Bộ Công an vừa hoàn thiện và công bố dự thảo lần 3 về Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 168/2024 quy định về xử phạt vi phạm hành chính về trật tự, an toàn giao thông trong lĩnh vực giao thông đường bộ; trừ điểm, phục hồi điểm giấy phép lái xe.
Đề xuất 4 lỗi vi phạm không tạm giữ phương tiện
Trong dự thảo lần này, Bộ Công an đề xuất bãi bỏ biện pháp tạm giữ phương tiện, giấy tờ với tài xế mắc lỗi như chuyển làn đường không đúng nơi cho phép hoặc không có tín hiệu báo trước trên cao tốc hoặc chuyển làn đường không đúng quy định (được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 48 Nghị định 168/2024).
Dự thảo cũng đề xuất bỏ việc tịch thu phương tiện khi người điều khiển hoặc chủ phương tiện tái phạm 3 lỗi sau:
- Tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe (mức phạt hiện hành 4-6 triệu đồng với cá nhân, gấp đôi với tổ chức vi phạm quy định tại điểm b khoản 8 Điều 32 Nghị định 168/2024).
- Xe ô tô chở người vượt trên 100% (trừ xe buýt) hoặc quá tải trên 150% so với quy định.
- Đưa vào sử dụng xe ô tô tải (kể cả rơ moóc và sơ mi rơ moóc) có kích thước thùng xe không đúng với thông số kỹ thuật được ghi trong giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường.
Điều chỉnh hợp lý khi kết hợp với các chế tài khác
Anh Nguyễn Minh Nhật (TP.HCM) cho rằng đề xuất của Bộ Công an là hợp lý vì hiện nay đã áp dụng hình thức phạt bổ sung là trừ điểm giấy phép lái xe nên việc tịch thu xe cần nới lỏng hơn.
“Việc chuyển làn đường trên cao tốc không xi nhan cũng đã bị phạt từ 4-6 triệu đồng, đồng thời trừ 2 điểm giấy phép lái xe. Nếu người lái xe tiếp tục không tuân thủ các quy định giao thông thì sẽ bị trừ thêm điểm giấy phép lái xe. Như vậy sẽ nhanh chóng hết điểm, tương đương với việc không thể điều khiển xe nữa” - anh Nhật nhận định.
ThS Huỳnh Minh Châu, chuyên gia ô tô, xe máy nêu quan điểm: “Tôi cho rằng đề xuất này là một bước điều chỉnh hợp lý và phù hợp với tình hình thực tế nhưng cần hướng dẫn và quy định cụ thể để tránh tạo cảm giác nới lỏng kỷ cương giao thông."
Theo ông Châu, hiện nay Việt Nam đã dần chuyển sang mô hình quản trị giao thông bằng dữ liệu camera phủ rộng, phạt nguội hiệu quả, trừ điểm giấy phép lái xe thực chất, liên thông đăng kiểm, bảo hiểm, thuế và ngân hàng. Như vậy, không cần thiết phải tạm giữ xe nhiều.
“Tuy nhiên, cần thận trọng với nhóm vi phạm có tính kinh doanh và tái phạm có hệ thống, nhiều lần như xe quá tải, xe cơi nới, thay đổi kết cấu xe. Đây là nhóm liên quan trực tiếp tới hạ tầng giao thông, tai nạn nghiêm trọng, cạnh tranh không lành mạnh. Xe chở quá tải không phải lỗi vô ý mà thường là hành vi có tổ chức, vì lợi nhuận”- ông Châu phân tích.
Dưới góc độ pháp lý, Luật sư Võ Đan Mạch - Đoàn Luật sư TP.HCM cho rằng việc bãi bỏ biện pháp tạm giữ phương tiện đối với hành vi vi phạm “chuyển làn đường không đúng quy định” là phù hợp với quy định tại khoản 1, khoản 2 Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính hiện hành.
Cụ thể là việc tạm giữ tang vật, phương tiện để ngăn chặn ngay hành vi vi phạm hành chính phải được chấm dứt ngay sau khi hành vi vi phạm không còn gây nguy hiểm cho xã hội. Trong khi đó, hành vi “chuyển làn đường không đúng quy định” đã chấm dứt tại thời điểm phát hiện nên việc tạm giữ phương tiện trong trường hợp này không còn cần thiết.
"Ngoài ra, tính chất nguy hiểm của hành vi “thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe” thường không cao, không cần thiết phải tịch thu phương tiện. Việc bãi bỏ biện pháp tịch thu cũng giúp hạn chế tác động xã hội tiêu cực đối với đối tượng sử dụng phương tiện này" - Luật sư Mạch giải thích.
Theo quy định hiện hành, khi tổ chức, cá nhân sử dụng bất kỳ phương tiện nào khác để thực hiện hành vi vi phạm nêu trên đều bị xem là “tái phạm” và bị tịch thu phương tiện đó.
Việc này gây khó khăn, vướng mắc cho công tác xác minh, xử lý và tịch thu phương tiện, nhất là các đơn vị kinh doanh vận tải có nhiều thành viên tham gia và các phương tiện được đăng ký chủ sở hữu của các thành viên khác nhau. Do đó, việc bãi bỏ biện pháp tịch thu phương tiện cũng hợp lý.
Dưới góc độ thực tiễn, việc bãi bỏ biện pháp tạm giữ, tịch thu phương tiện sẽ giúp giảm áp lực đáng kể cho lực lượng chức năng và hệ thống kho bãi quản lý tang vật - vốn đang quá tải ở nhiều địa phương. Thực tế cho thấy các thủ tục liên quan đến việc tịch thu, bảo quản, tổ chức đấu giá phương tiện vi phạm rất phức tạp, tiêu tốn nhiều thời gian và nguồn lực công.
Luật sư Võ Đan Mạch - Đoàn Luật sư TP.HCM
Luật sư cho biết thêm, mặc dù bãi bỏ biện pháp tạm giữ, tịch thu phương tiện nhưng các lỗi nêu trên vẫn có mức phạt tiền rất cao và bị trừ điểm giấy phép lái xe, vẫn đảm bảo đủ tính răn đe đối với người tham gia giao thông vi phạm.
Trong tờ trình, Bộ Công an cho biết sau hơn 1 năm triển khai thực hiện Nghị định số 168/2024 về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, kết quả xử lý các hành vi vi phạm tăng cao, tai nạn giao thông đã giảm rõ rệt so với cùng kỳ.
Tuy nhiên, tình hình trật tự, an toàn giao thông đường bộ vẫn diễn biến phức tạp, một số hành vi chưa được điều chỉnh đầy đủ hoặc chưa có chế tài phù hợp.
Bộ Công an đã tiếp thu ý kiến từ UBND tỉnh Bắc Ninh và Nghệ An. Theo ý kiến các tỉnh, với quy định hiện hành, khi tổ chức, cá nhân sử dụng bất kỳ một phương tiện nào để thực hiện hành vi vi phạm đều được coi là tái phạm và đều bị tịch thu phương tiện đó. Việc này đang gây khó khăn cho công tác xác minh, xử lý, tịch thu phương tiện.
Mặt khác, các hành vi này đã được xử phạt rất nặng, đảm bảo tính răn đe. Ví dụ, với hành vi chở quá số người quy định có mức phạt tiền tối đa tới 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức.
