Chiều 13-1, Thủ tướng Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn và chất độc hóa học sau chiến tranh ở Việt Nam, chủ trì Hội nghị tổng kết Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025 và định hướng nhiệm vụ giai đoạn tiếp theo.
Đã làm sạch khoảng 530 nghìn ha đất, hồi sinh nhiều vùng đất
Theo các báo cáo, ý kiến tại Hội nghị, sau chiến tranh thế giới thứ 2, Việt Nam là một trong những dân tộc chịu nhiều đau thương, mất mát nhất do hậu quả chiến tranh, bom mìn, vật nổ, chất độc hóa học.
Diện tích đất đai ô nhiễm bom mìn lớn; bom mìn sau chiến tranh đã cướp đi mạng sống của hơn 40 nghìn người vô tội, làm trên 60 nghìn người bị thương; môi trường sống, thiên nhiên bị tàn phá...
Song, sau 15 năm thực hiện Chương trình hành động quốc gia khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh giai đoạn 2010-2025, công tác khắc phục hậu quả chiến tranh, bom mìn đạt được nhiều kết quả quan trọng.
Đáng chú ý, Việt Nam đã triển khai 8.844 dự án khảo sát, rà phá, làm sạch khoảng 530 nghìn ha đất; xử lý an toàn hàng trăm tấn bom mìn, vật nổ, làm hồi sinh nhiều vùng đất chết.
Hoàn thành lập Bản đồ nghi ngờ ô nhiễm bom mìn vật nổ trên phạm vi toàn quốc, làm cơ sở hoạch định chiến lược, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội an toàn, triển khai nhiều công trình, dự án quan trọng, trọng điểm.
Ngoài ra, các nạn nhân bom mìn, các đối tượng bị ảnh hưởng đã được hỗ trợ y tế, dạy nghề, tạo việc làm; 100% người khuyết tật nặng là nạn nhân bom mìn được hưởng trợ cấp xã hội hàng tháng...
Phát biểu tại Hội nghị, Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Marc Knapper đánh giá Việt Nam là một quốc gia đi đầu trong khu vực và toàn cầu nhằm loại bỏ vật liệu chưa nổ còn sót lại sau chiến tranh. Ông tin tưởng rằng những năng lực được xây dựng tại Việt Nam sẽ được áp dụng tại nhiều nơi khác trên thế giới để thúc đẩy hòa bình và thịnh vượng.
Còn bà Ramla Khalidi , Trưởng Đại diện Thường trú Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tại Việt Nam đánh giá cao Chính phủ Việt Nam về sự chỉ đạo quyết liệt cùng những cam kết trong việc khắc phục hậu quả chiến tranh.
"Những mảnh đất mà chúng ta đã từng lo sợ thì bây giờ đã trở nên an toàn hơn. Những nơi mà từng là nơi diễn ra chiến tranh thì bây giờ các em bé có thể vui chơi trên đó. Và chúng ta cũng có thể đầu tư, chúng ta cũng có thể xây dựng, phát triển được, với hàng ngàn ha đất đã được rà phá bom mìn. Tất cả những nạn nhân được hỗ trợ, được tái hòa nhập. Cuộc sống đã được phục hồi và có rất nhiều cơ hội được mở ra", bà Ramla Khalidi nói.
Hoàn thành làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn vào năm 2045
Phát biểu kết luận, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định, chiến tranh đã lùi xa tại Việt Nam nhưng hậu quả vẫn rất nặng nề. Nhất là đối với những thân nhân gia đình liệt sĩ, người có công với cách mạng, những thương binh, bệnh binh, người bị chất độc hóa học, chất độc da cam/dioxin.
Thủ tướng cũng khẳng định lãnh đạo Đảng, Nhà nước Việt Nam luôn dành sự quan tâm và xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn, khắc phục hậu quả chiến tranh là nhiệm vụ chính trị trọng tâm, cấp bách, lâu dài.
Song, bên cạnh những kết quả đạt được, Thủ tướng nêu rõ, công tác khắc phục hậu quả bom mìn còn một số hạn chế. Cụ thể, hoạt động rà phá làm sạch đất đai mới hoàn thành khoảng 530 nghìn/1,3 triệu ha, tương đương 40% mục tiêu.
Công tác giáo dục phòng tránh tai nạn bom mìn chưa được quan tâm đúng mức; còn xảy ra nhiều vụ tai nạn bom mìn gây thiệt hại lớn; việc hỗ trợ nạn nhân của bom mìn chưa thực sự toàn diện.
Thời gian tới, Thủ tướng yêu cầu đẩy nhanh tốc độ khắc phục hậu quả bom mìn, cơ bản hoàn thành làm sạch toàn bộ diện tích đất bị ô nhiễm bom mìn đến độ sâu 0,5 m vào năm 2045 nhân kỷ niệm 100 năm thành lập nước, sớm hơn 5 năm so với mục tiêu ban đầu.
Bên cạnh đó, tiếp tục xác định công tác khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh là nhiệm vụ nhân đạo, nhân văn sâu sắc, quan trọng và cấp bách. Từ đó, tăng cường đầu tư, bố trí nguồn lực tài chính, con người, cơ sở vật chất với mục tiêu là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, an toàn cho nhân dân; làm sạch môi trường, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
Tiếp tục rà soát, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật về khắc phục hậu quả bom mìn. Chủ động mở rộng, tăng cường hợp tác quốc tế, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho công tác khắc phục hậu quả bom mìn.
Đẩy mạnh công tác nghiên cứu, ứng dụng các thành tựu khoa học và công nghệ gắn liền với chuyển đổi số; tăng cường nội địa hóa, tiến tới làm chủ công nghệ rà phá bom mìn. Trong đó, tập trung vào một số công nghệ lõi, như cảm biến, drone, robot, AI...
Về một số nhiệm vụ cụ thể, Thủ tướng giao Bộ Quốc phòng chủ trì, phối hợp các bộ, ngành, địa phương liên quan khẩn trương hoàn thiện, đề xuất Chương trình giai đoạn 2026-2045, trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 2-2026.
Khẩn trương thực hiện Đề án Nâng cao năng lực rà phá bom mìn vật nổ đến năm 2030 và những năm tiếp theo, tiếp tục tăng cường nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác khắc phục hậu quả bom mìn.
Bộ Ngoại giao được giao tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tăng cường công tác ngoại giao nhân dân, huy động nguồn lực quốc tế để giải phóng đất bị ô nhiễm bom mìn, tạo không gian phát triển.
UBND các tỉnh, thành phố gắn chặt chẽ hoạt động khắc phục hậu quả bom mìn, với quy hoạch phát triển KTXH của địa phương; cân đối ngân sách để thực hiện các nội dung của Chương trình.
