Tại Bandar Abbas, thành phố cảng chiến lược của Iran nằm gần eo biển Hormuz, rạng sáng 28-5 (giờ địa phương) liên tiếp xuất hiện các thông tin về đấu hỏa lực, tiếng nổ và hoạt động phòng không, trong bối cảnh sự đối đầu giữa Iran và Mỹ tiếp tục leo thang.
Leo thang đối đầu
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim dẫn lời một “nguồn tin quân sự am hiểu vụ việc” cho biết hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã nổ súng vào một tàu chở dầu Mỹ sau khi con tàu này “cố vượt qua eo biển Hormuz bằng cách tắt hệ thống radar”.
Theo Tasnim, Mỹ sau đó đã đáp trả bằng việc khai hỏa “vào một khu vực bị cháy xém quanh Bandar Abbas”. “Hàng loạt tiếng nổ được nghe thấy có liên quan vụ việc này” và “không gây thương vong hay thiệt hại tài sản”, Tasnim ghi nhận.
Hãng thông tấn Fars của Iran thì đưa tin có ít nhất 3 tiếng nổ được nghe thấy ở phía đông Bandar Abbas vào khoảng 1 giờ 30 phút sáng theo giờ địa phương. Theo Fars, các vụ nổ đã khiến hệ thống phòng không tại Bandar Abbas được kích hoạt trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, hãng tin này cho biết “địa điểm chính xác và nguồn phát ra những tiếng động hiện vẫn chưa được xác định”, đồng thời các hoạt động xác minh vẫn đang tiếp tục.
Trong khi đó, hãng Reuters dẫn lời một quan chức Mỹ (đề nghị không tiết lộ danh tính) cho biết quân đội Mỹ đã tiến hành các đợt không kích mới nhằm vào một cơ sở quân sự tại Iran mà Washington cho là gây ra mối đe dọa đối với lực lượng Mỹ và hoạt động hàng hải thương mại ở eo biển Hormuz.
Quan chức này cũng nói quân đội Mỹ đã đánh chặn và bắn hạ nhiều máy bay không người lái (UAV) của Iran mà Washington đánh giá là mối đe dọa với lực lượng Mỹ. Lầu Năm Góc hiện chưa đưa ra bình luận chính thức.
Ít giờ sau, IRGC tuyên bố đã tấn công một “căn cứ không quân Mỹ” để đáp trả cuộc không kích rạng sáng nhằm vào khu vực Bandar Abbas.
Trong tuyên bố được Tasnim đăng tải, IRGC cho biết họ đã tấn công một căn cứ không quân bị cáo buộc liên quan cuộc không kích của Mỹ vào Bandar Abbas. Theo IRGC, vụ tấn công đáp trả diễn ra lúc 4 giờ 50 sáng 28-5 theo giờ địa phương. Tuy nhiên, Iran không công bố căn cứ này nằm ở đâu.
Cùng thời điểm, quân đội Kuwait cho biết lực lượng phòng không nước này đang “đối phó” một cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV. Chưa rõ số tên lửa và UAV này xuất phát từ đâu.
Hãng thông tấn nhà nước Kuwait đưa tin còi báo động vang lên trên khắp cả nước, trong khi quân đội xác nhận các hệ thống phòng không đã được kích hoạt để đánh chặn “các cuộc tấn công bằng tên lửa và UAV thù địch”.
“Bộ Tổng tham mưu quân đội lưu ý rằng mọi tiếng nổ được nghe thấy là kết quả từ hoạt động đánh chặn của các hệ thống phòng không nhằm vào các cuộc tấn công thù địch” - quân đội Kuwait cho biết, đồng thời kêu gọi người dân tuân thủ các hướng dẫn an ninh và an toàn từ cơ quan chức năng.
Dù các vụ tấn công mới tiếp tục xảy ra, hiện chưa có dấu hiệu cho thấy lệnh ngừng bắn giữa Iran và Mỹ đã đổ vỡ hoàn toàn.
Giá dầu thế giới tăng hơn 3% sau khi IRGC tuyên bố nhắm mục tiêu vào một căn cứ không quân Mỹ. Tính đến 3 giờ 44 phút ngày 28-5 (giờ GMT), giá dầu Brent tăng khoảng 3,7% lên gần 98 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ tăng 3,73% lên gần 92 USD/thùng.
Bất đồng chưa thể tháo gỡ
Thông tin về các cuộc không kích mới giữa Mỹ và Iran xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bác bỏ thông tin từ truyền hình nhà nước Iran cho rằng Tehran đã có được một dự thảo không chính thức về thỏa thuận khôi phục hoạt động vận tải thương mại qua eo biển Hormuz.
