Thủ tướng Chính phủ đã ban hành lộ trình áp dụng Quy chuẩn khí thải xe máy tham gia giao thông đường bộ. Trong đó, Hà Nội và TP.HCM là 2 địa phương đầu tiên thực hiện kiểm định khí thải xe máy từ 1-7-2027 (chi tiết lộ trình tại đây).
Cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn chi tiết
Người dân tại các đô thị lớn ủng hộ chính sách này với hy vọng góp phần cải thiện chất lượng không khí. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng nhà nước cần sớm ban hành quy định chi tiết để người dân hiểu hơn về lộ trình này.
Anh Hồ Ngọc Sơn (ngụ TP.HCM) cho rằng: “Mỗi lần dừng đèn đỏ mà gặp xe thải lượng khói bụi, đặc biệt là xe cũ nát gây rất khó chịu. Theo tôi, việc kiểm soát khí thải là một cách hỗ trợ làm sạch môi trường, giảm thiểu các bệnh hô hấp cho người dân đô thị.
Anh Sơn cho biết mình thường xuyên bảo dưỡng xe nên không quá lo lắng việc xe không đạt tiêu chuẩn khí thải. Việc bảo dưỡng xe định kỳ còn giúp xe vận hành tốt hơn, tiết kiệm xăng. Siết chặt quy định về khí thải sẽ giúp loại bỏ dần những phương tiện quá hạn, không đảm bảo an toàn kỹ thuật.
Chị Nguyễn Thị Minh (cũng ngụ TP.HCM) quan tâm về chi phí kiểm định xe máy. Nhiều người lao động thu nhập thấp, người giao hàng (shipper) cũng lo lắng về phí kiểm định và việc phải sửa chữa, thay thế linh kiện nếu xe không đạt chuẩn.
“Tôi làm nghề chạy xe công nghệ nên cần biết bao lâu phải kiểm định xe một lần, chi phí ra sao, kiểm định ở đâu và có nhanh chóng, thuận tiện không”- chị Minh bày tỏ.
Ông Lê Trung Tính - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô hành khách TP.HCM cho rằng việc kiểm soát khí thải xe máy là xu thế tất yếu của các đô thị xanh. Tiến trình này có thành công hay không phụ thuộc rất lớn vào việc tối giản thủ tục và có các chính sách an sinh đi kèm cho người nghèo.
“Với hơn 70 triệu xe máy, câu hỏi đặt ra là liệu hệ thống hạ tầng có đáp ứng nổi hay không. Vì thế, cơ quan chức năng cần sớm tuyên truyền các điểm, cơ sở kiểm định khí thải đủ tiêu chuẩn để người dân an tâm tuân thủ. Người dân cũng mong muốn có chính sách hỗ trợ cụ thể như trợ giá đổi xe điện, thu mua xe cũ đối với các hoàn cảnh khó khăn”- ông Tính nhận định.
Đề xuất quy trình kiểm định đơn giản, chi phí thấp
Trao đổi với PLO, PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch Hội ô tô và thiết bị động lực TP.HCM cho rằng các cơ quan chức năng nên triển khai nhiều giải pháp cụ thể để quá trình kiểm định diễn ra thuận lợi, minh bạch, chi phí hợp lý và không gây ùn ứ lớn khi bắt đầu thực hiện. Lộ trình triển khai dần dần, có thời gian chuẩn bị dài
“Thời điểm chính thức từ giữa năm 2027, người dân sẽ có khoảng 1,5-2 năm (từ khi thông báo đến khi áp dụng) để chuẩn bị, bảo dưỡng xe hoặc cân nhắc thay xe mới đạt chuẩn. Đồng thời, nên bắt đầu thí điểm tại 2 thành phố lớn nhất là Hà Nội và TP.HCM để rút kinh nghiệm trước khi mở rộng”- ông Dũng cho hay.
Vị PGS.TS cũng đề xuất mở rộng mạng lưới cơ sở kiểm định khí thải. Ước tính cần hàng ngàn dây chuyền kiểm định (riêng Hà Nội và TP.HCM cần khoảng 1.000 dây chuyền ban đầu).
Không chỉ dựa vào các Trung tâm Đăng kiểm xe ô tô hiện có (quá ít và không phù hợp hoàn toàn), mà cho phép các gara, cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa xe máy chính hãng (đại lý của các hãng thuộc Hiệp hội VAMM) tham gia nếu đủ điều kiện thiết bị và nhân sự.
Cần xã hội hóa để có thêm hàng ngàn cơ sở tư nhân đủ tiêu chuẩn, diện tích tối thiểu 15m² mỗi thiết bị, máy đo khí thải kết nối mạng, phần mềm quản lý. Đồng thời sử dụng công nghệ hiện đại, phần mềm quản lý dữ liệu, kết nối trực tuyến, có thể áp dụng AI để giám sát, giảm gian lận và xử lý nhanh kết quả.
PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch Hội ô tô và thiết bị động lực TP.HCM
Đồng thời, ông Dũng cũng đề xuất cần đưa ra quy trình kiểm định đơn giản, nhanh chóng và chi phí thấp. Thời gian kiểm định dự kiến chỉ 7-10 phút mỗi xe (chỉ đo khí thải khi động cơ chạy ở chế độ không tải và có tải). Người dân có thể mang xe đến bất kỳ cơ sở nào đủ điều kiện, không nhất thiết phải đến trung tâm đăng kiểm lớn.
Ngoài ra, cơ quan chức năng cần giám sát và xử lý ùn tắc tiềm ẩn. Đơn cử như Cục Đăng kiểm và các sở liên quan sẽ theo dõi sát tình hình thực tế tại Hà Nội và TP.HCM ngay từ những tháng đầu. Nếu có dấu hiệu ùn ứ thì điều tiết bằng cách tăng dây chuyền, mở thêm điểm kiểm định hoặc hướng dẫn người dân phân bổ thời gian (ví dụ: kiểm định theo tháng theo biển số hoặc khu vực).
“Kết hợp tuyên truyền mạnh mẽ qua truyền thông, ứng dụng di động để người dân chủ động đi kiểm định sớm, tránh dồn vào cuối hạn. Lưu ý cho người dân xe máy chỉ cần kiểm định khí thải không phải kiểm tra phanh, đèn, lốp như ô tô” - vị TS Dũng góp ý thêm.
Cơ sở kiểm định khí thải xe máy phải đáp ứng điều kiện về diện tích và nhân lực
Nghị định 89/2026 quy định điều kiện đối với cơ sở kiểm định khí thải phải đáp ứng hai điều kiện về diện tích và nhân lực (có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1-7-2026).
Về diện tích: Khu vực kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy có diện tích tối thiểu là 10m² tương ứng với một thiết bị đo khí thải. Đối với khu vực kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy có từ hai thiết bị đo khí thải trở lên thì diện tích cho mỗi thiết bị đo tăng thêm tương ứng là 5m².
Trường hợp diện tích của khu vực kiểm định được sử dụng chung với hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa xe mô tô, xe gắn máy thì không được gây cản trở cho việc di chuyển của phương tiện và thao tác của đăng kiểm viên.
Về nhân lực, phải có tối thiểu một đăng kiểm viên được cấp chứng chỉ chuyên môn thực hiện công việc kiểm định khí thải xe mô tô, xe gắn máy.
