Động thái toàn bộ ban chấp hành FAM đồng loạt từ chức hồi giữa tuần là bước đi mạnh tay nhằm chứng minh thiện chí cải tổ, trong bối cảnh FIFA đã áp đặt các án phạt và tiếp tục theo dõi sát sao tình hình nội bộ của bóng đá Malaysia.
Không dừng lại ở đó, FAM còn chủ động mời Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tham gia giám sát quá trình “thanh lọc nội bộ”. Về mặt hình thức, đây là tín hiệu cho thấy FAM sẵn sàng mở cửa cho sự kiểm tra từ bên ngoài, với hy vọng tránh kịch bản xấu nhất là bị FIFA đình chỉ tư cách thành viên. Tuy nhiên, giới quan sát đặt câu hỏi lớn: chừng đó đã đủ làm hài lòng FIFA hay chưa?
Theo nhiều chuyên gia, bản chất vấn đề không nằm ở việc ai giám sát, mà chính là mức độ thay đổi thực sự trong cấu trúc quyền lực của FAM. Tiến sĩ Faithal Hassan, nhà phê bình thể thao và giảng viên cao cấp tại Đại học Malaya, cho rằng việc ban điều hành tập thể từ chức là quyết định hợp lý, dù lẽ ra nên được thực hiện sớm hơn. Ông nhận định mục tiêu cốt lõi của động thái này là cải thiện quản trị, khôi phục uy tín và quan trọng nhất là tránh nguy cơ bị FIFA áp lệnh cấm thi đấu.
Dù vậy, Faithal tỏ ra thận trọng với mô hình giám sát hiện tại. Theo ông, sự tham gia của AFC chưa chắc bảo đảm tính độc lập tuyệt đối trong quá trình cải cách, nhất là khi nhiều nhân vật chủ chốt của FAM vẫn tiếp tục giữ vai trò trong bộ máy điều hành. Đây chính là điểm khác biệt lớn so với kịch bản FIFA thường áp dụng trong các cuộc khủng hoảng quản trị nghiêm trọng khi thành lập một ủy ban bình thường hóa.
Ủy ban bình thường hóa do FIFA bổ nhiệm thường nắm toàn quyền điều hành liên đoàn quốc gia trong giai đoạn chuyển tiếp. Những người đang tại vị bị gạt sang một bên, các cải cách được thúc đẩy từ bên ngoài, và một lộ trình rõ ràng được đặt ra nhằm tái lập trật tự trước khi tiến hành bầu cử mới. Cơ chế này thường xuất hiện khi bầu cử mất tính minh bạch, quản trị sụp đổ hoặc xung đột lợi ích vượt quá ngưỡng chấp nhận.
Ngược lại, phương án hiện tại của FAM vẫn dựa nhiều vào sự liên tục nội bộ. Điều đó làm dấy lên lo ngại rằng cải cách có thể chỉ mang tính bề mặt, trong khi các vấn đề cốt lõi chưa được xử lý triệt để. Faithal chỉ ra rằng vẫn còn những dấu hỏi xoay quanh vai trò của Tổng thư ký FAM Datuk Noor Azman Rahman, người được cho là tiếp tục tham gia sâu vào tiến trình làm việc với AFC, cũng như trách nhiệm của chủ tịch danh dự.
Trước mắt, FAM đã tránh được kịch bản bị “tiếp quản” từ bên ngoài, điều vốn luôn gây tổn hại lớn về hình ảnh và quyền tự chủ. Nhưng khi sự giám sát từ FIFA ngày càng gắt gao, có một câu hỏi vẫn treo lơ lửng là liệu một cuộc cải cách do chính nội bộ FAM dẫn dắt, dẫu có AFC đứng bên cạnh, có đủ sức thuyết phục tổ chức quyền lực nhất thế giới bóng đá, hay đây chỉ là khoảng lặng trước một cơn bão lớn hơn?
Cần biết sự rắc rối của bóng đá Malaysia nổ ra và kéo dài hơn nửa năm qua là khi đội tuyển quốc gia đưa 7 cầu thủ nhập tịch bị cho là giả mạo giấy tờ vào sân để thắng đội khách Việt Nam 4-0 ở lượt đi vòng loại Asian Cup 2027. Sau khi bị phát hiện, FIFA đã trừng phạt FAM và treo giò 7 cầu thủ này trong 1 năm.
Tuy nhiên, Tòa án Trọng tài Thể thao (CAS) lại vừa tạm hoãn “thi hành án” đối với 7 cầu thủ này, đồng nghĩa với việc họ có quyền chơi trận tái đấu với Việt Nam vào ngày 31-1. Chung quy lại, sẽ rất khó cho FIFA “tha bổng” cho các cầu thủ nhập tịch lẫn bóng đá Malaysia khi họ từng bị xử thua 3 trận giao hữu. Phán quyết chính thức cuối cùng do FIFA công bố vào cuối tháng 2.
