Tình hình Trung Đông tiếp tục căng thẳng khi Mỹ và Iran nối lại các cuộc tấn công qua lại tại eo biển Hormuz.
Mỹ tiếp tục gây sức ép với châu Âu về Iran
Ngày 8-5, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio thúc giục các đồng minh châu Âu “vượt qua những tuyên bố mang tính hình thức” và có hành động cụ thể chống lại Iran khi Tehran phong tỏa eo biển Hormuz, theo kênh Al Jazeera.
Phát biểu sau các cuộc gặp với Thủ tướng Ý Giorgia Meloni, ông Rubio cảnh báo rằng Tehran đang tìm cách kiểm soát eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Mỹ gọi động thái đó là “không thể chấp nhận được” và là mối đe dọa đối với an ninh toàn cầu.
“Ai cũng nói Iran là mối đe dọa. Ai cũng nói Iran không thể sở hữu vũ khí hạt nhân… nhưng các vị phải làm điều gì đó” - ông Rubio nói với các phóng viên tại Rome.
“Nếu câu trả lời là không… thì các vị cần có thứ gì đó nhiều hơn những tuyên bố cứng rắn để chứng minh điều đó. Thế giới phải bắt đầu tự hỏi: họ sẵn sàng làm gì nếu Iran tìm cách biến việc kiểm soát một tuyến hàng hải quốc tế thành điều bình thường? Tôi cho rằng điều đó là không thể chấp nhận được” - nhà ngoại giao Mỹ nói thêm.
Về phía Tehran, ngày 8-5, ông Mohammad Mokhber - cố vấn của lãnh tụ tối cao Iran đã ví việc kiểm soát eo biển Hormuz giống như sở hữu “bom nguyên tử”.
“Eo biển Hormuz là một cơ hội quý giá chẳng khác nào bom nguyên tử” - ông Mokhber nói.
“Thực tế, việc nắm trong tay vị thế có thể tác động đến kinh tế toàn cầu chỉ bằng một quyết định là một lợi thế vô cùng lớn” - vị cố vấn.
Trong diễn biến liên quan, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8-5 cho biết lực lượng Mỹ đã “chuyển hướng” tổng cộng 57 tàu thương mại và “vô hiệu hóa” 3 tàu kể từ khi bắt đầu áp đặt phong tỏa đối với các cảng của Iran.
CENTCOM cho biết hiện có 3 tàu khu trục Mỹ đang hoạt động tại biển Ả Rập để thực thi lệnh phong tỏa, gồm USS Truxton, USS Rafael Peralta và USS Mason.
Cùng ngày, truyền thông Mỹ dẫn một phân tích tình báo của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cho thấy Tehran có thể cầm cự trước lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng Iran trong khoảng 4 tháng nữa.
Những ngày gần đây chứng kiến các đợt giao tranh dữ dội nhất trong và xung quanh eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn bắt đầu có hiệu lực. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tiếp tục bị tấn công trở lại hôm 8-5.
Washington hiện đang chờ phản hồi của Tehran đối với đề xuất của Mỹ nhằm chính thức chấm dứt chiến tranh trước khi bước vào các cuộc đàm phán về những vấn đề nhạy cảm hơn, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran.
Loạt cuộc thảo luận về tình hình Trung Đông
Ngày 8-5, Thủ tướng Qatar - ông Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani đã có cuộc gặp với Phó tổng thống Mỹ JD Vance tại Washington DC, trong đó việc chấm dứt chiến sự với Iran và mang lại ổn định lâu dài cho Trung Đông là một trong những chủ đề chính được thảo luận, Al Jazeera đưa tin.
Bộ Ngoại giao Qatar cho biết hai bên cũng trao đổi về những nỗ lực đang diễn ra của Pakistan trong việc làm trung gian cho các đề xuất hòa bình giữa hai bên.
Trong cuộc gặp, hai bên nhấn mạnh “sự cần thiết để tất cả các bên đáp lại các nỗ lực hòa giải hiện nay theo cách mở đường cho việc giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng thông qua biện pháp hòa bình và đối thoại, hướng tới đạt được một thỏa thuận toàn diện mang lại hòa bình lâu dài cho khu vực”.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Iran - ông Abbas Araghchi đã điện đàm với người đồng cấp Thổ Nhĩ Kỳ Hakan Fidan để thảo luận về những diễn biến mới nhất trong khu vực.