Theo truyền thông Iran, hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz có thể trở lại mức trước chiến sự trong vòng một tháng, với việc Iran và Oman cùng phối hợp quản lý lưu thông qua tuyến hàng hải chiến lược này.
Tuy nhiên, phát biểu tại cuộc họp nội các ngày 27-5, ông Trump bác bỏ khả năng bất kỳ quốc gia nào kiểm soát eo biển Hormuz.
“Đó là vùng biển quốc tế. Không ai được kiểm soát nó. Chúng tôi sẽ giám sát khu vực này. Chúng tôi sẽ theo dõi nó, nhưng sẽ không ai được kiểm soát. Đó là một phần trong cuộc đàm phán mà chúng tôi đang tiến hành” - nhà lãnh đạo Mỹ nhấn mạnh.
Ông Trump cũng cảnh báo Oman không được can thiệp. “Oman sẽ phải hành xử giống như mọi nước khác, nếu không, chúng tôi sẽ phải đánh họ” - ông nói.
Tổng thống Mỹ cũng cho biết ông chưa hài lòng về tiến trình đàm phán với Iran và Washington hiện không thảo luận việc nới lỏng trừng phạt đối với Tehran.
Ông Trump đồng thời cho biết ông không lo ngại những tác động chính trị từ một cuộc xung đột kéo dài với Iran, đồng thời cho rằng giới lãnh đạo Iran đã tính toán sai nếu nghĩ cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ vào tháng 11 sẽ buộc Washington phải đạt thỏa thuận.
“Họ nghĩ rằng họ có thể chờ tôi xuống nước. Kiểu như: ‘Chúng ta sẽ chờ ông ta, ông ta còn phải lo bầu cử giữa kỳ’. Nhưng tôi không quan tâm đến bầu cử giữa kỳ” - ông Trump nói tại Nhà Trắng ngày 27-5 (giờ Mỹ).
Đáp lại, ông Ebrahim Azizi, Chủ tịch Ủy ban An ninh quốc gia Quốc hội Iran, cho rằng những phát biểu của ông Trump sẽ không khiến Tehran từ bỏ yêu cầu tiếp tục làm giàu uranium, duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz và yêu cầu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt.
“Rõ ràng ông Trump, trong nỗ lực tìm lối thoát khỏi thế bế tắc chiến lược này, đang luân phiên giữa đe dọa và kêu gọi đạt thỏa thuận” - ông Azizi viết trên mạng xã hội X.
Theo Reuters, thông tin về cuộc không kích mới nhất giữa Mỹ và Iran tại vùng Vịnh tiếp tục làm suy giảm hy vọng về một thỏa thuận sớm nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài 3 tháng qua.
Các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran hiện đang xoay quanh nhiều vấn đề gai góc và cũng là những điểm nghẽn bấy lâu giữa hai bên, từ chương trình hạt nhân, tên lửa đạn đạo cho tới các lệnh trừng phạt kinh tế.
Một trong những điểm nóng lớn nhất là eo biển Hormuz, nơi Iran muốn duy trì ảnh hưởng, còn Mỹ dùng các biện pháp phong tỏa cảng biển để gây sức ép lên Tehran. Mỹ muốn Iran hạn chế làm giàu uranium và giảm tầm bắn tên lửa có thể đe dọa Israel, trong khi Tehran từ chối nhượng bộ về kho tên lửa và khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình. Iran đồng thời yêu cầu Mỹ dỡ bỏ trừng phạt, giải ngân hàng chục tỉ USD tài sản bị phong tỏa và bồi thường thiệt hại chiến sự.
Mỹ trừng phạt cơ quan Iran quản lý eo biển Hormuz
Mỹ mới đây đã áp đặt trừng phạt đối với Cơ quan Quản lý Eo biển Vùng Vịnh Ba Tư - tổ chức do Iran thành lập để quản lý các yêu cầu xin đi qua eo biển Hormuz.
Trong tuyên bố ngày 27-5, Bộ Tài chính Mỹ cho biết bất kỳ cá nhân hay tổ chức nào hợp tác với cơ quan này có thể bị xem là đang hỗ trợ hoặc nhận dịch vụ từ Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), từ đó có nguy cơ bị Washington trừng phạt.
“Động thái mới nhất của quân đội Iran nhằm gây sức ép với hoạt động hàng hải toàn cầu cho thấy chiến dịch ‘Economic Fury’ đã khiến chính quyền này rơi vào tình trạng khát tiền” - Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tuyên bố.
Tuần trước, Cơ quan Quản lý Eo biển Vùng Vịnh Ba Tư đã công bố một bản đồ tái khẳng định yêu sách của Tehran đối với vùng biển rộng lớn ở hai bên eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới.
