Hiện cao tốc Bắc - Nam đã thông xe đến Quảng Ngãi. Để nối thông về TP.HCM, cần hoàn thiện các dự án thành phần gồm: Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Hoài Nhơn - Quy Nhơn, Quy Nhơn - Chí Thạnh, Chí Thạnh - Vân Phong và Vân Phong - Nha Trang.
Trong số này, mới chỉ có dự án Vân Phong - Nha Trang hoàn thành và đưa vào khai thác toàn tuyến. Các dự án còn lại đang ở giai đoạn cuối nhưng gặp nhiều khó khăn, nguy cơ không kịp đưa vào sử dụng trong dịp Tết là rất rõ.
Nhiều mốc tiến độ bị phá vỡ
Thủ tướng và Bộ Xây dựng từng đặt mục tiêu thông tuyến cao tốc Bắc - Nam trong năm 2025. Tuy nhiên, mốc tiến độ này đã không đạt được.
Nguyên nhân được xác định có yếu tố khách quan như mưa lũ kéo dài, thời tiết bất lợi. Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan quản lý, nguyên nhân chủ yếu vẫn là sự thiếu quyết liệt trong chỉ đạo, điều hành của một số nhà thầu. Công tác tổ chức thi công ở nhiều nơi còn manh mún, thiếu tính khoa học.
Đến cuối năm 2025, khối lượng công việc còn lại tại nhiều dự án vẫn khá lớn. Dù trong dịp 19-12-2025, các dự án này được đưa vào danh sách thông xe kỹ thuật, song đến nay chỉ có dự án Vân Phong - Nha Trang đủ điều kiện đưa vào khai thác toàn tuyến.
Trước thực tế đó, Thủ tướng và Bộ Xây dựng có văn bản yêu cầu các Ban Quản lý dự án đôn đốc nhà thầu, tập trung hoàn thành các hạng mục cuối cùng, phấn đấu đưa các dự án nằm trong danh sách thông xe kỹ thuật vào khai thác trước thời điểm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Tuy nhiên, mốc tiến độ này tiếp tục không đạt với bốn dự án trên.
Tại dự án cao tốc Quảng Ngãi - Hoài Nhơn, Ban Quản lý dự án 2 cho biết công tác xây dựng đã hoàn thành. Hiện chủ đầu tư đang tiến hành các bước nghiệm thu trước khi đưa vào khai thác.
Riêng hầm số 3 dài khoảng 3,2 km, là hầm dài và phức tạp nhất trên tuyến, đang chờ cơ quan chức năng thẩm định công tác phòng cháy, chữa cháy. Sau khi hoàn tất các thủ tục và đáp ứng đầy đủ yêu cầu an toàn, hầm mới được phép đưa vào sử dụng.
Theo đánh giá của Ban Quản lý dự án 2, dự án Quảng Ngãi - Hoài Nhơn sẽ đưa vào khai thác trước Tết Nguyên đán.
Hoàn thành xong xây dựng phải chờ nghiệm thu
Với hai dự án Hoài Nhơn - Quy Nhơn và Quy Nhơn - Chí Thạnh, trao đổi với PLO, ông Nguyễn Văn Long, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý dự án 85 cho biết dự án Hoài Nhơn - Quy Nhơn đã hoàn thành công tác xây dựng.
Hiện dự án này cơ bản hoàn tất nghiệm thu nội bộ và đang chờ thông báo của Hội đồng nghiệm thu Nhà nước. Nếu mọi việc thuận lợi, dự kiến tuần sau (ngày 4-2) có thể đưa vào khai thác.
Đối với dự án Quy Nhơn - Chí Thạnh, khoảng 20 km từng gặp khó khăn lớn do mưa lũ kéo dài. Tuy nhiên, các nhà thầu đã tổ chức thi công 3 ca, 4 kíp, đến nay đã hoàn thành.
Phần còn lại khoảng 4 km trên địa phận Phú Yên (cũ) đang tiếp tục hoàn thiện các hạng mục phụ trợ như biển báo, vạch kẻ đường, nút giao.
Ông Long cho biết Ban Quản lý dự án đang nỗ lực phấn đấu thông xe hai dự án thành phần trước Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, khả năng này rất khó đảm bảo. “Vì sau khi hoàn thành thi công, dự án còn phải chờ các cơ quan chức năng vào nghiệm thu. Bởi lẽ, đường cao tốc có tiêu chuẩn an toàn rất cao, xe lưu thông với tốc độ lớn, trong khi tuyến này không có làn dừng khẩn cấp liên tục. Vì vậy, không phải cứ xây xong là có thể đưa vào khai thác ngay” - ông Long nói.