Theo đài IRIB, ông Araghchi đã cập nhật những gì ông mô tả là các hành vi vi phạm lệnh ngừng bắn của Mỹ, đồng thời cáo buộc các gián đoạn tại eo biển Hormuz xuất phát từ “sự vô pháp và chủ nghĩa phiêu lưu quân sự” của Mỹ.
Cũng trong ngày 8-5, ông Araghchi đã điện đàm với Ngoại trưởng Anh Yvette Cooper về tình hình Trung Đông.
Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov ngày 8-5 có cuộc gọi với Ngoại trưởng UAE - ông Sheikh Abdullah bin Zayed Al Nahyan. Trong cuộc gọi, ông Lavrov nói rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran cần được ủng hộ nhằm ngăn chặn nguy cơ chiến sự tái bùng phát tại Trung Đông.
Hezbollah tấn công căn cứ quân sự của Israel
Hezbollah đã tấn công một căn cứ quân sự tại Israel hôm 8-5, đánh dấu lần đầu tiên nhóm này công khai nhận trách nhiệm cho một cuộc tấn công xuyên biên giới kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực.
Hezbollah ra tuyên bố cho biết đã nhắm vào một căn cứ quân sự phía nam TP Nahariya (Israel) bằng “loạt tên lửa tiên tiến” vào chiều 8-5.
Trước đó cùng ngày, Không quân Israel cho biết đã đánh chặn một vụ phóng sau khi “phát hiện nhiều vụ phóng hướng về lãnh thổ Israel”.
“Các quả đạn khác rơi xuống khu vực trống. Không có thương vong nào được ghi nhận” - quân đội cho biết, đồng thời cáo buộc Hezbollah “tiếp tục vi phạm lệnh ngừng bắn”.
Sau đó trong ngày, Hezbollah cho biết đã tấn công căn cứ quân sự Meron của Israel. Quân đội Israel cho biết vụ tấn công đã bị đánh chặn, dù một số đầu đạn rơi xuống khu vực trống.
Trong một diễn biến riêng, Hezbollah cũng tuyên bố đã sử dụng UAV tấn công nhằm vào một nhóm phương tiện quân sự Israel tại Tayr Harfa ở miền nam Lebanon.
Ở chiều ngược lại, hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA) đưa tin rằng cuộc không kích của Israel vào thị trấn Toura ở miền nam Lebanon ngày 8-5 đã làm 4 người chết và 15 người bị thương.
Trên mặt trận ngoại giao, Mỹ dự kiến sẽ làm trung gian cho hai ngày đàm phán căng thẳng giữa Israel và Lebanon vào ngày 14 và 15-5.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết các cuộc đàm phán chủ yếu nhằm thiết lập một lệnh ngừng bắn vĩnh viễn, bảo đảm an ninh biên giới lâu dài và xây dựng một thỏa thuận hòa bình toàn diện, bền vững để ngăn chặn xung đột tái diễn.
Các cuộc thương lượng cũng nhằm giải quyết ảnh hưởng của Hezbollah và khôi phục chủ quyền nhà nước Lebanon.
Giá dầu tăng, chứng khoán diễn biến trái chiều
Các thị trường chứng khoán toàn cầu diễn biến trái chiều còn giá dầu tăng trong ngày 8-5, khi các cuộc đụng độ mới giữa Mỹ và Iran tại eo biển Hormuz làm lung lay hy vọng về một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông và mở lại tuyến hàng hải chiến lược này, theo hãng tin AFP.
Trong khi các sàn chứng khoán châu Âu giảm điểm, các chỉ số S&P 500 và Nasdaq của Mỹ đều lập mức kỷ lục mới nhờ số liệu việc làm tích cực của Mỹ. Chỉ số Dow Jones kết thúc phiên gần như đi ngang.
Giá dầu Brent đã tăng 1,2%, chốt phiên ở mức 101,29 USD/thùng sau loạt đụng độ mới nhất.
