toán Nhà nước. Đây là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên. Các đơn vị phải làm rõ nguyên nhân chậm thực hiện, xác định trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, đồng thời đề xuất giải pháp xử lý hoặc tháo gỡ vướng mắc.

Đối với công tác quyết toán dự án hoàn thành, Bộ trưởng yêu cầu các chủ đầu tư, ban quản lý dự án khẩn trương rà soát các dự án đã hoàn thành, bàn giao, đưa vào sử dụng nhưng chưa quyết toán.

“Cần xác định rõ nguyên nhân chậm quyết toán, khó khăn cụ thể của từng dự án, làm rõ trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân để xử lý dứt điểm tình trạng này”- người đứng đầu ngành xây dựng nhấn mạnh.

An Giang: Thanh tra chuyển Cơ quan điều tra 7 vụ việc có dấu hiệu tham nhũng