TP.HCM thu phí ô tô vào trung tâm: Làm sao để người dân đồng thuận?

Sở Xây dựng vừa có báo cáo trình UBND TP.HCM các giải pháp đồng bộ gắn với chủ trương hỗ trợ cho người sử dụng phương tiện vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) bằng xe buýt.

Để chương trình này hiệu quả, Sở Xây dựng TP.HCM đã nghiên cứu 27 giải pháp triển khai trong giai đoạn 2021 - 2030. Trong đó, nhóm giải pháp kiểm soát sử dụng phương tiện cơ giới cá nhân tham gia giao thông có phương án thu phí xe ô tô lưu thông vào khu vực trung tâm thành phố.

Cần thu phí linh hoạt, không nên đại trà

Liên quan đến giải pháp này, ThS Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP.HCM (HIDS) chia sẻ: "Để khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng cần có nhiều giải pháp đồng bộ, không thể thực hiện đơn lẻ. Việc khoanh vùng thu phí ô tô vào trung tâm là hợp lý nhưng cần các điều kiện cần và đủ để đảm bảo tính khả thi."

Theo ông An, giải pháp khoanh vùng thu phí ô tô vào trung tâm thành phố là hoàn toàn hợp lý. Để việc này hiệu quả cần có giải pháp thay thế. Ví dụ phát triển các tuyến xe buýt ngắn vào trung tâm, kết hợp với các phương tiện như xe đạp điện, xe máy điện để hỗ trợ người dân tiếp cận khu vực lõi (đặc biệt là các khu phố đi bộ và trong giờ cao điểm/cuối tuần).

Đồng thời, ông An cho rằng việc thu phí cần linh hoạt, không thu phí đại trà 24/24; linh hoạt thời gian thu phí giữa giờ cao điểm và thấp điểm thay vì áp dụng cào bằng.

“TP không nên lắp barie thu phí mà nên ứng dụng phương pháp tự động, có thể dùng camera, các IoT, cảm biến... ” - ông An góp ý.

Về giải pháp xử lý nguồn thu, ông An cho rằng nguồn tiền này nên dành cho việc tái đầu tư, coi như tài trợ nâng cao chất lượng cho xe buýt, các phương tiện công cộng khác...

Bên cạnh đó, ông An nhấn mạnh về công tác truyền thông. Các đơn vị phải tuyên truyền để người dân hiểu lợi ích của việc làm này là hướng đến xanh hóa môi trường, tăng cường sử dụng phương tiện công cộng, đảm bảo sức khỏe cho cộng đồng.

“Đối với người dân sống trong khu vực có thu phí, cơ quan nhà nước cần tích hợp thông tin cư trú vào các hệ thống công nghệ để đưa ra phương án phù hợp. Bước đầu áp dụng không tránh được khó khăn nhưng theo thời gian, hành vi của người dân sẽ dần thay đổi theo hướng tích cực" - ông An nhận định.

Nhiều nước trên thế giới đã thực hiện

Trao đổi với PLO, ThS Lê Trung Tính, Chủ tịch Hiệp hội vận tải ô tô hành khách TP.HCM cho biết ông ủng hộ giải pháp này.

“Đây cũng là một giải pháp kinh tế để giải bài toán ách tắc giao thông trong nội đô TP. Các nước như Singapore, Anh quốc đã thực hiện thu phí vào nội đô để kẹt xe và ô nhiễm môi trường" - ông Tính nói.

Để thực hiện hiệu quả, ông Tính đặt ra một số vấn đề cần lưu ý: Một là phạm vi thu phí, hai là kiểm soát việc thu phí những đoạn đường có phù hợp với thực tế hay không, ba là phương thức thu phí như thế nào để thuận tiện cho người dân và cuối cùng là nguồn thu này sẽ sử dụng cho mục đích gì.

TS Dương Như Hùng, chuyên gia nghiên cứu hạ tầng giao thông (Trường ĐH Bách khoa TP.HCM) cho biết việc phát triển xe buýt phải đi đôi với việc thu phí hạn chế xe cá nhân vào nội đô. Tuy nhiên, giống như việc triển khai xây dựng các khu vực phát thải thấp (Low Emission Zone - LEZ), việc thu phí xe ô tô vào trung tâm cũng cần có thời gian thí điểm, đánh giá từng giai đoạn thay vì làm đột ngột.

“Nếu làm quá nhanh và nóng vội sẽ gây ảnh hưởng đến hệ thống logistics, làm tăng chi phí vận chuyển, ảnh hưởng đến việc làm của người dân. Thậm chí, nếu không tính toán kỹ, việc hạn chế ở khu vực này có thể gây ra ùn tắc giao thông nghiêm trọng ở các khu vực xung quanh” - TS Hùng nhấn mạnh.

Cũng theo vị chuyên gia, TP.HCM phải làm tốt công tác truyền thông và đảm bảo sự minh bạch trong quá trình thực hiện. Giải pháp này sẽ góp phần giảm chi phí đi lại cho người dân trong bối cảnh giá xăng dầu tăng cao; kéo giảm ùn tắc giao thông và ô nhiễm môi trường, bảo đảm phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia, định hướng phát triển đô thị thông minh và giao thông thông minh của TP.

“Khi người dân hiểu mục đích tốt đẹp của chính sách thì sự đồng thuận trong xã hội sẽ tăng cao và thói quen sẽ dần dần được thay đổi”- TS Dương Như Hùng cho hay.