Tình hình Trung Đông nóng rực trở lại sau khi Iran phóng một loạt tên lửa vào Israel nhằm đáp trả chiến dịch quân sự của Israel tại Lebanon, kéo theo đòn đáp trả từ Tel Aviv. Các đòn tấn công “ăn miếng trả miếng” từ hai bên đẩy cuộc đàm phán đang diễn ra giữa Mỹ và Iran vào tình thế bất định.
Những đòn tấn công nảy lửa
Iran ngày 7-6 đã phóng một loạt tên lửa về phía Israel sau khi cảnh báo rằng Israel phải chấm dứt chiến dịch đang diễn ra ở miền nam Lebanon, nếu không sẽ phải đối mặt các cuộc tấn công tiếp theo.
Theo quân đội Israel, nhiều đợt tấn công đã nhằm vào nước này bắt đầu từ khoảng 22 giờ tối 7-5 theo giờ địa phương, khiến còi báo động vang lên tại nhiều khu vực trên cả nước. Trong một loạt bài đăng trên Telegram, quân đội Israel tuyên bố “đã đánh chặn toàn bộ số tên lửa từ Iran cho đến thời điểm hiện tại”, đồng thời Bộ Chỉ huy Mặt trận Nội địa Israel thông báo người dân có thể rời khỏi nơi trú ẩn khoảng một giờ sau đó.
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó xác nhận đã sử dụng tên lửa đạn đạo tấn công căn cứ không quân Ramat David của Israel. Theo tuyên bố được truyền thông Iran đăng tải, IRGC cho biết đây là hành động đáp trả trước “việc sát hại và buộc phải di dời trên diện rộng đối với người dân bị áp bức tại các khu vực Tyre và Nabatieh” ở miền nam Lebanon.
“Tối nay là một chiến dịch mang tính cảnh báo. Nếu các hành động gây hấn tiếp diễn, phản ứng sẽ mở rộng hơn và bao trùm toàn bộ các mục tiêu Mỹ - Do Thái phục quốc trong khu vực” - tuyên bố của IRGC nêu rõ.
Ngay sau khi các vụ phóng tên lửa bắt đầu, ông Mohsen Rezaee, cố vấn quân sự của Lãnh tụ Tối cao Iran, đã viết trên mạng xã hội X rằng Iran “nhiều lần tuyên bố sẽ không dung thứ cho việc vi phạm lệnh ngừng bắn và các hành động gây hấn nhằm vào Lebanon”.
“Tối nay, những kẻ gây hấn đã nhận được câu trả lời của mình. Đây là lời cảnh báo nhằm chấm dứt các hành động xấu xa của họ; bất kỳ hành động mới nào cũng sẽ phải đối mặt với phản ứng mạnh mẽ hơn và cái giá đắt hơn” - ông Rezaee viết.
Không lâu sau đòn tấn công của Tehran, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông sẽ gọi cho Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu “ngay bây giờ” để yêu cầu ông không đáp trả Iran.
“Các cuộc tấn công của Iran không gây thiệt hại cho bất kỳ ai. Hy vọng Israel sẽ không trả đũa. Nếu Bibi đáp trả, mọi chuyện sẽ tiếp tục kéo dài như suốt 47 năm qua, hoặc như suốt 3.000 năm qua” - ông Trump nói với Kênh 12 của Israel.
Bất chấp yêu cầu từ ông Trump, Israel sáng 8-6 đã tung đòn đáp trả vào những mục tiêu quân sự ở khu vực miền tây và miền trung Iran, nhắm vào thủ đô Tehran và các TP Tabriz và Isfahan.
Đài Phát thanh Truyền hình Nhà nước Iran (IRIB) trưa 8-6 đưa tin một đợt tên lửa mới của Iran đã được phóng về phía Israel. Cùng thời điểm đó, còi báo động đã vang lên tại Israel.
Lực lượng Houthis (Yemen) cùng ngày nhận trách nhiệm về một vụ tấn công bằng tên lửa phóng từ Yemen nhằm vào Israel. Tel Aviv cho biết đã đánh chặn thành công một tên lửa phóng từ Yemen.
Áp lực lên các cuộc đàm phán
Theo các chuyên gia, đợt giao tranh mới nhất giữa Iran và Israel đang cho thấy những khó khăn mà Tổng thống Trump phải đối mặt trong nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng và chấm dứt xung đột ở Trung Đông.