Với dự án thành phần Chí Thạnh - Vân Phong, lãnh đạo Ban Quản lý dự án 7 cho biết tuyến này chịu ảnh hưởng rất nặng nề của các đợt mưa lũ vừa qua. Nhiều đoạn tuyến bị ngập sâu kéo dài, nước chảy xiết gây sạt mái taluy. Một số vị trí bị xói lở đến sát mặt đường, xuất hiện tình trạng hở hàm ếch.
Đáng chú ý, nền đường bị ngâm nước lâu ngày khiến đất bão hòa nước, giảm khả năng chịu lực. Để tiếp tục thi công các lớp kết cấu phía trên, cần có nhiều ngày nắng liên tục để nền và mái taluy khô, sau đó phải tiến hành lu lèn lại nhằm đảm bảo độ chặt theo yêu cầu kỹ thuật.
Trước tình hình này, Ban Quản lý dự án đã chỉ đạo các nhà thầu và tư vấn giám sát tăng cường nhân lực, thiết bị, tổ chức thi công khoa học hơn để bù tiến độ chậm, đồng thời bảo đảm chất lượng công trình.
Lãnh đạo Ban Quản lý dự án 7 cho biết hiện toàn bộ 36 km tuyến chính đã cơ bản hoàn thành. Các nhà thầu vẫn đang thi công 3 ca, 4 kíp, làm việc xuyên ngày đêm.
“Nếu thời tiết nắng ráo trong những ngày tới, dự án mới có khả năng hoàn thành để đưa vào khai thác. Trường hợp tiếp tục có mưa thì rất khó đảm bảo xong trước Tết. Tuy nhiên, chúng tôi đang nỗ lực tối đa để đạt được mục tiêu này” - lãnh đạo Ban Quản lý dự án 7 nói.
Người dân mong mỏi cao tốc thông xe
Anh Nguyễn Anh Đức, ngụ xã Xuân Lộc (Đồng Nai), cho biết Tết này gia đình anh chọn về Hà Tĩnh bằng ô tô cá nhân. Vì vậy, anh rất mong tuyến cao tốc sớm hoàn thành, thông suốt toàn tuyến để không còn phải vòng ra quốc lộ 1 như những năm trước.
Theo anh Đức, Tết năm ngoái, khi di chuyển bằng ô tô, có nhiều đoạn cao tốc chưa khép kín, buộc anh phải ra quốc lộ 1 rồi lại nhập lại cao tốc. Việc “ra - vào” liên tục không chỉ gây mất thời gian mà còn khiến hành trình thêm mệt mỏi, nhất là vào những ngày cao điểm cuối năm khi lưu lượng xe tăng cao.
“Chỉ cần một đoạn chưa thông là cả chuyến đi bị kéo dài. Có lúc kẹt xe, có lúc phải chạy chậm vì đường đông, rất áp lực”- anh Đức chia sẻ.
Anh bày tỏ mong muốn các cơ quan chức năng sớm đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện các đoạn còn lại của tuyến cao tốc, để người dân đi lại thuận lợi hơn. “Nếu cao tốc thông suốt, việc về quê ăn Tết sẽ nhanh hơn, an toàn hơn và đỡ vất vả cho bà con”- anh Đức nói.
Cao tốc Bắc - Nam có tổng chiều dài khoảng 1.375 km, quy mô từ 2 đến 4 làn xe.
Trong đó, 654 km thuộc giai đoạn 1 (2017–2020) đã được đưa vào khai thác.
Giai đoạn 2 (2021–2025) gồm 12 dự án thành phần, được khởi công ngày 1-1-2023, tổng vốn đầu tư 146.990 tỉ đồng, chiều dài khoảng 729 km.
Các dự án giai đoạn này được phân kỳ đầu tư, giai đoạn hiện nay xây dựng 4 làn xe, mặt cắt ngang rộng 17 m, không bố trí làn dừng khẩn cấp liên tục mà có các điểm dừng, vận tốc thiết kế 90 km/h.
Sau khi hoàn thành toàn bộ, tuyến cao tốc Bắc - Nam sẽ nối thông từ Lạng Sơn đến Cà Mau.
