TP.HCM sẽ thi tuyển Kiến trúc sư trưởng dẫn dắt các dự án khoa học công nghệ

Vừa qua, TP.HCM tổ chức Hội nghị tổng kết năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026 trong thực hiện Nghị quyết 57, Đề án 204 và Đề án 06. Hội nghị khẳng định khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực then chốt cho phát triển TP.

Sự 'lệch pha' giữa nghiên cứu và thị trường

Trong năm 2025, lĩnh vực khoa học công nghệ của TP.HCM ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, nhưng vẫn còn các điểm nghẽn cần sớm tháo gỡ. GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP.HCM thẳng thắn chỉ ra những "nút thắt" mang tính hệ thống trong khâu chuyển hóa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thị trường, sự "lệch pha" giữa nghiên cứu và thị trường.

Theo nữ giáo sư, nhiều đề tài khoa học vẫn xuất phát từ câu hỏi học thuật hoặc năng lực phòng thí nghiệm. Trong khi đó, nhu cầu của thị trường lại bắt đầu từ khó khăn cụ thể của doanh nghiệp và địa phương. Nếu không có cơ chế kết nối hai "ngon ngữ" này, sản phẩm khoa học khó đi vào cuộc sống.

Bà cũng nêu vướng mắc về thể chế liên quan đến sở hữu trí tuệ, định giá tài sản trí tuệ, cấp vốn. Khi muốn chuyển giao công nghệ, thành lập doanh nghiệp KHCN hay phân chia lợi ích từ bản quyền, các nhà khoa học thường đối mặt với nhiều thủ tục và rủi ro pháp lý.

“Vai trò của doanh nghiệp trong nhiều trường hợp chưa thật sự là người dẫn dắt ứng dụng vào thị trường. Doanh nghiệp thường chỉ xuất hiện ở giai đoạn cuối để mua sản phẩm, thay vì đồng hành ngay từ đầu, cùng đặt bài toán, chia sẻ rủi ro và lợi ích”, GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai chia sẻ. Điều này khiến nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị nhưng khó thương mại hóa.

Vì vậy, để thực hiện Nghị quyết 57 hiệu quả, bà Mai cho rằng cần mô hình tổ chức mới để kết nối "ba nhà" (Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp). Đồng thời, TP cần sớm triển khai các quỹ đầu tư mạo hiểm với sự đóng góp ngân sách lớn của nhà nước, chấp nhận rủi ro để hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp, doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng ban quản lý Khu công nghệ cao (SHTP) cho biết, với Nghị quyết 57, SHTP hướng tới trở thành trung tâm khoa học công nghệ quốc tế có giá trị sản xuất 30 tỉ USD vào năm 2030. Để đạt mục tiêu này, cần hoàn thiện chính sách riêng cho SHTP để tăng tính cạnh tranh quốc tế, ưu tiên ngân sách cho hạ tầng số và đào tạo nhân lực.

Tuyển Kiến trúc sư trưởng dẫn dắt các dự án trọng điểm

Giám đốc Sở KH&CN TP.HCM Lâm Đình Thắng cho biết, TP.HCM đã bố trí 12.705 tỉ đồng cho KH-CN trong dự toán chi ngân sách năm 2026, chiếm 4,16%. Con số này thể hiện cam kết đầu tư mạnh mẽ vào lĩnh vực KH-CN của TP.

Năm 2026, TP.HCM tiếp tục đầu tư cho hạ tầng số, mở rộng độ phủ sóng 5G lên 80% dân số, phát triển hạ tầng IoT và camera thông minh. Trong quý I-2026, TP cũng công bố đề án xây dựng đô thị thông minh để thu hút nhà đầu tư.

Đặc biệt, TP sẽ tổ chức thi tuyển chức danh Kiến trúc sư trưởng để dẫn dắt các dự án KHCN trọng điểm. Mỗi lĩnh vực xác định một chuyên gia đầu ngành đóng vai trò như “kiến trúc sư trưởng” để tham mưu, giúp lãnh đạo TP giải quyết các vấn đề chuyên môn trong phạm vi lĩnh vực đó.

Để đạt được các chỉ tiêu này, Ban Chỉ đạo phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số TP.HCM xác định trọng tâm là cần hoàn thiện thể chế, xóa bỏ rào cản cản trở sự phát triển. TP.HCM sẽ đề xuất cơ chế mua sắm công riêng biệt cho lĩnh vực khoa học công nghệ và chuyển đổi số, ưu tiên tốc độ và cơ chế chấp nhận rủi ro nhằm tháo gỡ điểm nghẽn hiện tại.

Đồng thời, TP.HCM cũng nghiên cứu triển khai hạ tầng kỹ thuật phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp; triển khai bản sao số và Trung tâm Điều hành thông minh, tích hợp cụm cảng hình thành “Siêu cảng số” vận hành bằng Big Data và AI thúc đẩy logistics xanh.