Trước khi gọi điện cho ông Netanyahu, ông Trump nói: “Chúng tôi đang rất gần một thỏa thuận cuối cùng với Iran. Đó sẽ là một thỏa thuận tốt. Tôi không muốn nó đổ vỡ vì những gì đang xảy ra lúc này” - ông Trump nói thêm.
Theo tường thuật của Kênh 12, ông Trump còn lưu ý: “Tôi không muốn chứng kiến thêm bất kỳ cuộc tấn công nào trong đêm nay”.
Ông Alon Pinkas, cựu Tổng lãnh sự Israel tại New York, cho rằng Tehran đang tìm cách tạo ra căng thẳng giữa Israel và Mỹ. “Họ cho rằng chỉ cần đối đầu với Israel, dù là bằng các đợt tấn công qua lại hay những phát ngôn mang tính khiêu khích, thì điều đó sẽ tạo ra rạn nứt giữa Israel và Mỹ” - ông nói với đài CNN.
Ông Benjamin Radd, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Quan hệ Quốc tế Burkle thuộc ĐH California (Mỹ), nhận định rằng bằng việc tấn công Israel, Iran hiện đang gắn lợi ích trực tiếp của lực lượng Hezbollah vào bất kỳ cuộc đàm phán nào trong tương lai.
Theo ông Radd, động thái này đã khiến “lằn ranh đỏ” của Israel va chạm với nỗ lực giảm leo thang căng thẳng của ông Trump, và Iran đang tìm cách tận dụng điều đó.
“Liệu Israel có đồng ý hoặc tuân thủ bất kỳ kịch bản nào về cơ bản khiến họ bị trói tay, ngăn cản việc đáp trả hoặc bảo vệ khu vực biên giới phía bắc của mình hay không? Đây sẽ trở thành một câu hỏi then chốt” - ông Radd nhận định.
Nhà phân tích chính trị cấp cao của CNN, ông Ron Brownstein, cho rằng diễn biến mới nhất không phải là tín hiệu tích cực đối với niềm tin của ông Trump rằng ông có thể kiểm soát cách thức cuộc xung đột diễn biến.
“Hiện chúng ta đang chứng kiến cả Israel lẫn Iran hành động theo những gì họ cho là lợi ích riêng của mình, trong khi tổng thống dường như có khả năng rất hạn chế trong việc kiểm soát nhịp độ cũng như mức độ leo thang của các sự kiện” - ông nói.
“Có vẻ như ông ấy không có nhiều đòn bẩy như bản thân vẫn nghĩ, đặc biệt là đối với Iran, hoặc thậm chí có thể là cả đối với Israel” - ông Brownstein nói thêm.
Còn theo ông Ori Goldberg, nhà phân tích và bình luận viên người Israel, những diễn biến gần đây sẽ để lại tác động lâu dài đối với quan hệ Mỹ - Israel, vốn đang ở trong trạng thái “căng thẳng” sau khi Thủ tướng Netanyahu phớt lờ lời kêu gọi của Tổng thống Trump.
“Những điều mà ông Netanyahu có thể làm dưới thời Tổng thống Joe Biden giờ đây hoàn toàn không còn dễ dàng dưới thời Tổng thống Trump” - ông Goldberg nói với kênh Al Jazeera.
Ông Goldberg cũng cho biết không tin rằng Israel đủ khả năng để nối lại một cuộc xung đột toàn diện, đặc biệt nếu không có sự hậu thuẫn của Mỹ.
Giá dầu tăng sau căng thẳng Iran-Israel
Giá dầu tăng vọt sau khi Iran và Israel tiến hành các cuộc tấn công qua lại, làm dấy lên những nghi ngờ mới về tương lai của lệnh ngừng bắn mong manh tại Trung Đông và làm gia tăng lo ngại về nguy cơ bạo lực leo thang, tờ The New York Times đưa tin ngày 8-6.
Giá dầu Brent, tiêu chuẩn tham chiếu toàn cầu, tăng gần 5%, lên khoảng 98 USD/thùng.
Giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI), chuẩn dầu của Mỹ, cũng tăng khoảng 5%, lên gần 95 USD/thùng.
Thị trường chứng khoán tại châu Á, khu vực phụ thuộc lớn vào nhập khẩu dầu và khí đốt, đồng loạt đi xuống.
Sau khi giảm sâu ngay khi mở cửa và phải tạm ngừng giao dịch, thị trường Hàn Quốc đã thu hẹp một phần đà giảm, nhưng đến buổi chiều chỉ số này vẫn mất khoảng 7%. Tại Nhật, chỉ số Nikkei 225 giảm hơn 4%.
