Ngày 1-1, Thành đoàn TP.HCM tổ chức Lễ vinh danh “Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM” năm 2025, nhằm tôn vinh 12 cá nhân xuất sắc.
Phát biểu tại buổi lễ, ông Võ Văn Minh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND TP.HCM, nhấn mạnh “Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM” không chỉ là vinh dự mà là điểm khởi đầu cho hành trình cống hiến lâu dài, gắn bó với sự phát triển thành phố.
“Mỗi công dân trẻ cần dấn thân ở lĩnh vực khó, lĩnh vực mới, đề xuất sáng kiến, giải pháp phục vụ quản trị đô thị, chuyển đổi số, phát triển bền vững và hội nhập quốc tế” - ông Võ Văn Minh nói.
Do đó, ông Võ Văn Minh đề nghị tổ chức Đoàn các cấp cần tiếp tục đổi mới hoạt động, dẫn dắt, đồng hành cùng thanh niên, xây dựng lớp công dân trẻ có lý tưởng, tri thức, kỹ năng số và tinh thần trách nhiệm cao. Ông mong trong thời gian tới, thanh niên thành phố sẽ nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, đoàn kết, xung kích và sáng tạo, biến lý tưởng thành hành động, đóng góp nhiều hơn cho cộng đồng.
Nuôi dưỡng khát vọng vì bệnh nhân
Một trong những “Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM” năm 2025 là nghiên cứu viên Mai Ngọc Xuân Đạt, Viện Công nghệ Vật liệu Tiên tiến (INOMAR), Đại học Quốc gia TP.HCM.
Tốt nghiệp ngành công nghệ sinh học, anh từng định hướng làm việc tại doanh nghiệp, song cơ duyên nhận học bổng thạc sĩ tại Hàn Quốc đã đưa anh theo đuổi con đường nghiên cứu.
Anh bảo, chính định hướng của GS.TS Phan Bách Thắng, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Vật liệu cấu trúc nano và phân tử (INOMAR) đã thôi thúc anh trở về Việt Nam để nghiên cứu vật liệu y sinh phục vụ điều trị ung thư.
Từ đó, anh Đạt và các cộng sự đã thiết kế thành công vật liệu nano silica hữu cơ phân hủy sinh học, tổng hợp bằng phương pháp sol-gel từ các tiền chất chứa cầu nối phenylene (C₆H₅) và tetrasulfid (-S-S-S-S-), giúp tăng khả năng tương tác với dược chất kém tan như cordycepin trong đông trùng hạ thảo.
Đặc biệt, vật liệu cho phép kiểm soát tốc độ giải phóng thuốc chậm hơn so với nhiều hệ vật liệu đã được công bố như liposome, hạt nano gelatin hay hydrogel. Nhờ vậy, vật liệu giúp đưa thuốc đúng đích, giảm tác dụng phụ, mở ra triển vọng ứng dụng lâm sàng và giảm chi phí cho bệnh nhân ung thư.
“Có thể hình dung mỗi hạt nano như một ‘người đưa thư tí hon’, mang thuốc đến đúng vị trí cần thiết rồi tự phân hủy sau khi hoàn thành nhiệm vụ” - anh Đạt giải thích.
Điểm nổi bật của công trình là vật liệu B-PMO có tính tương thích sinh học cao, có thể gắn huỳnh quang để theo dõi trong cơ thể và làm chất mang paclitaxel - loại thuốc hóa trị phổ biến nhưng kém tan trong nước, mở ra hướng điều trị hiệu quả hơn.
Nghiên cứu này được anh Đạt kiên trì theo đuổi từ năm 2017. Nhờ đó, anh đã chinh phục Giải thưởng Khoa học Công nghệ Quả cầu vàng năm 2025.
Lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, bác sĩ Nròng K’ Duy Py, Phó Trưởng Khoa Săn sóc đặc biệt, Bệnh viện Nhân Ái, chưa từng nghĩ bản thân sẽ theo nghề y. Chính sự chung tay của cộng đồng đã giúp anh được đến trường và nuôi dưỡng khát vọng vươn lên.
Nhờ thành tích nổi bật môn Sinh và Toán, anh được thầy cô định hướng thi ngành y, tốt nghiệp bác sĩ đa khoa Đại học Tây Nguyên và học chuyên khoa I tại Đại học Y Phạm Ngọc Thạch.
Ra trường, bác sĩ Nròng K’ Duy Py công tác tại Bệnh viện Nhân Ái. Đây là nơi điều trị nhóm bệnh nhân đặc thù như người nhiễm HIV và bệnh nhân tâm thần. Từ thực tế các khoa điều trị tách biệt, việc đưa bệnh nhân nặng đi chụp X-quang gặp nhiều khó khăn do phải đảm bảo oxy liên tục và hạn chế của máy chụp tại giường, anh đã trăn trở tìm giải pháp nâng cao chất lượng chăm sóc.
