Chiều 28-5, Liên đoàn thương mại và công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Trường Chính sách công và quản lý Fulbright tổ chức Lễ công bố Báo cáo kinh tế thường niên Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) năm 2025 với chủ đề: Phát triển doanh nghiệp – động lực then chốt cho tăng trưởng.
TS. Vũ Thành Tự Anh, Trưởng nhóm nghiên cứu, dẫn các số liệu đánh giá cho thấy, từ năm 2011 trở lại đây, doanh nghiệp (DN) ở khu vực ĐBSCL có động thái “li ti hóa”, tức số DN từ nhỏ xuống siêu nhỏ luôn cao hơn số từ siêu nhỏ chuyển lên nhỏ.
Ông cho biết, nút thắt của khu vực này là thiếu DN vừa. Hệ quả là ĐBSCL đang thiếu nghiêm trọng các DN cỡ vừa để một mặt tiến lên thành các DN lớn, để dẫn dắt chuỗi cung ứng, tạo ra thế và lực để vươn ra quốc tế, đồng thời nâng đỡ các DN nhỏ và vừa, đưa họ vào chuỗi cung ứng, cải tiến quy trình, xanh hóa và chuyển đổi số.
“DN cỡ vừa đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong nền kinh tế. Lãnh đạo các địa phương phải coi đó là một đối tượng quan trọng. Trong hệ sinh thái DN, DN vừa và nhỏ rất khác nhau. Chúng ta rất khó yêu cầu DN nhỏ cải cách về công nghệ hay chuyển đổi số, vươn ra quốc tế, đó là nhiệm vụ của DN vừa và lớn. DN nhỏ là tạo an sinh xã hội, tạo ra công ăn việc làm, tích lũy và dần dần lớn lên. Tôi hy vọng sau buổi này, một thông điệp mà các lãnh đạo ở đây nhận ra và mang về, đó là phải yêu quý, đồng hành, hỗ trợ các DN vừa để họ lớn lên và nâng đỡ các anh em khác cùng lớn với mình” – vị chuyên gia chia sẻ.
Ngoài ra, ĐBSCL là vùng có mật độ DN thấp nhất cả nước, với 3,6 DN/1.000 dân, thấp hơn vùng Miền núi phía Bắc, Tây Nguyên và Nam Trung Bộ. Vùng này cũng thiếu nghiêm trọng cực tăng trưởng. Nút thắt nữa là thiếu DN vừa, tỉ lệ DN vừa chỉ có 1,8%, 96% là DN siêu nhỏ và nhỏ. ĐBSCL đang thiếu những trụ cột, bà đỡ để đưa nền kinh tế của vùng vực dậy và vươn ra quốc tế.
“Tỉ lệ đầu tư năm 2015 chiếm 40% GDP thì đến nay chỉ còn 27% GDP. Điều đó có nghĩa là mức độ đầu tư này chỉ để duy trì trạng thái nền kinh tế, còn để chuyên sâu, mở rộng, nâng cấp, đột phá là rất khó. Chưa kể với đầu tư 27% GDP thì bài toán tăng trưởng hai con số trở nên vô cùng xa vời” – TS Tự Anh nêu.
Từ các nút thắt trên, TS Tự Anh nêu các giải pháp để phát triển hệ sinh thái DN. Trong đó, ông cho rằng đến năm 2030, sự thịnh vượng của vùng phải được tạo ra từ năng lực DN chế biến sâu, thương hiệu, logistics, hội nhập quốc tế…
ĐBSCL không chỉ là vựa lúa, thủy sản, trái cây, đảm bảo an ninh lương thực mà còn có ba chức năng rất quan trọng.
Thứ nhất, sức lan tỏa của kinh tế ĐBSCL rất mạnh. Thứ hai, ĐBSCL là nơi tạo ra động lực xuất khẩu, hơn 50% thặng dư thương mại xuất phát từ vùng này. Thứ ba, vùng có một loạt ưu tiên phù hợp với tiềm năng đất nước và xu thế thương mại toàn cầu.
TS Tự Anh khuyến nghị ngoài hạ tầng cơ bản (như đường cao tốc), phải có các lớp hạ tầng kế tiếp như kho lạnh, cảng thủy nội địa, trung tâm kiểm định, trung tâm thương mại, dịch vụ đô thị…
Cùng với đó, chính quyền địa phương phải bỏ tư duy cũ, đừng nhìn vào số lượng DN mới thành lập mà quan trọng là họ có lớn lên được không, có tiếp cận được thị trường không, tức là phải đo lường được sức sống của DN.
“KPI của lãnh đạo đo bằng mức độ giảm chi phí, tăng sức khỏe DN chứ không phải số lượng giấy phép thành lập mới” – TS Tự Anh nhấn mạnh.
