Trong Công văn 250 ngày 28-4 thông báo kết quả giải đáp trực tuyến nhiều vướng mắc trong công tác xét xử hình sự, TAND Tối cao đã làm rõ hàng loạt tình huống phát sinh trong thực tiễn xét xử liên quan đến trách nhiệm hình sự đối với các hành vi sử dụng hung khí, gây rối trật tự công cộng.
Một trong những tình huống được đặt ra là trường hợp người có hành vi sử dụng dao có tính sát thương cao gây rối, làm mất trật tự công cộng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng theo điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS; hay sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về 2 tội là tội gây rối trật tự công cộng và tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ (Điều 306 BLHS)?
Theo giải đáp của TAND Tối cao, trường hợp người sử dụng dao có tính sát thương cao để thực hiện hành vi gây rối, làm mất trật tự công cộng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội gây rối trật tự công cộng theo điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS (nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm) mà không bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ theo Điều 306 BLHS (Tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ).
Một tình huống khác được TAND Tối cao giải đáp là trường hợp nhóm thanh, thiếu niên tụ tập, điều khiển mô tô, xe máy di chuyển tốc độ cao, lạng lách, đánh võng, mang theo hung khí nguy hiểm tìm đánh nhau để giải quyết mâu thuẫn thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại khoản 6 Điều 134 (tội cố ý gây thương tích) hay điểm b khoản 2 Điều 318 BLHS (tội gây rối trật tự công cộng).
Theo TAND Tối cao, căn cứ khoản 6 Điều 134 BLHS và hướng dẫn tại tiểu mục 9 mục 1 Công văn số 163/TANDTC-PC thì trường hợp này, nhóm thanh, thiếu niên đã chuẩn bị hung khí nguy hiểm và xác định rõ được đối tượng mình sẽ gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của họ.
Do vậy, các đối tượng này bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội cố ý gây thương tích theo quy định tại khoản 6 Điều 134 BLHS, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Nếu nhóm thanh, thiếu niên dùng hung khí nguy hiểm là vũ khí quân dụng thì các đối tượng này bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt vũ khí quân dụng, phương tiện kỹ thuật quân sự theo quy định tại Điều 304 BLHS, nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo hướng dẫn tại điểm c tiểu mục 1.2 mục 1 Công văn số 01/TANDTC-PC TAND Tối cao.
Khi nào bị áp dụng tình tiết tăng nặng theo Điều 306?
TAND Tối cao cũng giải đáp vướng mắc liên quan đến tình tiết “đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này” tại khoản 1 Điều 306 BLHS có áp dụng cho các khoản khác của điều luật hay không.
Theo đó, cơ quan này cho rằng trường hợp nêu trên, hậu quả, quy mô của hành vi chế tạo, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt súng săn, vũ khí thô sơ, vũ khí thể thao, vũ khí khác có tính năng, tác dụng tương tự như súng săn, vũ khí thể thao hoặc công cụ hỗ trợ được quy định là tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 306 của BLHS.
Trong khi đó, tình tiết “đã bị xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi quy định tại Điều này” quy định tại khoản 1 Điều 306 không gắn với hậu quả, quy mô tội phạm để làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự tại khoản 2 và khoản 3 Điều 306.
Như vậy, tình tiết định khung hình phạt quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 306 là độc lập, không bắt buộc phải đủ yếu tố cấu thành tội phạm quy định tại khoản 1 mới được áp dụng tình tiết định khung tăng nặng trách nhiệm hình sự.