Từ năm 2023, anh nghiên cứu ra sáng kiến “Cải tiến hệ thống xông khí dung dùng nguồn khí nén tại Bệnh viện Nhân Ái”, kết hợp với xe lăn tích hợp bình oxy, giúp bệnh nhân vừa di chuyển thuận tiện vừa đảm bảo an toàn hô hấp. Sáng kiến đặc biệt hiệu quả với những bệnh nhân COPD phải thở oxy kéo dài 14-16 tiếng mỗi ngày.
Năm 2024, bác sĩ Nròng K’ Duy Py tiếp tục triển khai sáng kiến “Cải tiến quy trình hướng dẫn và giám sát bệnh nhân tâm thần uống thuốc tại Bệnh viện Nhân Ái”, nhằm khắc phục tình trạng thiếu quy trình riêng, đặc biệt với bệnh nhân đồng nhiễm HIV.
Từ đó, anh đã thiết kế bảng hướng dẫn trực quan bằng chữ và hình ảnh, treo tại các phòng bệnh và xây dựng quy trình điều dưỡng mang thuốc đến tận nơi cho bệnh nhân, theo dõi 15-30 phút để tránh tình trạng bệnh nhân nhổ thuốc.
Gần năm năm làm việc, bác sĩ Nròng K’ Duy Py chia sẻ những ngày đầu anh không tránh khỏi cảm giác sốc và bỡ ngỡ.
Thế nhưng, mục tiêu của anh khi chọn nghề y là vừa bảo vệ sức khỏe cho gia đình, vừa giúp đỡ bệnh nhân, đặc biệt là người nhiễm HIV. Từ đó, anh tích cực tham gia các lớp đào tạo về HIV để điều trị bệnh nhân hiệu quả và nhân văn hơn.
Tiết kiệm hơn 2 tỉ đồng cho doanh nghiệp
Xuất thân từ gia đình thuần nông, anh Trần Tài, Giám đốc Công ty TNHH Nấm Sinh học Việt Nam (VINABIOMUSH), lớn lên cùng ruộng vườn và thấu hiểu nỗi vất vả, bấp bênh của người nông dân.
Anh tốt nghiệp đại học ngành công nghệ sinh học năm 2013. Đến năm 2017 hoàn thành chương trình thạc sĩ và thành lập công ty sản xuất nấm và theo đuổi nông nghiệp công nghệ cao từ năm 2018. Anh trăn trở, tìm hướng sản xuất nấm giảm phụ thuộc thời tiết, hướng tới sản xuất khoa học, bền vững.
Từ đó, anh sáng kiến ra mô hình “Ứng dụng Công nghệ Sinh học và Nông nghiệp Tuần hoàn trong sản xuất Đông trùng hạ thảo” tự động khép kín, kết hợp công nghệ sinh học, công nghệ số và nông nghiệp tuần hoàn, giúp kiểm soát chất lượng đồng bộ, tạo sản phẩm ổn định, an toàn.
Với hệ thống nhà xưởng khép kín, tự động điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và oxy giúp tỉ lệ nuôi cấy đạt trên 95%, giảm rủi ro dịch bệnh, tiết kiệm chi phí, thân thiện môi trường.
Anh thừa nhận khởi nghiệp nhiều thử thách, nhiều mẻ nuôi thất bại, từng chịu áp lực tài chính lớn. Nhưng anh đã vừa làm vừa học, kết nối chuyên gia, viện nghiên cứu và trực tiếp tham gia sản xuất. “Tôi luôn tin rằng nếu làm ra những sản phẩm tử tế, có giá trị thật cho cộng đồng thì sớm muộn cũng sẽ được xã hội ghi nhận” - anh Tài bộc bạch.
Trong giai đoạn 2022-2024, sáng kiến của anh đã mang lại giá trị làm lợi khoảng 2,2 tỉ đồng. Riêng năm 2024, doanh thu đạt khoảng 2,05 tỉ đồng.
Với tính khoa học và khả năng triển khai cao, dự án đã được trao Giải Nhì Dự án Khởi nghiệp Thanh niên Nông thôn toàn quốc năm 2025.
Được tổ chức từ năm 2006, danh hiệu “Công dân trẻ tiêu biểu TP.HCM” đã bình chọn và vinh danh tổng cộng 177 gương mặt trẻ tiêu biểu, trong đó có 165 cá nhân được tuyên dương đến năm 2025.
Các cá nhân này hoạt động trên nhiều lĩnh vực quan trọng của đời sống xã hội như nghiên cứu khoa học, lao động - sản xuất, học tập, quốc phòng - an ninh, văn hóa - nghệ thuật, thể dục - thể thao, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, hội nhập quốc tế và hoạt động xã hội.
