Tiến trình đàm phán hòa bình Nga-Ukraine đang diễn ra tích cực nhưng vẫn cho thấy nhiều điểm bế tắc tính đến lúc này. Bên cạnh các động thái chính thức, cả Nga và Ukraine đang tăng tốc trong một cuộc chiến thông tin nhằm tác động quan điểm của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Tình tiết mới định hình đàm phán Nga-Ukraine
Sau cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Florida (Mỹ) vào cuối tuần qua, Tổng thống Ukraine - ông Volodymyr Zelensky có thể thở phào nhẹ nhõm, theo tờ The New York Times.
Cuộc gặp giữa ông Zelensky và ông Trump nhằm thảo luận về một kế hoạch hòa bình dường như đã diễn ra suôn sẻ, không có kịch tính. Nhà lãnh đạo Mỹ không chỉ trích tổng thống Ukraine cũng như không lặp lại các luận điểm của Điện Kremlin, ít nhất là trước truyền thông. Theo tiêu chuẩn của những lần tiếp xúc trước đây, điều đó được xem là một bước tiến.
Trong khi Tổng thống Zelensky đang trên đường về nước, Tổng thống Nga Vladimir Putin đã gọi điện cho Tổng thống Trump, tạo ra một diễn biến mới. Ông Putin đã lưu ý với ông Trump rằng “ngay sau các cuộc đàm phán tại Mar-a-Lago” giữa Mỹ và Ukraine, Kiev đã “tiến hành một vụ tấn công khủng bố” nhằm vào khu dinh thự của tổng thống Nga tại tỉnh Novgorod (Nga).
Nhà lãnh đạo Nga nói với Tổng thống Mỹ rằng lập trường đàm phán của Nga về Ukraine “sẽ được xem xét lại đối với toàn bộ một loạt thỏa thuận và giải pháp đạt được ở giai đoạn trước”.
“Tôi không thích điều đó. Đây không phải là thời điểm thích hợp để làm bất cứ điều gì như vậy. Tôi rất tức giận về điều đó” - ông Trump sau đó nói với các phóng viên khi thuật lại cuộc gọi.
Tổng thống Zelensky đã bác bỏ các cáo buộc Ukraine tấn công dinh thự của Tổng thống Putin. Ông Zelensky nói rằng Nga đang tìm cách “phá hoại” những nỗ lực hòa bình đang diễn ra giữa Kiev và Washington, đồng thời có thể đang lên kế hoạch cho các cuộc tấn công mới nhằm vào các tòa nhà chính phủ tại Kiev.
Trong khi đó, một số quan chức Nga đã công khai nhấn mạnh rằng Moscow sẽ cứng rắn hơn trong các cuộc đàm phán để đáp trả.
Hàng loạt tuyên bố từ Ukraine và Nga về cáo buộc này, vốn cho đến nay vẫn thiếu bằng chứng rõ ràng, đã nhấn mạnh cuộc chiến thông tin đang ngày càng trở nên quan trọng trong các cuộc đàm phán hòa bình: cuộc chiến nhằm định hình suy nghĩ của ông Trump.
Ông Trump - yếu tố then chốt
Cả hai bên trong cuộc chiến đều coi tổng thống Mỹ là đòn bẩy then chốt trong việc đàm phán một thỏa thuận hòa bình trong tương lai.
Suốt nhiều tháng qua, họ đã nỗ lực định hình cách ông Trump nhìn nhận tình hình trên chiến trường. Điều này bao gồm việc Nga tuyên bố đã chiếm được những thành phố mà thực tế vẫn chưa kiểm soát, cũng như việc Ukraine không ngay lập tức thừa nhận khi một thành phố thất thủ. Kiev và Moscow cũng cáo buộc lẫn nhau là không chịu nhượng bộ để đạt được một thỏa thuận hòa bình và tìm cách phá vỡ tiến trình đàm phán.
Quan điểm của ông Trump về cuộc chiến vẫn chưa rõ ràng sau gần một năm nỗ lực bất thành nhằm chấm dứt xung đột. Theo các nhà phân tích, Nga đang chiếm ưu thế trong cuộc chiến định hình cách ông nhìn nhận tình hình. Trong năm nay, ông Trump đã nhiều lần đứng về phía Moscow, một phần vì lợi thế của Nga trên chiến trường, điều phù hợp với niềm tin được ông lặp lại nhiều lần rằng bên mạnh hơn sẽ giành chiến thắng.
Trong khi đó, ông Zelensky thường xuyên rơi vào thế bị động, phải vội vã cứu vãn các nỗ lực ngoại giao bằng cách liên tục tiếp xúc với phía Mỹ và vận động các đồng minh châu Âu nhằm định hướng ông Trump theo lập trường ít thân Nga hơn.
“Ông Zelensky phải đối mặt thách thức trong việc thuyết phục ông Trump mà ông Putin không gặp phải” - ông Harry Nedelcu, Giám đốc cấp cao tại tổ chức nghiên cứu Rasmussen Global (Bỉ) nhận xét, đồng thời lưu ý rằng ông Putin có mối quan hệ thân thiết hơn với ông Trump so với tổng thống Ukraine.
Trong bối cảnh các cuộc đàm phán rơi vào bế tắc do vấn đề lãnh thổ, phần lớn cuộc chiến truyền thông trong những tuần gần đây tập trung vào việc bên nào đang chiếm ưu thế trên chiến trường.
Đầu tuần này, ông Putin đã gặp gỡ các chỉ huy cấp cao tại Điện Kremlin và tuyên bố rằng quân đội Nga chỉ còn cách TP Zaporizhzhia (ở miền nam Ukraine) khoảng 24 km. Tổng thống Nga ra lệnh cho quân đội chiếm thành phố này “trong tương lai gần”. Nhưng Nga chưa chiếm được thành phố lớn nào của Ukraine kể từ năm 2022 và các nhà phân tích quân sự cho rằng họ thiếu lực lượng để làm điều đó.
Tuy vậy, lực lượng Nga đã đạt được một số bước tiến trong những tuần gần đây - một thực tế mà Ukraine tìm cách giảm nhẹ nhằm tránh tạo cho ông Trump ấn tượng rằng Kiev có thể sẽ có lợi hơn nếu sớm chấp nhận đạt được một thỏa thuận theo các điều kiện của Moscow, thay vì trì hoãn.
Trong khi đó, Tư lệnh quân đội Ukraine - Tướng Oleksandr Syrsky đã đưa ra một đánh giá khá lạc quan về tình hình tại TP Pokrovsk khi tuyên bố rằng lực lượng Nga chỉ kiểm soát một nửa TP. Tuy nhiên, các bản đồ chiến trường do các nhóm độc lập biên soạn cho thấy khoảng 2/3 Pokrovsk đang nằm dưới sự kiểm soát của Nga, và binh lính Ukraine tại hiện trường đã thừa nhận thành phố gần như đã mất.
